Nhiều dự án chưa thể "khép lại" vì vướng mặt bằng

Sở Tài chính tỉnh Ninh Bình cho biết, qua rà soát trên Hệ thống thông tin 751, toàn tỉnh hiện có 54 dự án đầu tư công gặp khó khăn, vướng mắc. Trong đó, 34 dự án đã được xử lý dứt điểm bằng nhiều hình thức như hoàn thành quyết toán, dừng kỹ thuật hoặc tiếp tục bố trí vốn để hoàn thành; còn 20 dự án đang được các sở, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ, phấn đấu xử lý trong năm 2026.

Đối với khu vực đầu tư ngoài ngân sách, có 84 dự án được ghi nhận trên hệ thống, trong đó 62 dự án chậm tiến độ hoặc gặp khó khăn với tổng vốn đăng ký hơn 41.700 tỷ đồng, diện tích sử dụng đất khoảng 1.535 ha.

Trong lĩnh vực phát triển đô thị, nhà ở, kết quả rà soát cho thấy 94/237 dự án chưa phù hợp với một hoặc nhiều quy định về quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà ở hoặc thẩm quyền chấp thuận đầu tư. Những tồn tại chủ yếu xuất phát từ việc thiếu đồng bộ giữa quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất và chương trình phát triển nhà ở.

Theo tổng hợp của các sở, ngành và địa phương, toàn tỉnh hiện có 139 dự án đầu tư công chậm tiến độ, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến thủ tục pháp lý, giải phóng mặt bằng, quy hoạch, thiếu vốn hoặc cần cơ chế đặc thù để xử lý. Đối với khu vực đầu tư ngoài ngân sách, có 147 dự án gặp khó khăn với tổng vốn đăng ký gần 33.000 tỷ đồng, tập trung ở các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, sản xuất, y tế, hạ tầng và phát triển đô thị.

Ông Nguyễn Đình Triệu, cán bộ Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2 tỉnh Ninh Bình cho biết, phần lớn các dự án kéo dài nhiều năm đều không vướng ở khâu thi công mà chủ yếu "mắc" ở công tác giải phóng mặt bằng. Trong khi đó, nhiều hạng mục xây lắp đã cơ bản hoàn thành, được nghiệm thu và đưa vào sử dụng.

"Trước đây công tác giải phóng mặt bằng do cấp huyện thực hiện. Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiệm vụ này được chuyển về cấp xã, phường. Quá trình chuyển giao khiến nhiều hồ sơ chưa được tiếp nhận đầy đủ, trong khi nhiều cán bộ trực tiếp thực hiện dự án đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác, làm cho việc xử lý các tồn đọng càng thêm khó khăn", ông Triệu nói.

Bên cạnh đó,nhiều dự án tồn tại hơn 20 năm còn phát sinh hàng loạt khó khăn về thủ tục pháp lý. Nhiều nhà thầu đã giải thể, hồ sơ nghiệm thu, hồ sơ chất lượng thất lạc; cán bộ trực tiếp quản lý dự án không còn công tác, trong khi hệ thống pháp luật về đất đai, xây dựng và đấu thầu đã thay đổi nhiều lần.

Ông Nguyễn Toàn Thắng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3, tỉnh Ninh Bìnhcho biết, đơn vị đã rà soát 73 dự án còn tồn tại vướng mắc. Đây không phải là những dự án gây thất thoát, lãng phí mà chủ yếucòn vướng giải phóng mặt bằng. Có dự án triển khai từ giai đoạn 2014 - 2015 đến nay vẫn chưa thể khép lại do vướng quyết toán công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Trong khi đó, mô hình thực hiện giải phóng mặt bằng đã thay đổi nhiều lần, từ Hội đồng bồi thường cấp huyện sang Trung tâm Phát triển quỹ đất, rồi chuyển giao về cấp xã sau khi bỏ cấp huyện, khiến nhiều hồ sơ thiếu đầu mối xử lý.

Rà soát, phân loại từng dự án để tháo gỡ dứt điểm

Ông Nguyễn Đình Triệu - Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2 kiến nghị, hiệncòn 9 dự án kéo dài nhiều năm do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2 quản lý, hướng xử lý là quyết toán đối với phần khối lượng đã hoàn thành; bàn giao các hạng mục đủ điều kiện đưa vào sử dụng; đồng thời giao địa phương tiếp tục giải phóng mặt bằng hoặc lập dự án mới để hoàn thiện phần còn lại, tránh tình trạng dự án kéo dài qua nhiều giai đoạn.

Đối với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3, đơn vị đang tiếp tục thống kê, phân loại toàn bộ các dự án theo từng nhóm vướng mắc, đồng thời phối hợp với Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan để xác định rõ thẩm quyền xử lý đối với từng trường hợp, nhất là các vướng mắc về quyết toán và giải phóng mặt bằng.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình Trần Song Tùng, thời gian qua tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt công tác thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, đô thị, công nghiệp và thương mại dịch vụ; nhiều dự án được triển khai đúng tiến độ, phát huy hiệu quả, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều dự án chậm tiến độ, kéo dài nhiều năm, gây lãng phí nguồn lực đất đai, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và hiệu quả sử dụng ngân sách.

Ông Trần Song Tùngyêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục rà soát toàn diện từng công trình, dự án; phân loại rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm và thẩm quyền xử lý của từng cơ quan, đồng thời đề xuất các giải pháp tháo gỡ phù hợp, khả thi. Mục tiêu là xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực đầu tư, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực của tỉnh.