3 nhóm giải pháp củng cố nền tảng tăng trưởng

Phát biểu tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 3/2026, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, nền kinh tế đang đối mặt với nhiều thách thức, trong đó nổi bật là áp lực an ninh năng lượng, tăng trưởng công nghiệp chững lại và sức cầu trong nước phục hồi chậm.

Trước hết, bài toán năng lượng trở nên cấp bách khi nhu cầu điện tăng cao sớm hơn dự kiến, trong khi cơ cấu nguồn cung chưa thực sự linh hoạt. Việc điều tiết giữa các nguồn năng lượng vì vậy gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi công tác điều hành phải “đi trước một bước” để tránh bị động.

Bên cạnh đó, sau giai đoạn khởi sắc đầu năm, sản xuất công nghiệp trong tháng 3 đã giảm nhẹ so với tháng 1 và 2, tín hiệu cho thấy động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế đang có dấu hiệu chững lại.

Sức cầu trong nước cũng chưa phục hồi mạnh khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ chỉ tăng khoảng 9%, phản ánh tâm lý thận trọng trong chi tiêu của người dân và doanh nghiệp.

Đáng chú ý, dù nền kinh tế vẫn duy trì xuất siêu, song yếu tố giá là nguyên nhân chủ yếu, trong khi sản lượng chưa tăng tương ứng, cho thấy xuất siêu chưa phản ánh đầy đủ sức mạnh nội tại.

Trước những thách thức này, Bộ Công Thương đã đề ra 3 nhóm giải pháp trọng tâm. Nhóm thứ nhất là bảo đảm an ninh năng lượng. Việt Nam đặt mục tiêu giảm tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng từ 44% vào năm 2025 xuống còn 30% vào năm 2030. Đồng thời, hệ thống điện sẽ được điều hành linh hoạt hơn, công tác theo dõi cung – cầu xăng dầu được siết chặt, kết hợp với xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng.

Nhóm thứ hai tập trung vào tái cơ cấu chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng, với mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa lên 40-45% ở các ngành trọng điểm như dệt may, da giày, hóa chất. Việc nâng cao năng lực tự chủ không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào bên ngoài mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Nhóm thứ ba là kích cầu trong nước và tối ưu hóa thị trường xuất khẩu. Các chính sách tài khóa, tiền tệ sẽ được phối hợp nhằm thúc đẩy tiêu dùng, đồng thời nâng cao giá trị xuất khẩu thay vì chỉ dựa vào sản lượng. Bộ Công Thương cũng sẽ theo sát các vụ việc phòng vệ thương mại, đẩy mạnh đàm phán và mở rộng thị trường.

Hai kịch bản giữ ổn định trước biến động năng lượng

Theo QuyềnBộ trưởng Bộ Công Thương, một trong những rủi ro lớn nhất hiện nay đến từ diễn biến phức tạp tại Trung Đông - khu vực cung cấp phần lớn năng lượng cho Việt Nam.

Trước tình hình này, cơ quan điều hành đã xây dựng 2 kịch bản ứng phó, với mục tiêu ưu tiên là bảo đảm an ninh năng lượng và kiểm soát tác động của giá cả đến kinh tế vĩ mô. Đến nay, các kịch bản cơ bản diễn ra theo đúng dự báo, giúp nền kinh tế tránh được những cú sốc lớn về nguồn cung và giá cả.

Để hiện thực hóa các kịch bản này, Chính phủ đã triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp. Trong đó, cơ chế chính sách được hoàn thiện kịp thời với nhiều nghị quyết, nghị định nhằm tạo hành lang pháp lý cho điều hành linh hoạt.

Nguồn cung trong nước được tăng cường khi các nhà máy lọc hóa dầu được tối ưu vận hành, cơ cấu sản phẩm điều chỉnh theo hướng ưu tiên năng lượng. Hai nhà máy ethanol tại Đồng Nai và Dung Quất hoạt động hết công suất, góp phần nâng tỷ lệ tự chủ thêm khoảng 14%. Sản lượng khai thác dầu khí cũng tăng hơn 11%, trong khi các cơ sở chế biến như Nhà máy Condensate Phú Mỹ được phục hồi.

Công tác điều hành giá được thực hiện theo cơ chế linh hoạt, bám sát thị trường nhưng tránh gây sốc, thông qua điều chỉnh theo “bậc thang” và sử dụng Quỹ bình ổn để giảm tác động đến người dân và doanh nghiệp.

Hệ thống phân phối được kiểm soát chặt chẽ với quy định tồn kho tối thiểu 20 ngày, qua đó ngăn chặn tình trạng găm hàng, đầu cơ. Đến nay, không ghi nhận hiện tượng đóng cửa hoặc ngừng bán diện rộng. Cùng với đó là việc tăng cường dự trữ năng lượng nhằm nâng cao khả năng ứng phó với các tình huống bất lợi.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia trong khu vực rơi vào khủng hoảng năng lượng, giá xăng dầu tăng cao hoặc gián đoạn nguồn cung, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định tương đối. Cụ thể, giá xăng trong nước hiện thấp hơn trung bình thế giới khoảng 1,3 USD/lít và thấp hơn nhiều nước trong khu vực. Tại Thái Lan, giá xăng đã vượt 51.000 đồng/lít, trong khi một số nước như Lào, Campuchia ghi nhận tình trạng đóng cửa nhiều cây xăng. Đến cuối tháng 3, tổng nguồn cung xăng dầu trong nước được bảo đảm, cơ quan quản lý dự báo có thể tiếp tục kiểm soát tốt tình hình.

Tuy vậy, những rủi ro vẫn hiện hữu, đặc biệt là sự phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, sức cầu trong nước chưa phục hồi mạnh và các biến động khó lường từ bên ngoài. Theo đó, việc triển khai đồng bộ các giải pháp và kịch bản ứng phó sẽ là yếu tố then chốt để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trong thời gian tới.

"Trong bối cảnh khó khăn, sự điều hành kịp thời và phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành đã giúp nền kinh tế duy trì được ổn định. Tuy nhiên, không thể chủ quan trước những thách thức phía trước", quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh.