Quy trình 7 bước giúp phát hiện sớm nguy cơ dịch bệnh

Sáng nay (3/7), Sở Y tế Hà Nội phối hợp với UBND phường Khương Đình tổ chức hội nghị ra mắt mô hình chủ động phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm tại phường Khương Đình. Đây là địa phương đại diện khu vực đô thị — mật độ dân cư cao, nhiều yếu tố nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng. Ngoài ra, mô hình này còn được thí điểm ở xã Ô Diên - đại diện khu vực ngoại thành với đặc điểm môi trường sống, kinh tế - xã hội và dịch tễ khác biệt.

Giới thiệu về mô hình, ông Vũ Cao Cương, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho biết mô hình được vận hành theo quy trình 7 bước liên tục.

Bước thứ nhất là thu thập dữ liệu đầu vào. Yêu cầu đội xung kích phòng, chống sốt xuất huyết và các bệnh truyền nhiễm gây dịch cộng đồng và trạm y tế thực hiện cập nhật hằng ngày số liệu ca bệnh, chỉ số côn trùng (BI, DI), dữ liệu vệ sinh môi trường và thông tin khai báo y tế tự nguyện từ mã QR của người dân lên hệ thống dữ liệu tập trung.

Bước 2 là phân tích nguy cơ. Thông qua hệ thống phân tích các chỉ số thu thập đầu vào và so sánh với ngưỡng cảnh báo và dự báo xu hướng dịch.

Bước 3 là cập nhật bản đồ nguy cơ dịch bệnh. Theo đó dữ liệu phân tích ở bước 2 được hiển thị trực quan hóa trên bản đồ số, phân vùng rủi ro theo các mã màu tiêu chuẩn (Xanh - Vàng - Đỏ).

Bước 4 phát hành cảnh báo sớm, tức là khi một khu vực có chỉ số vượt ngưỡng an toàn và chuyển màu trên bản đồ, sẽ có thông báo cảnh báo kèm khuyến nghị can thiệp gửi trong ≤ 24h.

Bước 5 tổ chức can thiệp chủ động theo cấp độ nguy cơ. Dựa theo nguyên tắc 7-1-7, tức là 7 ngày đầu phát hiện, ghi nhận, xác minh ca bệnh/ổ dịch; 1 ngày tiếp theo Trạm Y tế thông báo UBND xã, phường và CDC Hà Nội; 7 ngày nữa hoàn thành điều tra dịch tễ, khoanh vùng, đáp ứng ban đầu.

Bước 6 là đánh giá hiệu quả can thiệp. Theo đó đơn vị sẽ tiến hành giám sát, đánh giá lại các chỉ số côn trùng và giám sát ca bệnh mới để đánh giá mức độ giảm thiểu nguy cơ, làm căn cứ chuyển màu vùng trên bản đồ số.

Bước 7 là cập nhật toàn bộ kết quả can thiệp, thông tin sức khỏe của người dân vào hệ thống Quản lý Hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân, tiếp tục chu kỳ giám sát chủ động mới.

Theo ông Cương, đây không đơn thuần là việc triển khai thêm một hoạt động chuyên môn hay giới thiệu một mô hình thí điểm mới. Quan trọng hơn, đây là bước cụ thể hóa một định hướng lớn của Đảng, Nhà nước và Thành phố trong đổi mới tư duy bảo vệ sức khỏe nhân dân: chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh; từ ứng phó khi có dịch sang chủ động quản trị nguy cơ; từ bảo vệ sức khỏe bằng các biện pháp can thiệp sau khi vấn đề đã phát sinh sang bảo vệ sức khỏe ngay từ khi nguy cơ mới hình thành.

Để mô hình hoạt động có chất lượng hiệu quả, ông Nguyễn Minh Hải, Giám đốc Trạm Y tế phường Khương Đình cho biết đơn vị đã xây dựng 3 lực lượng chủ chốt gồm đội xung kích, phòng chống sốt xuất huyết và các bệnh truyền nhiễm gây dịch cộng đồng; tổ truyền thông phòng chống dịch bệnh và đội phun hóa chất chống dịch. Các lực lượng được giao cụ thể theo hướng chuyên môn hóa, tối ưu hóa nguồn lực đảm bảo các hoạt động thực hiện mục tiêu chủ động phòng chống bệnh truyền nhiễm gây dịch.

Kiên trì duy trì mô hình, không chủ quan khi dịch tạm lắng

Tại hội nghị, ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết, mô hình này không chỉ hướng đến mục tiêu xử lý nhanh các ổ dịch mà quan trọng hơn là thiết lập một phương thức phòng bệnh mới: quản lý nguy cơ ngay từ cơ sở, cảnh báo sớm bằng dữ liệu và huy động sự tham gia của cộng đồng trong công tác phòng, chống dịch.

Từ góc độ chuyên môn, để mô hình phát huy hiệu quả, ông Sơn cho rằng cần phải thực hiện thường xuyên, liên tục, có sự đồng hành của các cấp, các ngành và đặc biệt là không được bỏ cuộc giữa chừng.

“Thực tế cho thấy nhiều mô hình được triển khai rất tốt trong giai đoạn đầu, nhưng khi tình hình dịch tạm lắng thì sự quan tâm giảm dần, các hoạt động cũng bị gián đoạn, dẫn đến hiệu quả không bền vững. Vì vậy, chúng tôi mong muốn các địa phương kiên trì duy trì mô hình, coi đây là hoạt động thường xuyên chứ không phải giải pháp mang tính thời điểm”, ông Sơn nhấn mạnh.

Phát biểu tại hội nghị, bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội cho biết mô hình đã cơ bản hoàn thiện các điều kiện để chính thức ra mắt và đưa vào vận hành. Tuy nhiên, quan điểm xuyên suốt của chúng ta là phải làm thực chất, tạo chuyển biến rõ rệt cả về nhận thức và hành động.

Kết quả cuối cùng cần hướng tới là xây dựng môi trường sống an toàn hơn, giảm rõ rệt số ca mắc bệnh truyền nhiễm, phát hiện sớm và điều trị kịp thời để hạn chế tối đa các nguy cơ đối với sức khỏe người dân, đồng thời giảm gánh nặng chi phí cho mỗi gia đình và cho toàn xã hội.

Để đạt được mục tiêu đó, bà Vũ Thu Hà yêu cầu tất cả các lực lượng đều phải vào cuộc trên cơ sở phân công rõ trách nhiệm và thực hiện đúng quy chế phối hợp. Bởi trong quá trình triển khai, có thể sẽ có thời điểm mọi người cho rằng không có dịch bệnh, không phát sinh vấn đề nên không cần tiếp tục duy trì các hoạt động. Nhưng chính khi chúng ta chủ quan, buông lỏng thì dịch bệnh mới có điều kiện xuất hiện.

Ngay sau khi kết thúc hội nghị, bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội đã đến Trạm Y tế phường Khương Đình kiểm tra hoạt động và hỏi thăm người dân đang thăm khám sức khỏe miễn phí.