Việc tuân thủ pháp luật của mỗi chủ tàu, thuyền trưởng đang trở thành yếu tố quan trọng góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ gìn chủ quyền biển, đảo và cùng cả nước hướng tới mục tiêu gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC).

Từ sáng sớm, tại cảng cá Quy Nhơn, ngư dân Đỗ Lanh, ở phường Hoài Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai tất bật hoàn tất các thủ tục xuất bến cho mùa khai thác cá ngừ quan trọng nhất trong năm. Sau khi kiểm tra nhiên liệu, ngư lưới cụ, ông dành thời gian rà soát giấy tờ, kiểm tra tín hiệu thiết bị giám sát hành trình trước khi đưa tàu ra khơi. Với ông Lanh, chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật về khai thác thủy sản không còn là yêu cầu bắt buộc, mà đã trở thành thói quen trong mỗi chuyến biển.

“Lực lượng bộ đội biên phòng nhắc nhở đi làm không xâm phạm biển nước ngoài, làm vùng biển Việt Nam mình. Máy móc thì tôi luôn kiểm tra, nếu mất giám sát, mất hành trình thì nhanh chóng kết nối lại, tôi đi biển chưa bao giờ xâm phạm vùng biển nước ngoài”, ông Lanh khẳng định.

Sự thay đổi trong nhận thức của ngư dân đang được hình thành từ quá trình tuyên truyền thường xuyên, kiểm tra nghiêm túc của lực lượng chức năng. Nhiều chủ tàu không chỉ thực hiện đầy đủ quy định về thiết bị giám sát hành trình, nhật ký khai thác, mà còn chủ động nhắc nhở bạn nghề cùng chấp hành pháp luật, không vì lợi ích trước mắt mà vi phạm vùng biển nước ngoài.

Tại Trạm Kiểm soát Biên phòng Mũi Tấn, thuộc Đồn Biên phòng Cửa khẩu Cảng Quy Nhơn, mỗi tàu cá trước khi rời bến đều phải vượt qua quy trình kiểm tra nghiêm ngặt về hồ sơ, giấy phép, tín hiệu thiết bị giám sát hành trình và các điều kiện an toàn theo quy định. Đại úy Lê Văn Hòa, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Mũi Tấn cho biết, đơn vị kiên quyết không để bất kỳ tàu cá nào không đủ điều kiện xuất bến, góp phần ngăn ngừa vi phạm ngay từ đất liền.

“Khi làm thủ tục xuất nhập bến sẽ kiểm tra tín hiệu của thiết bị giám sát hành trình, đảm bảo có tín hiệu thì mới làm thủ tục xuất bến cho phương tiện đi biển. Khi phương tiện về bờ, cán bộ, chiến sĩ tại trạm tiến hành kiểm tra đầy đủ các thủ tục, giấy tờ, người và phương tiện; đồng thời kiểm tra tín hiệu thiết bị giám sát hành trình. Nếu phát hiện phương tiện bị mất kết nối giám sát hành trình trên 6 giờ, đơn vị sẽ tiến hành làm việc để xác minh, làm rõ vụ việc”, Đại úy Lê Văn Hòa cho hay.

Bên cạnh kiểm soát chặt tại cửa biển, Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai duy trì thường xuyên công tác tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU. Hàng nghìn lượt chủ tàu, thuyền trưởng đã ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài; các tổ tàu thuyền an toàn tiếp tục phát huy hiệu quả trong hỗ trợ khai thác và giám sát việc chấp hành pháp luật trên biển. Thượng tá Phạm Bảo Ân, Phó phòng Nghiệp vụ, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai cho biết, cùng với tuyên truyền, các trường hợp vi phạm đều bị xử lý nghiêm để nâng cao tính răn đe.

“Thông qua công tác kiểm tra, kiểm soát kết hợp với công tác tuyên truyền đảm bảo 100% của các đơn vị, tàu cá đủ điều kiện mới cho xuất bến. Trước khi cho tàu xuất bến, tổ chức cho chủ tàu, thuyền trưởng ký cam kết không vi phạm IUU. Song song với công tác tuyên truyền, các đồn Biên phòng đẩy mạnh công tác xử phạt các trường hợp vi phạm. Trong quá trình xử lý cũng lồng ghép tuyên truyền để bà con nâng cao nhận thức về hậu quả vi phạm IUU”,Thượng tá Phạm Bảo Ân cho biết thêm.

Đối với nhiều ngư dân, tuân thủ quy định về khai thác hợp pháp không chỉ giúp tránh các chế tài xử lý mà còn là trách nhiệm bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ gìn hình ảnh nghề cá Việt Nam và góp phần khẳng định chủ quyền quốc gia trên biển.

Ngư dân Nguyễn Văn Trữ, xã Đề Gi, tỉnh Gia Lai chia sẻ:“Tôi tuân thủ, đủ giấy tờ đánh bắt hợp pháp, những vùng nên đánh và không nên đánh bắt, không xâm phạm nước ngoài. Phải tuân thủ để nguồn lợi hải sản thủy sản Việt Nam giữ và tồn tại.”

Từ đầu năm 2025 đến nay, tỉnh Gia Lai không có tàu cá hay ngư dân bị lực lượng nước ngoài bắt giữ. Tuy nhiên, nguy cơ vi phạm IUU vẫn hiện hữu khi một số tàu cá hoạt động dài ngày trên biển. Đại tá Trần Tiến Hải, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai khẳng định, lực lượng tiếp tục phối hợp với các ngành chức năng quản lý chặt nhóm tàu có nguy cơ cao, theo dõi dữ liệu giám sát hành trình 24/7, kiểm soát nguồn gốc thủy sản, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm hoặc tái phạm.

“Quán triệt quan điểm của Trung ương rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền. Lần này chúng tôi chỉ đạo tuyên truyền bằng nhiều hình thức phù hợp trên loa, tờ rơi và gặp gỡ trực tiếp các chủ tàu, thuyền trưởng và nhóm có nguy cơ cao về vi phạm IUU để tuyên truyền đặc biệt, giáo dục về việc xử lý hết sức nghiêm khắc đối với những hành vi vi phạm IUU. Với những biện pháp như vậy chắc chắn tình trạng khai thác IUU sẽ được hạn chế và cùng nỗ lực gỡ thẻ vàng của EC”,Đại tá Trần Tiến Hải nêu rõ.

Sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của ngư dân, cùng với việc siết chặt quản lý của các lực lượng chức năng, đang tạo nền tảng quan trọng để xây dựng nghề cá phát triển theo hướng hiện đại, có trách nhiệm và bền vững tại vùng biển Gia Lai, hướng tới mục tiêu chung của cả nước là đáp ứng các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu, tiến tới gỡ cảnh báo "thẻ vàng" đối với thủy sản Việt Nam.