Tối 24/5, Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết, Cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với N.H.V (14 tuổi, trú tại xã Di Linh) về tội "Cưỡng đoạt tài sản". Đây là vụ việc bạo lực học đường kéo dài, khiến em Đ.M.H (sinh năm 2012, học sinh lớp 8, Trường THCS N.D., xã Di Linh) uất ức đến treo cổ tự tử vào ngày 16/5/2026. Sự việc đau lòng này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong quản trị học đường.

3 "điểm mù" trong quản trị và lỗ hổng của hệ thống bảo vệ trẻ em

Bàn về vấn đề này, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa - Giáo dục của Quốc hội, cho biết, điều khiến bà ám ảnh nhất không chỉ là một vụ bạo lực học đường nghiêm trọng, mà chính là cái cảm giác một đứa trẻ đã phải chịu đựng nỗi sợ hãi trong một thời gian dài mà không tìm được điểm tựa để cầu cứu.

“Tôi cũng cho rằng điều day dứt nhất là vì sao những tín hiệu bất thường đã không được phát hiện sớm? Vì sao mà một học sinh có thể bị đẩy vào khủng hoảng mà người lớn xung quanh lại không kịp thời can thiệp? Một vụ việc đau lòng như thế này buộc chúng ta phải nhìn thẳng vào trách nhiệm của nhà trường, gia đình, bạn bè và cả cơ chế giám sát an toàn học đường. Bởi bạo lực học đường không phải chuyện trẻ con, nó có thể hủy hoại nhân cách của người gây bạo lực, có thể làm tổn thương sâu sắc nạn nhân và để lại một vết thương rất lâu dài cho cả cộng đồng”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga lo ngại.

Theo bà Nga, một vụ bạo hành học đường diễn ra trong thời gian dài, nhưng chỉ được đưa ra ánh sáng khi học sinh đó đã uất ức đến mức phải tự vẫn, nguyên nhân xuất phát từ những “điểm mù” rất đáng lo ngại trong quản trị học đường hiện nay. Đó là điểm mù trong quan sát học sinh. Nhiều biểu hiện của bạo lực học đường hiện nay không diễn ra công khai trong lớp học mà xảy ra ở những nơi khác rấtkhó quan sát như hành lang, nhà vệ sinh, cổng trường, trên đường đi học về, hoặc ở trên không gian mạng. Nếu như giáo viên chủ nhiệm chỉ nắm học sinh qua điểm số chuyên cần, qua hạnh kiểm thì rất là khó phát hiện những tổn thương âm thầm ở bên trong các em.

Bên cạnh đó là “điểm mù” trong cơ chế tiếp nhận phản ánh. Nhiều học sinh sợ bị trả thù, sợ bị cho là mách lẻo, sợ cha mẹ lo lắng hoặc đơn giản hơn là các em sẽ không tin rằng người lớn bảo vệ được mình đến cùng. Nếunhà trường không có kênh báo tin an toàn, bảo mật và thân thiện thì nạn nhân sẽ vẫn tiếp tục im lặng.

Cuối cùng là “điểm mù” trong trách nhiệm xử lý. Có nơi vẫn coi xô xát học sinh là mâu thuẫn nhỏ, chuyện trẻ con va chạm với nhau, xử lý bằng hòa giải đơn giản. Điều này vô cùng nguy hiểm bởi bạo lực sẽ được lặp lại nhiều lần và có thể trở thành hành vi áp bức tinh thần, thậm chí là có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Do đó, nhà trường phải chuyển từ phản ứng sau sự việc sang phòng ngừa chủ động, phát hiện sớm, can thiệp sớm và bảo vệ học sinh đến cùng.

Bệnh thành tích và sự thiếu vắng đồng hành từ gia đình

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng nói thêm rằng, hiện nay có rất nhiều quy định trong học đường, nhưng việc thực hiện ở cơ sở thì chưa thực sự nghiêm túc và cũng chưa nhất quán. Khi xảy ra những vụ việc bạo lực học đường, nhiều nơi vẫn thiên về việc xử lý nội bộ để tránh ảnh hưởng đến danh tiếng nhà trường. Cũng chính tâm lý giữ thành tích, giữ hình ảnh này có thể khiến nhữngsự việc bị che nhẹ đi, trong khi nạn nhân lại tiếp tục bị tổn thương.

Bên cạnh đó, nhiều học sinh hiện nay thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc, thiếu khả năng giải quyết xung đột và thiếu cả năng lực đồng cảm. Các em được lớn lên trong một môi trường có quá nhiều áp lực và được tiếp xúc sớm với mạng xã hội, nhưng lại chưa được hướng dẫn một cách đầy đủ về cái cách ứng xử văn minh, về cách nói lời xin lỗi, về cả cách kiềm chế cơn giận và cách tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp nguy hiểm.

“Trên hết, chúng ta còn thiếu sự đồng hành thực sự với học sinh. Đây chính là vấn đề mà chúng ta cần phải nghiêm túc nhìn nhận lại. Bởi lẽtrẻ em không chỉ cần được quản lý mà còn cần được lắng nghe, không chỉ cần nội quy mà còn cần một người lớn đáng tin cậy để các em có thể tìm đến khi mà các em rơi vào cái trạng thái sợ hãi hay bế tắc. Nếu như phòng chống bạo lực học đường chỉ dừng lại ở khẩu hiệu hay ở các buổi tuyên truyền định kỳ sẽ rất khó tạo ra được cái sự chuyển biến thực chất. Do đó, cần biến an toàn học đường thành một tiêu chí quản trị bắt buộc, được kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm cụ thể, chúng ta mới có thể giải quyết được tận gốc của vấn đề.

Về phía gia đình, nhiều bậc cha mẹ rất quan tâm đến điểm số của con, nhưng lại chưa thực sự dành đủ thời gian cho đời sống, cảm xúc và nhân cách của con. Đây chính là một khoảng trống rất đáng suy nghĩ trong thời kỳ hiện tại. Với trẻ là nạn nhân của bạo lực học đường nếu như trong gia đình thiếu sự lắng nghe, thiếu thói quen trò chuyện hàng ngày, các em rất khó nói ra nỗi sợ của mình. Có những đứa trẻ không thể kể với cha mẹ vì sợ bị mắng là yếu đuối, thậm chí là sợ cha mẹ làm lớn chuyện. Vì vậy, gia đình trước hết phải là nơi trẻ cảm thấy an toàn nhất để mà nói thật mọi vấn đề xảy ra trong cái cuộc sống của mình.

Với trẻ là người gây bạo lực thì vấn đề lại nằm ở giáo dục giới hạn và trách nhiệm. Không ít em thiếu khả năng đồng cảm và không hiểu rằng là một lời xúc phạm hay một hành vi đe dọa, một lần quay clip với nội với mục đích là làm nhục bạn bè thì có thể gây những tổn thương rất lớn cho bạn mình. Nếu như cha mẹ chỉ bao che, đổ lỗi cho nhà trường hoặc là coi đó là cái trò nghịch dại của trẻ con, thì vô tình là cha mẹ cũng đã dung dưỡng cái hành vi sai lệch. Do đó, gia đình cần dạy trẻ ba điều rất căn bản: biết tôn trọng người khác, biết kiểm soát cảm xúc của mình và biết chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Những điều này không thể chỉ giao trắng cho nhà trường, mà chúng ta phải bắt đầu từ cách người lớn nói chuyện với nhau trong gia đình, cách ứng xử giữa cha mẹ với nhau, giữa cha mẹ với con cái, và cách cha mẹ xử lý mâu thuẫn, cách cha mẹ xin lỗi khi sai, và cái cách cha mẹ lắng nghe trẻ em mỗi ngày. Cho nên là một đứa trẻ được yêu thương đúng cách, được dạy về giới hạn và lòng trắc ẩn, được dạy về trách nhiệm thì sẽ ít có nguy cơ thành nạn nhân im lặng, cũng ít có nguy cơ trở thành người gây tổn thương cho bạn bè. Các bậc cha mẹ phải thực sự lưu ý để đồng hành với con mình trong cả quá trình phát triển.

Khoảng trống kỷ luật: Khi giáo dục tích cực đặt không đúng chỗ

Nhìn nhận vấn đề từ góc độ quản lý giáo dục, thầy Hồ Tuấn Anh, Hiệu trưởng Trường THCS Quỳnh Phương (Nghệ An) cũng cho rằng, sau một thời gian áp dụng Thông tư 19 của Bộ GD-ĐT về khen thưởng và kỷ luật học sinh, thời gian qua xã hội đã chứng kiến hàng loạt các hành vi bạo lực, côn đồ, hung hãn trong môi trường học đường. Đã có những vụ việc gây ra án mạng. Có những học sinh liên tục có hành vi bạo lực lặp đi lặp lại gây tổn thương nặng nề về thể xác và tinh thần cho những học sinh khác mà không bị xử lý triệt để.

"Có những học sinh không chỉ có hành vi bạo lực học đường mà còn có thái độ thách thức trước sự bất lực của thầy cô giáo. Ngược lại có những nhà giáo chỉ vì thiếu một chút kiềm chế mà bị khép vào tội vi phạm đạo đức nhà giáo để bị xử lý kỷ luật, thậm chí bị chấm dứt hợp đồng lao động.

Quả thật mức độ bạo lực của học sinh ngày càng tăng, lứa tuổi bạo lực của học sinh ngày càng trẻ, hành vi bạo lực ngày càng nghiêm trọng. Sự lúng túng của các nhà trường trong việc xử lý hành vi bạo lực của học sinh cũng tăng tương ứng”, thầy Tuấn Anh lo ngại.

Theo thầy Hồ Tuấn Anh, khi Thông tư 19 coi xin lỗi là biện pháp kỷ luật cao nhất đối với học sinh tiểu học, viết bản kiểm điểm là biện pháp kỷ luật cao nhất đối với học sinh THCS và THPT thì nhà trường đã hoàn toàn không còn bất kỳ hình thức kỷ luật nào đối với học sinh.

“Đối với những hành vi côn đồ, hung hãn, coi thường nhân phẩm, tính mạng của người khác thì các biện pháp giáo dục tích cực chỉ là những trò cười”, thầy Hồ Tuấn Anh thẳng thắn chỉ rõ.

Thầy Hồ Tuấn Anh cũng cho rằng, giáo dục tích cực đặt không đúng chỗ sẽ là dung dưỡng cho cái ác, tạo ra khoảng trống kỷ luật trong nhà trường.

Vị Hiệu trưởng cũng cảnh báo, giáo dục tích cực đặt không đúng chỗ sẽ là sự dung dưỡng cho cái ác, tạo ra khoảng trống kỷ luật trong nhà trường. "Khi học sinh phải run rẩy, lo sợ khi đến trường trước sự hung hãn của chính những bạn học côn đồ, thì khi đó cái ác đang lộng hành trong chính trường học", thầy Hồ Tuấn Anh bày tỏ.