Mục tiêu đầy tham vọng

Phát biểu tại sự kiện công bố kế hoạch này, Tổng thống Lee Jae Myung nhấn mạnh Hàn Quốc cần nhanh chóng làm chủ những công nghệ cốt lõi phục vụ AI. Theo ông, chất bán dẫn, AI vật lý và các trung tâm dữ liệu AI sẽ trở thành ba trụ cột quan trọng giúp đất nước duy trì lợi thế cạnh tranh trong tương lai.

Trên thực tế, kế hoạch này là nhằm cụ thể hóa một mục tiêu đầy tham vọng do Tổng thống Lee Jae Myung đưa ra vào hôm 8/6, nhân kỷ niệm tròn 1 năm nhậm chức. Ông Lee nhấn mạnh khát vọng xây dựng Hàn Quốc thành một đất nước mà không một quốc gia nào có thể thay thế. Nhà lãnh đạo Hàn Quốc cũng đề ra 4 mục tiêu lớn cho tương lai gần, bao gồm biến Hàn Quốc thành một cường quốc kinh tế có sức cạnh tranh cao, nơi mọi người dân có thể thụ hưởng thành quả của phát triển một cách công bằng, hướng tới một đất nước có sức mạnh về ngoại giao và an ninh để có thể bảo vệ hòa bình và niềm tự hào dân tộc, kiến tạo một xã hội có sự đồng thuận của người dân về các quy phạm và quy tắc, xây dựng một chính phủ toàn lực bảo vệ người dân.

Trước đó, trong thông điệp quốc gia đầu năm nay, ông Lee đề cao mục tiêu biến năm 2026 này thành “năm đầu tiên Hàn Quốc trỗi dậy mạnh mẽ” và cam kết sẽ biến những năm tháng còn lại trong nhiệm kỳ Tổng thống của cá nhân ông thành khoảng thời gian của những hy vọng sẽ trở thành sự thực. Xa hơn nữa là từ tháng 8/2025, Hàn Quốc đã công bố Quy hoạch phát triển kinh tế 5 năm, với mục tiêu đưa quốc gia này trở thành một trong 3 cường quốc AI hàng đầu thế giới.

Nhìn từ những cam kết này, có thể thấy một từ khóa chung là “lợi ích quốc gia” và để đạt được điều này, việc thúc đẩy đầu tư cho AI trong giai đoạn này được coi là hiệu quả nhất đối với Hàn Quốc. Seoul đã, đang và sẽ cho triển khai nhiều biện pháp, dự án, kế hoạch hướng tới mục tiêu trên với lộ trình 5 năm. Những gì liên quan đến AI còn đang được lồng ghép với các kế hoạch, dự án, chương trình mục tiêu quốc gia khác.

Gần đây nhất là Chiến lược phát triển công nghiệp hàng không vũ trụ vừa được công bố hôm 3/7 vừa qua. Trong khuôn khổ các dự án thuộc Chiến lược này, Hàn Quốc sẽ phát triển trung tâm dữ liệu vũ trụ dựa trên AI và nền tảng sản xuất trong quỹ đạo thấp, qua đó hỗ trợ các lĩnh vực như AI, viễn thông, dược phẩm, vật liệu mới và chất bán dẫn mở rộng hoạt động trong không gian. Tựu chung, đây là một lựa chọn chiến lược và Hàn Quốc có đủ tiềm năng để thực hiện.

Thu hẹp khoảng cách phát triển trong nội địa

Một điểm đáng chú ý là phần lớn các dự án mới lại được định hướng triển khai ngoài khu vực Seoul, tại những địa phương còn kém phát triển hơn. Lựa chọn này mang ý nghĩa dài hạn đối với chiến lược phát triển của Hàn Quốcvà được coilà quyết định mang tính bước ngoặt, khi vẫn tồn tại khoảng cách lớn giữa các địa phương về trình độ và tốc độ phát triển, thu nhập, khả năng công nghệ, thậm chí còn bị chỉ trích là có sự bất bình đẳng giữa các đô thị lớn và các đơn vị hành chính nhỏ ở xa thủ đô…

Quyết định này được đưa ra sau khi đảng cầm quyền Dân chủ của ông Lee đã giành thắng lợi vang dội tại bầu cử địa phương thống nhất của Hàn Quốc được tổ chức vào ngày 3/6 vừa qua, góp phần “vẽ lại bản đồ quyền lực” của Hàn Quốc và nâng cao sức mạnh, cũng như khả năng kiểm soát của đảng cầm quyền tại các địa phương. Việc triển khai các dự án hàng trăm tỷ USD tại các địa phương nhỏ được kỳ vọng là sẽ tạo ra những động lực mới để nâng cao tốc độ phát triển, thu hẹp khoảng cách và tạo ra các trung tâm tăng trưởng mới, góp phần lấy lại sự cân bằng trong kinh tế - xã hội, hướng tới bảo đảm an ninh kinh tế một các bền vững. Đây cũng là một trong những cam kết mà ông Lee Jae Myung đưa ra và đang nỗ lực thực hiện.

