Hành tinh GJ 3090 b có kích thước tương đương sao Hải Vương đã được các nhà khoa học tại Đại học Queen Mary London (Anh) phát hiện quay quanh ngôi sao chủ của nó theo hướng ngược lại với chiều quay của ngôi sao. Phát hiện này có thể cung cấp những manh mối quan trọng về cách các hệ hành tinh hình thành và tiến hóa.

Thông thường, khi một ngôi sao và các hành tinh hình thành từ cùng một đĩa khí và bụi, chúng sẽ quay theo chiều quay của ngôi sao. Tuy nhiên, GJ 3090 b lại có quỹ đạo ngược chiều, điều này đã làm dấy lên nhiều câu hỏi về nguồn gốc của quỹ đạo bất thường này. Ngôi sao chủ của GJ 3090 b là một sao lùn M, loại sao nhỏ và nguội chiếm phần lớn trong thiên hà của chúng ta.

Để đo hướng quỹ đạo trong không gian ba chiều của GJ 3090 b, nhóm nghiên cứu đã sử dụng máy quang phổ cận hồng ngoại NIRPS. Họ phát hiện ra rằng độ nghiêng quỹ đạo của hành tinh này khoảng 136 độ, xác nhận rằng nó đang quay ngược chiều kim đồng hồ.

Tiến sĩ Andrew Winter, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết: “Hệ hành tinh này rất đặc biệt vì không chỉ nghiêng so với ngôi sao mà còn quay theo hướng ngược lại, điều này đặt ra câu hỏi về cách mà quỹ đạo bất thường này hình thành”.

Nhiều điều thú vị về hành tinhGJ 3090 b cần được khám phá

Được công bố trên tạp chí Astronomy & Astrophysics Letters, nghiên cứu cũng xem xét khả năng GJ 3090 b có thể đã thừa hưởng quỹ đạo bất thường từ vật chất mà ngôi sao thu nhận trong giai đoạn đầu của hệ thống. Phó giáo sư Vincent Bourrier từ Đại học Geneva (Thụy Sĩ) cho biết: “Ý tưởng về việc một hệ hành tinh có thể được tái tạo từ một đĩa thứ hai có hướng khác biệt là rất thú vị, cho thấy môi trường xung quanh một ngôi sao trẻ có thể ảnh hưởng lớn đến cấu trúc của các hành tinh hơn chúng ta từng nghĩ”.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu cũng đã tìm kiếm các thiên thể đồng hành lớn có thể làm thay đổi quỹ đạo của GJ 3090 b, mặc dù không tìm thấy bằng chứng nào. Nghiên cứu sinh tiến sĩ Yann Carteret từ Đại học Geneva cho biết: “Chúng tôi không tìm thấy dấu hiệu của một ngôi sao đồng hành hay hành tinh lớn nào, điều này cho thấy chúng ta cần xem xét lại cách mà hệ thống này có được cấu trúc bất thường”.

GJ 3090 b cũng là hành tinh nhỏ nhất quay quanh một sao lùn M mà các nhà thiên văn học đã đo được độ nghiêng quỹ đạo ba chiều. Phát hiện này mở ra cơ hội cho các nghiên cứu tiếp theo nhằm kiểm tra xem hệ thống này có thể hình thành từ một đĩa thứ hai bị lệch hướng hay không, và liệu có những hệ hành tinh khác có cấu trúc quỹ đạo tương tự hay không.