Vì thế, Chính phủ cũng như ngành thuế tiếp tục thực hiện các giải pháp đột phá nhằm tháo gỡ vướng mắc. Qua đó hướng tới một cơ chế quản lý minh bạch hơn, nhân văn hơn trong bối cảnh những quy định trước đây không phù hợp với thực tiễn.

Lệnh hoãn xuất cảnh và những câu chuyện dở khóc dở cười

Câu chuyện của một người đàn ông tương đối bi hài ở thời điểm tất cả những trường hợp nợ thuế, nhiều hay ít, đều bị áp dụng lệnh tạm hoãn hoặc cấm xuất cảnh.

Số tiền rất nhỏ, chỉ xấp xỉ 100 nghìn đồng, bằng đúng hai bát phở, nhưng anh Nguyễn Văn Hải đành chấp nhận mất tiền vé máy bay sang châu Âu.

Chưa kể việc không thể có mặt trong lễ ký kết hợp đồng kinh tế quan trọng với đối tác trị giá cả triệu đô la Mỹ:“Cách đây hơn một năm, tôi từng mở một hộ kinh doanh nhỏ sau đó quên mất khoản thuế môn bài vỏn vẹn 100.000 đồng.

Cơ quan thuế đã nhiều lần gửi thông báo điện tử, nhưng vì quá bận rộn rồiđổi địa chỉ liên lạc, nên không nhận được thông báo. Khi đến sân bay trong một chuyến công tác nước ngoài quan trọng tôi mới được biết mình bị cấm xuất cảnh do khoản nợ thuế kia.

Mặc dù ngay sau đó tôi thanh toán ngay khoản nợ này nhưng lệnh tạm hoãn xuất cảnh trên hệ thống chưa cập nhật kịp nên tôi đành lỡ chuyến công tác, thiệt hại riêng tiền vé máy bay cũng mấy chục triệu đồng. Chưa kể hợp đồng ký với đối tác cũng không thực hiện được đúng theo kế hoạch”…

Trên thực tế, những bất cập này bắt nguồn từ hai nguyên nhân xuất phát từ quy định trước đây. Đầu tiên đó là thiếu ngưỡng nợ không hợp lý, quy định cũ không phân biệt rõ ràng quy mô nợ thuế, dẫn đến việc cào bằng giữa một doanh nghiệp cố tình trốn thuế hàng tỷ đồng với một cá nhân vô tình chậm nộp một vài trăm ngàn đồng tiền thuế phi nông nghiệp hoặc thuế thu nhập cá nhân.

Tiếp theo là độ trễ trong cập nhật dữ liệu, người nộp thuế sau khi phát hiện và hoàn thành nghĩa vụ tài chính phải mất nhiều ngày, thậm chí cả tuần để hệ thống của cơ quan thuế phối hợp với Cục Quản lý xuất nhập cảnh thực hiện thủ tục gỡ bỏ lệnh cấm. Hậu quả của việc này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, như người dân phải hủy vé máy bay, bỏ lỡ cơ hội làm ăn, mà còn tạo ra tâm lý ức chế, làm giảm chỉ số niềm tin của môi trường kinh doanh.

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, chia sẻ:“Tập đoàn doanh nghiệp lớn khác với hộ cá nhân kinh doanh, và cá nhân có nợ thuế thu nhập cá nhân nó khác với lãnh đạo có nợ thuế tùy theo quy mô hoặc là tỷ lệ nợ thuế chiếm bao nhiêu trong tỷ trọng số tiền thuế nộp thì lúc đó mới dừng thủ tục xuất cảnh thì hợp lý hơn”…

Gỡ nút thắt

Việc Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Văn bản số 5640 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng về việc khẩn trương hoàn thiện các quy định hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trong trường hợp xuất cảnh rất hợp lý trong hoàn cảnh hiện nay.

Tương tự, sự nhanh chóng vào cuộc của Cục Thuế với giải pháp trọng tâm, áp dụng diện rộng quy định mới hướng tới việc chuẩn hóa các nhóm đối tượng đi kèm với ngưỡng nợ kèm theo thời gian nợ cụ thể.

Theo ông Nguyễn Đức Huy, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế, Bộ Tài chính, ngưỡng nợ thuế áp dụng lệnh hoãn xuất cảnh từ hơn 1 triệu đồng tương đối hợp lý trong bối cảnh hiện nay:“Cũng có nhiều ý kiến có thể nâng ngưỡng từ 1 triệu lên 3 triệu hay thậm chí nhiều hơn nữa nhưng chúng tôi cho rằng ngưỡng 1 triệu là hợp lý để giảm tải cho 50% số lượng người nộp thuế đang nợ thuế. Khi xây dựng ngưỡng này thì chúng tôi cũng tính toán, cân nhắc rất kỹ vì đây cũng là những đối tượng có rủi ro rất lớn không thu hồi được nợ thuế”.

Quyết định gỡ bỏ lệnh hoãn xuất cảnh theo thời gian thực được coi là giải pháp công nghệ mang tính đột phá. Cục Thuế đang tích cực phối hợp với Cục Quản lý xuất nhập cảnh (Bộ Công an) để nâng cấp hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin liên thông.

Ông Mai Sơn, Phó cục trưởng Cục Thuế, Bộ Tài chính, cho biết:“Người nộp thuế trên đường ra sân bay tại cửa khẩu đó chuẩn bị xuất cảnh người ta nộp theo thời gian thực để làm sao đó xác nhận trước khi xuất cảnh là có trên hệ thống là anh được bay. Đó là mong muốn của chúng tôi và chúng tôi sẽ nâng cấp ứng dụng, phối hợp với các bên ví dụ như kho bạc, trung gian như ngân hàng, cơ quan xuất nhập cảnh”.

Việc tháo gỡ vướng mắc về tạm hoãn xuất cảnh không đồng nghĩa với việc nới lỏng kỷ cương quản lý thuế. Ngược lại, nó thể hiện sự nâng cấp về mặt tư duy chuyển từ biện pháp hành chính sang phục vụ kèm cảnh báo sớm.

Khi hoạt động kinh doanh của người dân, doanh nghiệp trở nên công bằng hơn, tinh thần thượng tôn pháp luật được thiết lập dựa trên sự đồng thuận chứ không phải sự áp đặt. Những giải pháp quyết liệt, đồng bộ của ngành thuế trong việc ứng dụng công nghệ để sửa đổi quy định cũ chính là lời giải thích thỏa đáng nhất cho mục tiêu xây dựng một môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và nhân văn.