Chủ động giải quyết từ sớm, từ cơ sở

Theo báo cáo của Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Thanh Hóa về công tác tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh tiếp nhận 9.640 đơn thư của công dân. Các cơ quan hành chính đã xử lý 9.535 đơn, đạt tỷ lệ 95,72%.

Trong số các vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết phát sinh mới có 160 đơn khiếu nại lần đầu và 65 đơn khiếu nại lần hai. Đáng chú ý, lĩnh vực đất đai vẫn chiếm tỷ trọng lớn với 199 đơn khiếu nại và 4.229 đơn kiến nghị, phản ánh. Đây là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh khiếu kiện kéo dài, thậm chí khiếu kiện vượt cấp nếu không được giải quyết kịp thời, đúng pháp luật và trên tinh thần đối thoại, thấu hiểu.

Xác định công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, gắn trực tiếp với quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, Thanh Hóa tiếp tục chỉ đạo các cấp, các ngành nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường đối thoại và giải quyết dứt điểm các vụ việc ngay từ cơ sở.

Trong 6 tháng đầu năm, các cơ quan có thẩm quyền đã ban hành 153 quyết định giải quyết khiếu nại; kiến nghị thu hồi hơn 1,32 tỷ đồng và 1.500m² đất cho Nhà nước; đồng thời trả lại cho tổ chức, cá nhân hơn 5,81 tỷ đồng và 718m² đất cho 38 hộ gia đình. Đối với công tác giải quyết tố cáo, các cơ quan chức năng đã ban hành 20 kết luận, kiến nghị thu hồi 300m² đất và xử lý trách nhiệm hành chính đối với 1 tổ chức cùng 6 cá nhân có sai phạm.

Những kết quả này cho thấy việc giải quyết khiếu nại, tố cáo không chỉ góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân mà còn nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, phòng ngừa vi phạm và tăng cường kỷ cương trong hoạt động công vụ.

Tuy nhiên, UBND tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế vẫn còn tồn tại. Ở một số địa phương, việc tiếp công dân có thời điểm còn mang tính hình thức; công tác đối thoại chưa thực sự hiệu quả; việc phân loại, xử lý đơn thư còn thiếu linh hoạt; tiến độ thực hiện một số kết luận, quyết định sau thanh tra còn chậm. Những hạn chế này đòi hỏi chính quyền cơ sở phải phát huy hơn nữa vai trò là nơi trực tiếp nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, chủ động xử lý các vụ việc ngay khi mới phát sinh.

Lấy đối thoại làm cầu nối giữa chính quyền với nhân dân

Thực tiễn tại xã Thắng Lợi,cho thấy, khi cán bộ gần dân, hiểu dân và đối thoại với dân thì nhiều vụ việc phức tạp có thể được giải quyết ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài.

Từ đầu năm đến nay, xã tiếp nhận 38 đơn thư và đã giải quyết dứt điểm 36 vụ việc; 2 vụ còn lại đang được phối hợp xử lý theo đúng trình tự, quy định của pháp luật.

Ông Lê Mỹ Hùng, Phó Chánh Văn phòng UBND xã Thắng Lợi, cán bộ phụ trách tiếp công dân cho biết, phần lớn các tranh chấp đất đai trên địa bàn đều xuất phát từ yếu tố lịch sử, khi ranh giới sử dụng đất trước đây chủ yếu được xác định bằng các mốc tự nhiên. Khi người dân tiến hành đo đạc, tách thửa hoặc chuyển nhượng quyền sử dụng đất mới phát sinh chồng lấn diện tích.

Đối với những trường hợp này, chính quyền xã không chỉ căn cứ hồ sơ địa chính mà còn phối hợp với tổ hòa giải ở thôn xác minh thực địa, làm rõ nguồn gốc đất, tổ chức đối thoại trực tiếp giữa các bên để phân tích căn cứ pháp lý và tìm tiếng nói đồng thuận. Chỉ khi hòa giải không thành, xã mới hướng dẫn công dân thực hiện các thủ tục theo quy định để giải quyết tại Tòa án nhân dân.

Một trường hợp điển hình là đơn của ông Lê Huy Đệ, trú tại thôn Yên Thượng. Qua rà soát, cán bộ tiếp công dân nhận thấy nội dung và hình thức đơn chưa phù hợp với quy định pháp luật. Sau khi được giải thích rõ sự khác nhau giữa đơn kiến nghị, phản ánh và đơn tố cáo, cũng như quyền, nghĩa vụ của người tố cáo, công dân đã tự nguyện rút đơn để thực hiện theo trình tự phù hợp. Vụ việc được giải quyết trên cơ sở đối thoại, thuyết phục và đúng quy định pháp luật, không phát sinh khiếu kiện kéo dài.

Hiệu quả trong công tác tiếp công dân ở xã Thắng Lợi còn đến từ việc phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở, sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể trong tuyên truyền, vận động Nhân dân. Chủ tịch UBND xã duy trì nghiêm lịch tiếp công dân định kỳ hằng tuần, trực tiếp lắng nghe, đối thoại và chỉ đạo giải quyết các kiến nghị ngay từ cơ sở.

Từ thực tiễn ở xã Thắng Lợi có thể thấy, đối thoại là phương thức hiệu quả để tạo sự đồng thuận; hòa giải là giải pháp quan trọng để hạn chế phát sinh tranh chấp; còn giải quyết kịp thời, đúng quy định ngay từ cơ sở chính là yếu tố quyết định ngăn ngừa khiếu kiện vượt cấp.

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm, việc nâng cao chất lượng tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là yêu cầu của thực tiễn quản trị địa phương. Khi chính quyền thực sự gần dân, trọng dân, lắng nghe dân và giải quyết thấu đáo những vấn đề người dân quan tâm, niềm tin xã hội sẽ tiếp tục được củng cố, tạo động lực để Thanh Hóa giữ vững ổn định chính trị, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân và thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.