Mức sinh thấp và áp lực già hóa dân số

TP.HCM đang đối mặt với thực trạng mức sinh thấp đáng quan ngại. Tính đến năm 2025, số con trung bình của một người phụ nữ trong độ tuổi sinh sản tại thành phố chỉ đạt 1,51 con. Bên cạnh đó, thành phố đã chính thức bước vào quá trình già hóa dân số khi tỷ lệ người trên 60 tuổi vượt mốc 10% tổng dân số.

Chiến dịch năm nay tập trung tuyên truyền Luật Dân số năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026). Mục tiêu chính là khẳng định quyền quyết định thời gian sinh và số con của các cặp vợ chồng, đồng thời khuyến khích mỗi gia đình nên sinh đủ hai con để duy trì cơ cấu dân số vàng.

Chiến dịch diễn ra từ ngày 15/4 đến 30/5/2026 tại 168 đơn vị hành chính cấp xã của thành phố. Điểm mới của chiến dịch lần này là sự kết hợp chặt chẽ giữa truyền thông vận động và cung cấp dịch vụ y tế thực tế.

Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 100% chỉ tiêu cho các gói dịch vụ trọng tâm như: Khám sức khỏe trước khi kết hôn; tầm soát, chẩn đoán và điều trị bệnh, tật trước sinh và sơ sinh; khám và lập hồ sơ sức khỏe cho người cao tuổi tại các trạm y tế địa phương.

Chia sẻ về thực tế vận động, bà Nguyễn Thị Nữ, cộng tác viên dân số phường Thủ Dầu Một, TP.HCM (trước là tỉnh Bình Dương)cho biết, việc khuyến khích giới trẻ sinh đủ hai con hiện nay gặp nhiều rào cản do áp lực kinh tế và chi phí nuôi dạy con cái.

Bà Nữ kiến nghị: “Nhà nước cần quan tâm hơn nữa đến các chính sách hỗ trợ kịp thời cho người mẹ sau sinh, đặc biệt là trợ cấp thường xuyên hoặc đột xuất cho các trường hợp khó khăn. Ngoài ra, việc chăm sóc sức khỏe và giáo dục cho trẻ em cũng cần được chú trọng để giảm bớt gánh nặng cho gia đình”.

Giải pháp từ chính sách đặc thù

Tiến sĩ, Bác sĩ chuyên khoa II, Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCMcho biết, ngành y tế đã tham mưu cho UBND Thành phố trình HĐND Thành phố ban hành các chính sách đặc thù, điển hình là Nghị quyết 32-33. Các nghị quyết này tập trung vào việc khen thưởng phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi và hỗ trợ kinh phí cho đội ngũ cộng tác viên dân số nhằm nâng cao chất lượng công tác tại cơ sở.

Đây là những công cụ quan trọng để công tác truyền thông hiệu quả hơn, giúp người dân hiểu rõ tầm quan trọng của việc sinh đủ hai con.

Tiến sĩ Chín cho biết thêm: "Trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục nghiên cứu các giải pháp thực tiễn hơn nữa hướng đến tận hộ gia đình. Đồng thời, Bộ Y tế cũng đang lấy ý kiến các sở ngành để ban hành thêm các chính sách khuyến khích sinh đủ con và để giảm cái mức sinh thấp trong cái bối cảnh hiện tại của TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung”.

Ngay trong sáng nay, hàng loạt hoạt động hưởng ứng đã được triển khai đồng bộ như Tổ chức khám sức khỏe cho người cao tuổi tại các trạm y tế phường; khám sức khỏe trước khi kết hôn cho 36 cặp nam, nữ; khám sàng lọc cho 30 phụ nữ mang thai dưới 6 tháng tại Trung tâm Y tế.

Bên cạnh các cơ sở y tế công lập, chiến dịch còn có sự tham gia của các bệnh viện lớn như Từ Dũ, Hùng Vương, Bình Dân và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố dưới hình thức xã hội hóa, giúp người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao.