Đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh(Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) nhấn mạnh điều này khi trả lời phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam, bên lề Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

PV: Thưa Đại biểu, trước những vụ gian lận thi cử nghiêm trọng xảy ra thời gian qua, cảm xúc và góc nhìn của bà về vấn đề này như thế nào, đặc biệt khi giáo dục luôn được coi là lĩnh vực đòi hỏi sự chuẩn mực cao nhất?

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh: Tôi cho rằng đây trước hết là một sự việc rất đáng buồn và gây tổn thương nghiêm trọng đối với niềm tin xã hội vào giáo dục.

Thi cử có thể chỉ diễn ra trong một vài ngày, nhưng phía sau mỗi bài thi là nhiều năm học tập, nỗ lực và kỳ vọng của học sinh, gia đình. Vì vậy, nếu kết quả bị can thiệp bằng gian lận thì điều bị đánh cắp không chỉ là một con điểm, mà là cơ hội công bằng của những học sinh đã trung thực và nỗ lực.

Giáo dục càng phải là lĩnh vực đề cao chuẩn mực, bởi nhà trường không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn hình thành cách một người trẻ nhìn nhận về đúng – sai, về trách nhiệm và sự trung thực. Nếu ngay trong môi trường giáo dục mà gian lận lại có thể đem đến lợi ích, thì đó là một thông điệp giáo dục rất nguy hiểm.

Tôi cho rằng sự việc cần được xử lý nghiêm minh, khách quan, đúng người, đúng hành vi và đúng trách nhiệm; đồng thời phải làm rõ những lỗ hổng trong tổ chức, quản lý để không chỉ xử lý một vụ việc mà còn ngăn ngừa những vụ việc tương tự.

PV: Đại biểu có đánh giá thế nào về hệ lụy lâu dài của những vụ việc như thế này?

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh: Hệ lụy lớn nhất, theo tôi, không nằm ở một kỳ thi mà nằm ở niềm tin và chuẩn mực đạo đức. Một học sinh có thể mất một cơ hội vì một kết quả thi không công bằng. Nhưng nguy hiểm hơn, nếu các em chứng kiến việc gian lận vẫn có thể mang lại lợi ích, các em có thể hình thành một suy nghĩ rất lệch lạc rằng chỉ cần đạt được kết quả thì phương thức không còn quan trọng. Đó chính là điều chúng ta phải ngăn chặn.

Tính liêm chính trong giáo dục không phải một khẩu hiệu. Nó phải được thể hiện từ việc ra đề, coi thi, chấm thi, xét tuyển cho đến cách nhà trường và gia đình nhìn nhận thành tích của một đứa trẻ.

Tôi nghĩ xã hội có thể chấp nhận một học sinh điểm chưa cao, bởi năng lực có thể tiếp tục được học tập và cải thiện. Nhưng xã hội không thể bình thường hóa việc đạt thành tích bằng gian dối. Bởi một khi sự gian dối được thưởng bằng thành tích, chúng ta không chỉ làm mất công bằng của một kỳ thi mà còn vô tình làm méo mó quá trình hình thành nhân cách.

Vì vậy, xử lý nghiêm những vụ việc này cũng chính là bảo vệ những học sinh trung thực và bảo vệ những nhà giáo đang làm nghề một cách chân chính.

PV: Có ý kiến cho rằng, chừng nào tâm lý “thành tích”, "trọng bằng cấp" vẫn còn, thì gian lận thi cử khó mà chấm dứt triệt để. Đại biểu suy nghĩ gì về vấn đề này?

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh: Tôi đồng ý rằng áp lực thành tích và tâm lý trọng bằng cấp có thể là một trong những nguyên nhân tạo ra môi trường dễ phát sinh gian lận. Nhưng tôi không cho rằng có thể lấy lý do đó để giải thích hay biện minh cho hành vi gian lận. Muốn thay đổi, phải bắt đầu từ việc thay đổi quan niệm về thành công.

Gia đình không nên biến điểm số thành thước đo duy nhất về giá trị của một đứa trẻ. Nhà trường cũng không nên để thành tích của học sinh trở thành áp lực thành tích của chính mình. Một nền giáo dục lành mạnh phải đánh giá cả năng lực, sự tiến bộ, thái độ, trách nhiệm và tính trung thực.

Và tôi cho rằng giáo dục liêm chính phải bắt đầu từ những việc rất nhỏ, người lớn không gian dối trước mặt trẻ, không chạy điểm, chạy thành tích, không dung túng cho việc “lách luật” để đạt mục tiêu.

Nếu chúng ta nói với trẻ rằng phải trung thực, nhưng chính người lớn lại tìm mọi cách để có một kết quả đẹp, thì bài học mà trẻ nhận được sẽ không phải là bài học từ sách giáo khoa mà là bài học từ hành vi của người lớn.

Muốn xây dựng tính liêm chính trong giáo dục, gia đình và nhà trường phải cùng nói một ngôn ngữ: kết quả quan trọng, nhưng cách đạt được kết quả còn quan trọng hơn.

PV:Với tư cách là một đại biểu Quốc hội, bàmuốn gửi gắm thông điệp gì đến học sinh, phụ huynh cũng như những người làm giáo dục chân chính đang miệt mài cống hiến cho sự nghiệp trồng người?

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh: Tôi muốn nhắn với các em học sinh rằng đừng để một con điểm quyết định giá trị của mình.

Điểm số có thể phản ánh một phần kết quả học tập tại một thời điểm, nhưng không quyết định một con người sẽ trở thành ai trong tương lai. Điều quan trọng hơn là các em có kiến thức, có năng lực, có bản lĩnh và có thể đứng vững bằng chính năng lực của mình.

Với các bậc phụ huynh, tôi mong chúng ta đừng đặt lên vai con trẻ áp lực phải “hơn người khác” bằng mọi giá. Hãy để các em hiểu rằng thất bại trong một kỳ thi không đáng sợ bằng việc đánh mất sự trung thực của mình.

Với những thầy cô giáo đang tận tâm với nghề, tôi muốn nói rằng những hành vi sai phạm của một số cá nhân không thể phủ nhận sự cống hiến của hàng triệu nhà giáo chân chính. Chính những người đang âm thầm giữ gìn sự công bằng, tận tâm với học sinh và giữ mình trước những cám dỗ mới là nền tảng của giáo dục.

Và với xã hội, tôi nghĩ chúng ta cần thống nhất một nguyên tắc rất đơn giản, có thể chấp nhận một kết quả chưa hoàn hảo, nhưng không thể chấp nhận một kết quả có được bằng gian dối.

Giữ được sự trung thực cho một kỳ thi cũng chính là giữ lại niềm tin cho giáo dục và giữ lại một chuẩn mực tốt đẹp cho thế hệ trẻ.

PV: Xin cảm ơn đại biểu!