Những năm qua, bằng tấm lòng tri ân sâu sắc, cán bộ, nhân viên Đội Quy tập hài cốt liệt sỹ Quân khu 2 đã vượt qua nhiều khó khăn, gian khổ, dày công tìm kiếm và cất bốc hàng trăm hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên đất bạn Lào về nước an táng.

Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ Quân khu 2 được thành lập từ năm 1994, thực hiện nhiệm vụ được giao là tìm kiếm, cất bốc và hồi hương hài cốt liệt sỹ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trong các thời kỳ chiến tranh tại 6 tỉnh Bắc Lào (Oudomxay, Luang Namtha, Bokeo, Luang Prabang, Phongxaly và Xayaboury).

Hơn ba thập kỷ qua (từ năm 1994), các cán bộ và chiến sỹ Đội Quy tập Quân khu 2 đã không quản ngại gian khổ, vượt qua địa hình hiểm trở để đi đến những vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt nguy hiểm – nơi các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống trong các thời kỳ chiến tranh.Hành trình thiêng liêng này không chỉ đòi hỏi ý chí vững vàng, bản lĩnh kiên cường của người lính Bộ đội Cụ Hồ, mà phải có sự nỗ lực, bền bỉ và có trách nhiệm với đất nước.

Thiếu tá chuyên nghiệp Nguyễn Huy Tú thuộc Đội Quy tập Quân khu 2 có dáng người đậm, nước da đen sạm bởi nắng gió Lào. Anh chia sẻ, hơn 30 năm thực hiện nhiệm vụ thiêng lêng trên mảnh đất Lào,anh cùng các đồng đội đã đến hầu khắp các bản làng tại 6 tỉnh Bắc Lào để tìm kiếm hài cốt, xác minh thông tin liệt sỹ quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào. Vì vậy, niềm vui lớn nhất của anh và đồng đội là khi tìm kiếm được một hài cốt liệt sỹ. Bởi lẽ, không đơn thuần là nhiệm vụ chính trị, mà là nhiệm vụ thiêng liêng, là tiếng gọi từ trái tim của thế hệ đi sau đối với các anh hùng liệt sỹ đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.

Thiếu tá Nguyễn Huy Tú bày tỏ: "Tôi và đồng đội rất vui mừng và phấn khởi khi tìm được một liệt sỹ là quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hi sinh tại Lào. Và vui mừng hơn nữa khi hài cốt liệt sỹ đó có tên tuổi và quê quán để hồi hương về nước, bàn giao cho thân nhân các gia đình liệt sỹ".

Ngoài những lúc thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt, xác minh thông tin phần mộ liệt sỹ, các cán bộ, chiến sỹ Đội Quy tập Quân khu 2 còn dành thời gian trong các giờ nghỉ, ngày nghỉ để cùng nhau trao đổi, phân tích tỉ mỉ từng manh mối, từng thông tin do người dân địa phương cung cấp. Đó là nguồn động lực to lớn để các cán bộ, chiến sỹ tiếp tục gắn bó, nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Giai đoạn 1 của mùa khô 2025-2026, Đội Quy tập Quân khu 2 đã tìm kiếm, cất bốc và hồi hương được 10 hài cốt liệt sỹ; giai đoạn 2 cất bốc được 9 hài cốt tại tỉnh Phongsaly, Luangprabang và Oudom xay, trong đó có một liệt sỹ có đầy đủ thông tin. Đó là liệt sỹ Nguyễn Thành Nhiên, quê quán tại xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên. Đại tá Dư Công Thịnh, Đội trưởng Đội Quy tập liệt sỹ Quân khu 2 chia sẻ.

Rất nhiều lần chúng tôi đi tìm thì là chưa có xác minh được chính xác cái thông tin của liệt sĩ, vị trí mộ trí của liệt sĩ nằm ở đâu thế? Và đợt vừa rồi chúng tôi đã quyết tâm và tìm kiếm và cũng rất là may mắn và có những cái thông tin già làng, trưởng bản, người làm chứng và chúng tôi qua quá trình đi tìm kiếm là mất gần nửa tháng trời thì đã tìm được vị trí chôn cất ban đầu của liệtsỹ.

Bên cạnh đó, Đội Quy tập Quân khu 2 cũng đã đón tiếp hàng trăm thân nhân các gia đình, trong đó có nhiều gia đình sang tận Lào để hỏi và xác minh, tìm kiếm thông tin về liệt sĩ; trả lời hàng trăm đơn thư hỏi về thông tin quy tập mộ liệt sĩ.

Đại tá Dư Công Thịnh cho biết thêm: "Chúng tôi tích cực phối hợp với cấp uỷ, chính quyền và bà con nhân dân để tiếp tục đi thu thập thông tin, tìm kiếm quy tập để hồi hương được hết các liệt sỹ làm nhiệm vụ quốc tế về nước".

Trong các cuộc kháng chiến, có khoảng 2.300 quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên địa bàn 6 tỉnh Bắc Lào. Đến nay, Đội Quy tập Quân khu 2 đã tìm kiếm, quy tập và hồi hương được 1.870 hài cốt liệt sỹ; hiện còn gần 500 hài cốt liệt sỹ chưa được quy tập. Thiếu tướng Nguyễn Hồng Thái, Phó Chính uỷ Quân khu 2 cho biết vẫn còn nhiều liệt sỹ chưa tìm thấy phần mộ vì công việc tìm kiếm ngày càng khó khăn hơn, dotác động của thời tiết khắc nghiệt vàsự bào mòn của thời gian, địa hình đã có nhiều thay đổi,nhiều phần mộ nằm ở vùng sâu vùng xa, vùng đặt biệt nguy hiểm, thông tin về các phần mộ ngày càng ít dần.

Hiện nay, chúng tôi đang tăng thêm các tổ công tác để tăng tốc việc đi xác minh thông tin, trên cái cơ sở đó thì sẽ khoanh vùng các cái vị trí để để khai quật, để tìm kiếm.

Công tác tìm kiếm, cất bốc và hồi hương hài cốt liệt sỹ không chỉ là nghĩa vụ tri ân mà còn xoa dịu nỗi đau cho hàng ngàn gia đình ở quê nhà. Hành trình ấy vẫn đang được các cán bộ, chiến sỹ Đội Quy tập Quân khu 2 tiếp tục kiên trì thực hiện sứ mệnh thiêng liêng là đưa các anh trở về, chính là đưa lịch sử hào hùng về lại trong lòng nhân dân.