Giữa những ngày nắng gay gắt cuối tháng 6, tại vùng mía thôn Thanh Minh, xã Suối Trai, tỉnh Đắk Lắk, hơn 2ha mía của ông Ale Văn Đăng, 77 tuổi, đã thu hoạch hơn 1 tuần vẫn đang nằm phơi nắng phơi sương, hao hụt sản lượng từng ngày. Sau hơn 1 tuần thu hoạch, số mía đã khô kiệt quá 1/3.

Ông Ale Văn Đăng lo lắng: "Tôi chặt mía đã 10 ngày mà không có xe. Con tôi gọi điện cho trạm thì trạm nói không có xe, nhà máy hư. Giờ mía bị khô hết rồi".

Dọc theo Quốc lộ 19C đoạn qua các xã Suối Trai, Sơn Hòa, Vân Hòa... không khó bắt gặp những đống mía đã thu hoạch nằm khô như rơm. Tại nhiều ruộng mía khác, cây mía quá kỳ thu hoạch hơn 3 tháng vẫn đứng khô trên ruộng, chưa biết bao giờ mới được phát lịch thu hoạch. Bà con cho biết, chưa bao giờ người trồng mía gặp cảnh khó khăn như năm nay.

Thực trạng này cũng là tình cảnh chung của rất nhiều nông dân trồng mía tại các vùng nguyên liệu mía phía đông tỉnh Đắk Lắk. Thống kê chưa đầy đủ, đến cuối tháng 6, riêng tại vùng mía huyện Sơn Hòa cũ có ít nhất 6.000ha mía chưa được thu hoạch, chiếm từ 10 - 12% diện tích (tùy xã).

Ví dụ như tại xã Sơn Hòa, địa phương có diện tích mía lớn của tỉnh Đắk Lắk với hơn 8.000ha, đến nay đã thu hoạch được hơn 7.100ha, vẫn còn gần 950ha chưa thu hoạch. Địa phương cũng đã làm việc với nhà máy đường KCP kéo dài vụ ép và mua hết mía cho nông dân.

Ông Nguyễn Duy Tình, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Sơn Hòa, tỉnh Đắk Lắk, cho biếtỦy ban nhân dân xã đã làm việc trực tiếp với Ban Giám đốc Công ty nhà máy đường KCP để từ nay đến cuối tháng 7 năm 2026 sẽ thu hoạch toàn bộ mía cho bà con nông dân để tránh gây thiệt hại. Thu hoạch chậm còn làm giảm năng suất cho niên vụ sau.

Niên vụ mía năm nay, người trồng mía Đắk Lắk đối diện với hàng loạt khó khăn: mưa lũ gây thiệt hại giữa vụ; giá mía giảm do đường tiêu thụ chậm bởi đường nhập lậu; nắng nóng khô hạn kéo dài khiến hơn 1.000 ha bị cháy và đến cuối vụ, hàng ngàn héc-ta mía vẫn nằm chờ trên ruộng. Trong khi đó, công thu hoạch lại thiếu và tăng cao từng ngày, từ 28 - 30 triệu đồng cho 100 tấn mía.

Theo kế hoạch sản xuất của nhà máy đường KCP, khoảng 20 ngày nữa Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam sẽ kết thúc vụ ép 2025 - 2026, muộn gần 2 tháng so với mọi năm. Công ty cũng cam kết sẽ thu mua hết mía cho nông dân có ký hợp đồng với nhà máy. Riêng đối với những diện tích mía trồng ngoài hợp đồng, khả năng mất trắng là khó tránh khỏi sau khi các nhà máy đường dừng hoạt động.