Chuyển từ "gỡ từng việc" sang giải quyết tổng thể

Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 21B đoạn từ đầu đường tỉnh lộ 427 đến thị trấn Kim Bài là một trong những công trình giao thông trọng điểm của TP Hà Nội, do UBND xã Thanh Oai làm chủ đầu tư với tổng mức đầu tư hơn 345 tỷ đồng, triển khai giai đoạn 2020-2026.

Khi hoàn thành, dự án sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông khu vực phía Nam Thủ đô, tăng cường kết nối liên vùng, giảm áp lực cho tuyến Quốc lộ 21B hiện hữu và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Theo ông Nguyễn Đổng Vương, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng xã hội xã Thanh Oai, đến nay công trình đã đạt khoảng 82% khối lượng thi công. Tuy nhiên, tiến độ nhiều năm qua bị ảnh hưởng bởi công tác giải phóng mặt bằng chưa hoàn tất tại hai khu vực trọng điểm là Ba Hàng Mai (thôn My Thượng) và xóm Cầu Chuông (thôn Tân Kiều).

“Đây là hai "điểm nghẽn" với tổng chiều dài khoảng 630 m nhưng liên quan tới hàng trăm trường hợp sử dụng đất có nguồn gốc pháp lý phức tạp”,ông Nguyễn Đổng Vương cho biết.

Tại khu vực Ba Hàng Mai, việc giải phóng mặt bằng liên quan tới 96 thửa đất của 90 hộ dân. Phần lớn diện tích là đất nông nghiệp bị lấn chiếm qua nhiều năm; một số trường hợp liên quan đến đất giãn dân theo Quyết định số 57 của tỉnh Hà Tây (cũ), được giao chưa đúng thẩm quyền, hồ sơ pháp lý chưa hoàn thiện.

Trong khi đó, tại xóm Cầu Chuông, việc thu hồi đất liên quan đến 32 thửa đấtcủa 28 hộ dân. Nhiều hộ có nhà ở, công trình kiên cố nằm trong phạm vi giải tỏa, chỉ bị thu hồi một phần diện tích nên việc xác định mức bồi thường, hỗ trợ cũng như phương án bảo đảm an toàn kết cấu công trình gặp nhiều khó khăn.

Theo ông Nguyễn Đổng Vương, những tồn tại lịch sử về nguồn gốc đất, hồ sơ pháp lý cùng các vướng mắc trong bồi thường, hỗ trợ khiến dự án rơi vào tình trạng bế tắc suốt 6 năm.

"Bài toán đặt ra không chỉ là thu hồi đất mà còn phải hài hòa giữa yêu cầu phát triển hạ tầng với quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Nếu chỉ áp dụng các biện pháp hành chính cứng nhắc sẽ rất khó tạo được sự đồng thuận", ông Vương nói.

Bước ngoặt xuất hiện sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào hoạt động. Đảng ủy và UBND xã Thanh Oai xác định giải phóng mặt bằng không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà là nhiệm vụ chính trị trọng tâm cần được chỉ đạo tập trung, thống nhất.

Đặc biệt, sau khi Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng và Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng trực tiếp kiểm tra hiện trường, chỉ đạo tháo gỡ khó khăn và yêu cầu đẩy nhanh tiến độ dự án, xã Thanh Oai đã chuyển từ xử lý từng phần sang triển khai đồng bộ tất cả các khâu.

Ông Nguyễn Đổng Vương cho biết, sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố đã tạo cơ sở để địa phương mạnh dạn đổi mới cách làm, tập trung xử lý dứt điểm các tồn đọng kéo dài.

Theo Chủ tịch UBND xã Thanh Oai Vũ Quỳnh, ngay khi bộ máy mới đi vào hoạt động, địa phương đã rà soát toàn bộ hồ sơ, phân loại từng nhóm vướng mắc, giao nhiệm vụ theo nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ".

“Các tổ công tác chuyên trách được thành lập để kiểm tra nguồn gốc đất, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xây dựng phương án xử lý riêng đối với từng trường hợp; những nội dung vượt thẩm quyền được báo cáo kịp thời để xin ý kiến thành phố”, ông Vũ Quỳnh cho biết.

Cùng với đó, chính quyền địa phương đưa ra ba cam kết nhằm tạo đồng thuận với người dân, gồm hỗ trợ kinh phí tháo dỡ công trình; xây dựng phương án kỹ thuật bảo đảm an toàn đối với các nhà bị ảnh hưởng kết cấu; tạo điều kiện cho người dân sửa chữa, chỉnh trang nhà ở sau khi bàn giao mặt bằng và đồng hành kiến nghị thành phố giải quyết dứt điểm các tồn tại liên quan đến đất giao theo Quyết định số 57 của tỉnh Hà Tây trước đây.

Khơi thông "điểm nghẽn" sau 6 năm

Theo lãnh đạo xã Thanh Oai, điểm khác biệt trong đợt cao điểm giải phóng mặt bằng lần này là thay đổi phương thức tổ chức thực hiện, lấy người dân làm trung tâm. Ba tổ công tác tuyên truyền, vận động do Chủ tịch và các Phó Chủ tịch UBND xã trực tiếp phụ trách được thành lập, bám sát từng địa bàn, từng hộ dân.

“Thay vì chỉ tổ chức các cuộc họp tập trung, lãnh đạo xã và các tổ công tác trực tiếp đến từng gia đình, tổ chức đối thoại ngay tại nhà văn hóa thôn hoặc trước cửa nhà dân để lắng nghe ý kiến, giải đáp các thắc mắc về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư”, ông Quỳnh cho biết.

Những vấn đề thuộc thẩm quyền được giải quyết ngay, còn các nội dung vượt thẩm quyền được tổng hợp, báo cáo thành phố và các sở, ngành để xử lý trong thời gian sớm nhất. Song song với công tác tuyên truyền, các bộ phận chuyên môn đồng thời hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xác nhận nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường, tổ chức chi trả kinh phí và chuẩn bị kế hoạch tiếp nhận mặt bằng ngay sau khi người dân bàn giao.

Việc triển khai đồng thời các phần việc đã rút ngắn đáng kể thời gian xử lý, không để xảy ra tình trạng chờ đợi giữa các khâu.Kết quả, chỉ trong 10 ngày cao điểm, xã Thanh Oai, Hà Nội đã hoàn thành 100% công tác giải phóng mặt bằng dự án.

Cụ thể, địa phương hoàn thành tháo dỡ 96 công trình của 90 hộ dân tại khu vực Ba Hàng Mai và bàn giao mặt bằng tại 32 thửa đất ở khu vực xóm Cầu Chuông, chính thức khơi thông toàn bộ khoảng 630 m còn dang dở trên tuyến.

Theo lãnh đạo xã Thanh Oai, thành công này không chỉ bảo đảm tiến độ của dự án giao thông trọng điểm mà còn là minh chứng cho hiệu quả hoạt động của mô hình chính quyền địa phương hai cấp khi có sự chỉ đạo quyết liệt của thành phố, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân.

Hơn thế, kết quả này cho thấy những tồn tại kéo dài nhiều năm hoàn toàn có thể được giải quyết khi chủ trương đúng được cụ thể hóa bằng cách làm khoa học, minh bạch, phát huy trách nhiệm của đội ngũ cán bộ và đặt quyền, lợi ích hợp pháp của người dân ở vị trí trung tâm.