Vì sao giá điện chưa giảm dù các yếu tố đầu vào thuận lợi?

Theo Nghị định 72/2025/NĐ-CP, việc điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân được thực hiện theo các ngưỡng thay đổi cụ thể. Trong đó, trường hợp giá điện giảm từ 2% trở lên mới được xem xét điều chỉnh giảm.

Đối với việc giảm giá điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sẽ chủ động thực hiện trên cơ sở tính toán chi phí đầu vào, đặc biệt là chi phí khâu phát điện. Đồng thời, để bảo đảm tính minh bạch, EVN phải công khai chi phí sản xuất, kinh doanh điện định kỳ phục vụ công tác giám sát hằng năm.

Trong bối cảnh hiện nay, nhiều yếu tố đầu vào đang có xu hướng thuận lợi cho việc giảm giá điện. Giá xăng dầu thế giới giảm, chi phí nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện được kỳ vọng hạ nhiệt. Đồng thời, lượng nước về hồ thủy điện dồi dào giúp tăng sản lượng điện giá rẻ.

Tuy nhiên, hiện giá điện vẫn chưa có dấu hiệu sẽ giảm. Điều này khiến nhiều người tiêu dùng đặt câu hỏi: vì sao các yếu tố đầu vào đã “hạ nhiệt” nhưng giá điện vẫn chưa được điều chỉnh giảm?

Chị Nguyễn Thị Hồng ở Thanh Xuân, Hà Nội chia sẻ: “Tôi thấy giá xăng dầu giảm, mùa mưa đến thủy điện cũng thuận lợi hơn mà tiền điện gia đình vẫn cao như trước. Người dân chỉ mong ngành điện minh bạch hơn về cách tính giá để hiểu vì sao chưa thể giảm, chứ cứ giữ nguyên giá mãi thì rất khó khăn cho chi tiêu hằng tháng”.

Trong khi đó, anh Trần Văn Minh ở Cầu Giấy, Hà Nội cho rằng: “Có thể giá điện chưa giảm vì còn phụ thuộc nhiều yếu tố như chi phí đầu tư, truyền tải hay các khoản bù lỗ. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng nên xem xét điều chỉnh sớm khi điều kiện cho phép, để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân giảm bớt áp lực chi phí sinh hoạt, sản xuất”.

Tuy nhiên theo các chuyên gia, các yếu tố như chi phí tích lũy từ các kỳ trước, biến động tỷ giá, chi phí đầu tư hạ tầng điện cũng có thể ảnh hưởng đến mặt bằng giá chung, khiến việc giảm giá điện chưa thể thực hiện ngay.

Tăng quyền hạn của Bộ Công Thương và minh bạch trong quản lý giá

Ngày 09/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 278/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 72/2025/NĐ-CP về cơ chế, thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân. Điểm mới đáng chú ý trong Nghị định 278 là tăng cường vai trò giám sát của Bộ Công Thương. Trong trường hợp giá bán lẻ điện bình quân cần điều chỉnh giảm nhưng EVN không thực hiện, Bộ có quyền yêu cầu EVN điều chỉnh giảm giá điện. EVN phải điều chỉnh giảm giá trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được văn bản của Bộ Công Thương. Quy định này nhằm đảm bảo việc điều hành giá điện không bị chậm trễ khi các điều kiện giảm giá đã rõ ràng.

Trường hợp giá bán lẻ điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 2-5% so với giá bán lẻ điện bình quân hiện hành, EVN phải báo cáo Bộ Công Thương và điều chỉnh tăng giá bán lẻ điện bình quân sau khi Bộ có ý kiến bằng văn bản.

Theo TS Ngô Tuấn Kiệt, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học năng lượng:“Đây là Nghị định phù hợp, tránh việc EVN vừa kinh doanh, vừa tăng giá. Doanh nghiệp không còn quyền tự quyết mọi vấn đề mà có sự xin phép. Sự giám sát của cơ quan chức năng sẽ ngăn chặn tình trạng tăng giá theo kiểu ngẫu hứng. Điện tăng giá sẽ ảnh hưởng đến toàn nền kinh tế chứ không chỉ riêng cá nhân đơn lẻ hoặc một nhóm người nhất định. Việc tăng giá không xin phép cũng khiến người tiêu dùng, nhất là doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh không chủ động phương án của mình, trong đó có cơ cấu về giá của sản phẩm đầu ra”.

Bên cạnh đó, việc minh bạch chi phí cũng được siết chặt. Trước ngày 30/6 hằng năm, EVN phải báo cáo chi phí sản xuất để Bộ Công Thương kiểm tra, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan. Kết quả kiểm tra sẽ được công khai, nếu có sai sót EVN phải điều chỉnh trong các kỳ tiếp theo.

Trong trường hợp cần thiết, Bộ có thể thuê tư vấn độc lập để thẩm tra chi phí. Kết quả kiểm tra sẽ được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Công Thương. Nếu phát hiện sai sót, EVN phải cập nhật và điều chỉnh phương án giá trong các kỳ tiếp theo.

Việc giá xăng dầu giảm và thủy điện thuận lợi là tín hiệu tích cực, nhưng để chuyển hóa thành việc giảm giá điện cần đủ điều kiện theo quy định. Trong khi đó, theo Nghị định 278 vai trò giám sát và can thiệp của cơ quan quản lý đã được tăng cường, tạo thêm áp lực để việc điều chỉnh giá điện phản ánh sát hơn diễn biến chi phí thực tế.