Ngoài dự án AI tương đương 1.000 tỷ USD hiện nay, Hàn Quốc còn thực hiện nhiều chương trình, kế hoạch khác nhằm đưa các khu vực kém phát triển trở nên năng động hơn. Chiến lược phát triển công nghiệp hàng không vũ trụ nêu trên cũng là một ví dụ điển hình. Chiến lược này đặt mục tiêu biến vành đai ven biển phía Nam Hàn Quốc thành trung tâm của ngành hàng không vũ trụ, đồng thời mở rộng vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

Ngoài việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các địa phương, quyết định này còn nhằm một mục tiêu khác mang tính bền vững và nhân văn là thu hút nhân tài về các địa phương, tránh tình trạng “kẻ ăn không hết, người lần không ra” về mặt tài nguyên nguồn lực con người, đồng thời, tạo ra những trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chuyên biệt, chuyên sâu cho từng lĩnh vực, với trọng tâm không chỉ là AI, mà còn là chất bán dẫn, công nghiệp hàng không vũ trụ, công nghiệp quốc phòng và cả công nghiệp văn hóa, do các lĩnh vực này được coi là thị trường lớn của AI, hoặc có tác động trực tiếp đến AI.

Tác động ở tầm quốc tế

Theo giới quan sát và giới chuyên môn, chương trình này sẽ có những tác động mạnh, ảnh hưởng sâu rộng tới lĩnh vực AI và chất bán dẫn nói chung, bao gồm cả chuỗi cung ứng và cuộc cạnh tranh đang ngày một quyết liệt hơn trên thị trường thế giới. Xin nêu một vài con số làm ví dụ.

Theo báo cáo nhanh do Bộ Công nghiệp và Thương mại Hàn Quốc vừa công bố hôm 1/7, trong tháng 6 vừa qua kim ngạch xuất khẩu của nước này đạt 102,24 tỷ USD, tăng tới 70,9% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, chất bán dẫn đạt 44,82 tỷ USD, tăng 199,5%. Tỷ lệ tăng trưởng rất mạnh của chất bán dẫn là do nhu cầu liên quan đến AI đang không ngừng tăng mạnh trên toàn thế giới. Nhờ đó, thặng dư cán cân thương mại của Hàn Quốc cũng lập một kỷ lục chưa từng có từ trước đến nay, với 36,15 tỷ USD chỉ tính riêng trong tháng 6 và 138,3 tỷ USD tính chung trong nửa đầu năm nay.

Đến đây đã xuất hiện một thực tế không thể phủ nhận. Đó là, khi Hàn Quốc có lãi thương mại, thì điều đương nhiên là sẽ có đối tác chịu lỗ, từ đó dẫn tới những cuộc cạnh tranh quyết liệt hơn nhằm lấy lại cân bằng trong cán cân thương mại với Hàn Quốc. Cũng có thể dễ dàng nhận thấy một tác động nữa khi đặt chương trình AI mới của Hàn Quốc vào mối tương quan với kế hoạch thực hiện cam kết đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ để đổi lấy việc Nhà Trắng giảm thuế đối ứng bổ sung. Chương trình này sẽ tạo ra một chuỗi hợp tác quốc tế mới trong lĩnh vực AI, chất bán dẫn, đồng thời cũng tạo ra nhiều xung đột lợi ích mới giữa các quốc gia đối tác của Mỹ và Hàn Quốc.

Đến đây, có một điểm cần nhấn mạnh. Đó là, cái gì cũng có 2 mặt của nó. Bên cạnh những lợi ích to lớn và việc nâng cao vị thế của Hàn Quốc trong bản đồ công nghệ thế giới, nước này cũng sẽ phải đối mặt với nhiều hệ lụy mà mặt trái của AI gây ra. Trước mắt là những thiệt hại khi AI bị lợi dụng vào các mục tiêu xấu như tấn công mạng, lừa đảo, lan truyền thông tin xấu độc… Và đáng lo ngại hơn cả là việc xuất hiện một thế hệ trẻ bị lệ thuộc hoàn toàn vào AI, lười nhác trong tư duy và hành động, nghèo nàn trong trí tuệ... Đây là bài toán nan giải không chỉ đối với Hàn Quốc, mà còn đối với tất cả các quốc gia đang tận dụng AI hiện nay.