Với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, Hà Tĩnh đang đồng loạt triển khai thu thập mẫu sinh phẩm, số hóa dữ liệu tại các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Mỗi mẫu ADN được thu nhận không đơn thuần phục vụ công tác giám định mà còn mang theo hy vọng nối lại những cuộc đoàn viên sau nhiều thập kỷ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu của "Chiến dịch 500 ngày đêm" là đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm, xã Tứ Mỹ, những ngày này, không khí làm việc diễn ra khẩn trương nhưng hết sức cẩn trọng. Từng phần mộ được khai quật theo đúng quy trình, từng mẫu sinh phẩm được thu nhận, niêm phong, từng thông tin được số hóa ngay tại thực địa. Mỗi thao tác đều được thực hiện với sự tôn kính, bởi phía dưới mỗi nấm mộ là hài cốt của những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ ngày 30/5 đến nay, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai thu thập mẫu sinh phẩm tại các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trên địa bàn toàn tỉnh. Quy trình khai quật, lựa chọn mẫu, bảo quản, niêm phong và lập hồ sơ đều được thực hiện nghiêm ngặt theo đúng quy trình kỹ thuật.

Đến nay, các lực lượng đã tổ chức khai quật 156 phần mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin tại các nghĩa trang Can Lộc, Thạch Hà, Đức Thọ và Hương Khê.Ông Trần Kim Chi, Phó Chủ tịch UBND xã Tứ Mỹ cho biết:“Xã Tứ Mỹ chúng tôi đã tập trung xây dựng kế hoạch, họp triển khai, huy động các lực lượng, trongđó công an, quân sự, các ban, ngành, đoàn thể rà soát từng ngôi mộ và thống nhất cách làm, để làm chính xác nhất, nhanh nhất”.

Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm hiện là nơi an nghỉ của 1.195 liệt sĩ, trong đó có tới 557 phần mộ chưa xác định được thông tin - nhiều nhất trên địa bàn Hà Tĩnh. Chính vì vậy, từng khâu chuẩn bị đều được địa phương thực hiện kỹ lưỡng. Từ rà soát hồ sơ, kiểm đếm thực địa đến thành lập ban chỉ đạo, phân công nhiệm vụ cho từng lực lượng đều được triển khai bài bản, nhằm bảo đảm quá trình thu nhận mẫu diễn ra khoa học, chính xác và tuyệt đối an toàn.

Điểm mới của đợt triển khai lần này là toàn bộ thông tin về vị trí phần mộ, hiện trạng hài cốt, hình ảnh và các dữ liệu liên quan đều được số hóa ngay tại hiện trường. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử không chỉ phục vụ quản lý lâu dài mà còn tạo nền tảng quan trọng cho việc đối chiếu, giám định ADN trong thời gian tới.

Phía sau những dữ liệu khô khan ấy là biết bao vất vả và tình cảm biết ơn chân thành của những người làm nhiệm vụ. Mỗi nghĩa trang có hiện trạng khác nhau, đòi hỏi phương pháp khai quật và số hóa cũng khác nhau. Thời tiết nắng nóng kéo dài càng khiến công việc thêm nhiều áp lực, nhưng không ai cho phép mình làm qua loa, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cơ hội tìm lại danh tính của một người đã hy sinh.

Thiếu tá Trần Nguyễn Thái Học, Phòng Tham mưu, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh cho biết:“Quá trình số hóa, chụp ảnh cũng như khai quật thì ở mỗi nghĩa trang phải có một cách khai quật và cách số hóa, chụp ảnh khác nhau. Bước đầu có những cái khó khăn, bên cạnh đó thì thời tiết nắng nóng, nhưng với sự quyết tâm cao của toàn thể cán cán bộ, chiến sĩ, chúng tôi luôn cố gắng, nỗ lực hết sức để có thể hoàn thành nhiệm vụ được giao”.

Không chỉ lực lượng quân đội, đội ngũ làm công tác pháp y cũng miệt mài làm việc ngoài hiện trường dưới cái nắng gay gắt. Mỗi mẫu sinh phẩm đều được xử lý với sự cẩn trọng cao nhất, bởi đó có thể là chìa khóa mở ra hy vọng cho một gia đình đã mòn mỏi chờ đợi suốt nhiều năm.

Bác sỹ Đặng Hải, Trung tâm Pháp y và Giám định y khoa Hà Tĩnh cho biết: “Trong quá trình làm, thời tiết nắng nóng, nhưng chúng tôi phải hết sức cẩn thận, để làm sao mà lấy được những cái mẫu để xét nghiệm ADN thuận lợi nhất”.

"Chiến dịch 500 ngày đêm" mang ý nghĩa đặc biệt không chỉ ở mục tiêu hoàn thành việc xác minh các phần mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin mà còn là hành trình nối dài đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. Mỗi mẫu ADN được giám định thành công sẽ là thêm một cơ hội để một người con được trở về với gia đình, bằng chính tên tuổi của mình.

Đại tá Mai Ngọc Việt, Phó Chính ủyBộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh cho biết:"Đây là một chủ trương hết sức đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta. Do đó,các bộ, ngành, các địa phương đã triển khai một cách hết sức quyết liệt, với mong muốn là tìm lại được tên tuổi của các liệt sĩ và đồng thời các gia đình thì phải tìm lại được con em của mình và biết được địa chỉ để chăm lo hương khói cho các liệt sĩ. Đó là thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây”.

Có những cuộc chạy đua nhằm chinh phục những đỉnh cao mới. Nhưng cũng có những cuộc chạy đua chỉ với một mong muốn rất giản dị: trả lại tên cho những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân và cả cuộc đời cho Tổ quốc.

Mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay là thêm một tia hy vọng. Mỗi phần mộ được số hóa là thêm một cơ hội để khoảng cách giữa người đã khuất với gia đình được rút ngắn. Đó không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà còn là hành trình của lòng biết ơn, của trách nhiệm và nghĩa tình. Bởi với những người đã ngã xuống vì đất nước, điều thiêng liêng nhất không chỉ là sự tri ân, mà còn là được trở về với chính tên tuổi của mình trong vòng tay của quê hương và gia đình.