Theo thống kê, khoảng 60% ghế an toàn hiện đang được lắp đặt không đúng cách, làm giảm khả năng bảo vệ trẻ nếu xảy ra va chạm.

Kiểm tra ghế an toàn để bảo vệ trẻ

Tại một điểm kiểm tra ở thành phố Erie, bang Colorado (Mỹ), nhiều phụ huynh đưa con đến để được kiểm tra miễn phí cách lắp đặt ghế an toàn.

Chị Anna Butler, bà mẹ có 3 con nhỏ, cho biết mỗi loại ghế đều có thiết kế khác nhau, vì vậy chị muốn được các chuyên gia kiểm tra lại để yên tâm hơn trước mỗi chuyến đi:“Mỗi chiếc ghế chúng tôi mua đều khác nhau. Nhiều chiếc có phần khóa cài rất khó sử dụng nên được kiểm tra lại như thế này khiến tôi yên tâm hơn."

Thống kê cho thấy, tai nạn giao thông là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em tại Mỹ. Đỉnh điểm năm 2023, có gần 800 trẻ em dưới 13 tuổi thiệt mạng trong các vụ tai nạn giao thông, trong đó gần ba phần tư là hành khách trên ô tô.

Trước thực tế đó, việc bảo vệ trẻ khi tham gia giao thông cần được đặt lên hàng đầu, trong đó ghế an toàn được xem là một thiết bị bảo vệ không thể thiếu trên ô tô. Việc sử dụng ghế giúp trẻ có vị trí ngồi ổn định, hạn chế tác động của lực va chạm và giảm nguy cơ chấn thương nếu xảy ra tai nạn. Vì vậy, chuyên gia khuyên, cha, mẹ nên hình thành thói quen cho trẻ sử dụng ghế an toàn trong mọi chuyến đi, coi đây là biện pháp bảo vệ cần thiết, không chỉ trên hành trình dài mà cả khi di chuyển quãng đường ngắn.

Phóng viên Ariel Reshef từ Kênh Good Morning America thông tin:“Tai nạn giao thông đường bộ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em. Trong khi đó, ghế ngồi ô tô giúp cứu sống hàng trăm trẻ nhỏ mỗi năm nếu được sử dụng đúng cách.”

Theo khuyến nghị của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, trẻ dưới 2 tuổi nên ngồi trên ghế quay mặt về phía sau xe và duy trì tư thế này càng lâu càng tốt, miễn là vẫn đáp ứng giới hạn về chiều cao và cân nặng mà nhà sản xuất quy định.

Các chuyên gia cũng lưu ý, phụ huynh cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng của từng loại ghế thay vì lắp đặt theo kinh nghiệm.

Bà Andrea Richardson, chuyên gia an toàn ghế ngồi cho trẻ em, từ Sở Cứu hỏa và Cứu nạn Mountain View, bang Colorado chia sẻ:“Hãy luôn làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất, đặc biệt là các quy định về chiều cao và cân nặng phù hợp với từng loại ghế."

Chọn và sử dụng ghế đúng cách

Đối với cả trẻ sơ sinh và trẻ lớn hơn, chốt cài trước ngực cần được đặt ngang tầm nách. Dây đai phải được siết đủ chặt để không còn phần dây bị chùng.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo mọi trẻ em dưới 13 tuổi nên ngồi ở hàng ghế sau và luôn cài dây an toàn. Dây đai phải nằm thấp trên hông và vắt chéo qua vai để giảm nguy cơ chấn thương khi xảy ra va chạm.

Tại các điểm kiểm tra, kỹ thuật viên còn rà soát xem ghế có thuộc diện bị thu hồi hay không, đồng thời kiểm tra tem chứng nhận an toàn của Cơ quan An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia Mỹ (NHTSA).

Đối với nhiều gia đình, việc nhắc trẻ ngồi đúng ghế và cài dây an toàn đã trở thành nguyên tắc trước mỗi chuyến đi. Chị Anna Butler cho biết:“Điều tôi luôn nhấn mạnh với các con là phải an toàn khi ngồi trên xe. Sẽ không có ý nghĩa nếu chúng ta không sử dụng ghế đúng cách."

Khi được hỏi nên lựa chọn loại ghế nào cho con, các chuyên gia cho rằng không có một mẫu ghế phù hợp với tất cả mọi người. Chiếc ghế tốt nhất chính là chiếc ghế mà phụ huynh có thể lắp đặt đúng, chắc chắn và an toàn trên xe trong mọi lần sử dụng.

Về vị trí lắp đặt, hàng ghế sau ở vị trí chính giữa được xem là nơi an toàn nhất dành cho ghế trẻ em. Tuy nhiên, nếu vị trí này không phù hợp với kết cấu của xe, phụ huynh nên chọn bất kỳ vị trí nào ở hàng ghế sau mà có thể cố định ghế một cách chắc chắn.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị các gia đình nên mua ghế ngồi ô tô mới thay vì sử dụng ghế đã qua sử dụng. Dù chi phí có thể cao hơn, ghế mới sẽ đi kèm chế độ bảo hành và giúp phụ huynh dễ dàng nhận được thông báo nếu sản phẩm thuộc diện phải thu hồi.

Theo các chuyên gia, đây là một trong những khoản đầu tư quan trọng nhất cho sự an toàn của trẻ. Vì vậy, bên cạnh việc giữ lại thông tin bảo hành, các gia đình cũng cần thường xuyên theo dõi thông báo từ nhà sản xuất và điều chỉnh loại ghế phù hợp khi trẻ lớn lên, nhằm bảo đảm mỗi hành trình đều diễn ra an toàn.

Tại Việt Nam, từ ngày 1/7/2026, quy định về sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô đã chính thức có hiệu lực. Theo quy định, khi chở trẻ dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m, người lái xe không được để trẻ ngồi ở hàng ghế trước (trừ xe chỉ có một hàng ghế) và phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ.

Tuy nhiên, từ ngày 1/7 đến hết ngày 14/8 là giai đoạn chuyển tiếp nên lực lượng chức năng chưa xử phạt các hành vi vi phạm liên quan đến ghế an toàn trẻ em. Từ ngày 15/8, tài xế để trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái sẽ bị phạt từ 800.000 đến 1.000.000 đồng; còn hành vi không sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ sẽ bị xử phạt bằng hình thức cảnh cáo bằng văn bản.

Việc chưa xử phạt trong thời gian đầu không đồng nghĩa với việc phụ huynh có thể xem nhẹ quy định này. Trên thực tế, ghế an toàn không đơn thuần là yêu cầu của pháp luật mà là lớp bảo vệ quan trọng đối với trẻ nhỏ. Khác với dây đai an toàn trên ô tô vốn được thiết kế cho người trưởng thành, ghế trẻ em giúp cố định cơ thể theo chiều cao và cân nặng, hạn chế lực tác động lên đầu, cổ và cột sống khi xe phanh gấp hoặc xảy ra va chạm.

Vì vậy, cùng với việc quy định đã có hiệu lực, điều quan trọng hơn là thay đổi nhận thức của các bậc phụ huynh: lựa chọn đúng loại ghế phù hợp với độ tuổi, chiều cao và cân nặng của trẻ, lắp đặt đúng hướng dẫn và duy trì thói quen sử dụng trong mọi hành trình, dù là những quãng đường ngắn.