Nhắc đến Indonesia, người ta thường nghĩ ngay tới những vùng biển xích đạo ấm áp quanh năm. Thế nhưng, tại eo biển Mulut Kumbang nằm giữa ngôi làng nhỏ Alor Kecil và đảo Kepa, thuộc tỉnh Đông Nusa Tenggara, thiên nhiên lại tạo nên một hiện tượng hải văn kỳ lạ hiếm thấy: nước biển nhiệt đới có thể bất ngờ lạnh như băng tuyết chỉ sau một giờ đồng hồ.

Theo các nghiên cứu công bố trên tạp chí khoa học Oceanography, đây là hiện tượng “nước trồi cực đoan” (Extreme Upwelling Event - EUE). Bình thường, hiện tượng trồi lạnh ở vùng nhiệt đới chỉ hạ nhiệt mặt biển từ 28°C xuống khoảng 25-27°C. Song tại Alor Kecil, nhiệt độ bề mặt có thể tụt hơn 10°C trong vòng 60 phút, thậm chí chạm mức kỷ lục 12°C - mức nhiệt chưa từng được ghi nhận ở bất kỳ vùng biển nhiệt đới nào trên thế giới.

Nguyên nhân bắt nguồn từ một lòng chảo sâu hơn 300 mét ở phía nam eo biển Pantar lân cận, nơi đáy biển sâu 270 mét chỉ đạt khoảng 8°C. Nhờ địa hình đáy biển thắt hẹp kết hợp dao động thủy triều mạnh mẽ theo chu kỳ gió mùa từ tháng 8 đến tháng 11 hằng năm, luồng nước buốt giá dưới lòng sâu bị đẩy thốc lên bề mặt, diễn ra khoảng 1-2 lần mỗi ngày.

Đối với người dân bản địa Alor Kecil, hiện tượng tự nhiên này từ lâu đã gắn liền với đời sống văn hóa và sinh hoạt thường nhật. Khi nhiệt độ xuống cũng là “mùa săn cá bất động” đến. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến các loài cá nhỏ ven bờ bị sốc nhiệt và tạm thời tê liệt. Khi đó, người dân chỉ việc lội xuống làn nước buốt giá và dễ dàng dùng tay bắt cá, tạo nên nét tập quán đánh bắt độc đáo được truyền qua nhiều thế hệ.

Ngoài ra, người dân còn chiêm ngưỡng hình ảnh thú vị khi hàng trăm cá thể cá heo kéo về vùng eo biển Mulut Kumbang kiếm ăn khi cá nhỏ bị đơ cứng do nhiệt độ hạ thấp. Đây cũng là thời điểm để người dân và du khách có trải nghiệm khi có thể đứng từ bờ biển để chiêm ngưỡng đàn cá heo tung tăng săn mồi trên mặt biển chỉ cách vài mét.

Hiện tượng độc nhất vô nhị này không chỉ khẳng định sự kỳ vĩ của đại dương mà còn mang đến cho Alor một nét chấm phá văn hóa sinh thái độc đáo, biến dải biển nhiệt đới thành bức tranh thiên nhiên hiếm có giữa lòng xích đạo.