Ngay từ đầu, Trung Quốc đã không được mời tham gia khi các cường quốc kinh tế hàng đầu nhóm họp tại một lâu đài ở ngoại ô Paris năm 1975 nhằm tìm giải pháp cho tình trạng kinh tế toàn cầu suy giảm. Đây là hội nghị đầu tiên trong chuỗi hội nghị thượng đỉnh thường niên của G7 - nhóm các quốc gia giàu có được thành lập để thúc đẩy lợi ích chung của các thành viên.

Tuy nhiên, theo giới quan sát, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các nhà lãnh đạo G7 một lần nữa nhóm họp tại Pháp từ ngày 15/6, việc Trung Quốc tiếp tục đứng ngoài các hội nghị của nhóm 7 nền kinh tế phát triển trở nên khó lý giải, xét đến ảnh hưởng hiện nay của Bắc Kinh đối với nền kinh tế và các vấn đề toàn cầu. Nói một cách đơn giản: Nếu thiếu Trung Quốc, liệu G7 có còn ý nghĩa?

Hiện diện dù không có mặt

Nếu tiêu chí duy nhất là sức mạnh kinh tế, Trung Quốc từ lâu đã có mặt trong nhóm này. Sau nhiều thập kỷ tăng trưởng mạnh mẽ, quy mô nền kinh tế Trung Quốc hiện vượt qua các thành viên G7 gồm Đức, Nhật Bản, Anh, Pháp, Italy và Canada, chỉ còn đứng sau Mỹ. Theo cách nhìn này, một hội nghị G7 không có Trung Quốc chẳng khác nào một kỳ World Cup bóng đá thiếu vắng đội tuyển Brazil - nhà vô địch thế giới 5 lần.

Một năm trước, ông Trump từng đề cập khả năng mở rộng G7 để bao gồm cả Trung Quốc. Khi được một nhà báo hỏi về ý tưởng này, ông trả lời rằng đó “không phải là một ý tưởng tồi”.

Ảnh hưởng của Trung Quốc tác động đến tất cả các nước G7 theo nhiều cách khác nhau. Trung Quốc xuất khẩu nhiều hơn đáng kể so với lượng hàng hóa nhập khẩu, với mức thặng dư thương mại kỷ lục gần 1.200 tỷ USD trong năm 2025. Bên cạnh đó, Bắc Kinh kiểm soát nguồn cung nhiều loại khoáng sản hiếm quan trọng, trong khi những bước tiến về công nghệ và sự gia tăng sức mạnh quân sự của nước này đang khiến các đối thủ cạnh tranh lo ngại.

Tất cả những yếu tố trên đồng nghĩa với việc Trung Quốc sẽ trở thành “chủ đề khó né tránh dù không có mặt” tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 diễn ra từ ngày 15-17/6 ở thị trấn nghỉ dưỡng Evian-les-Bains thuộc vùng Alps của Pháp.

Với vai trò chủ nhà, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã dành thời gian trong chương trình nghị sự để các nhà lãnh đạo thảo luận về cách tái cân bằng quan hệ thương mại với Trung Quốc, giữa bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại rằng làn sóng xuất khẩu ô tô và các mặt hàng khác từ Trung Quốc có thể gây tổn hại cho các ngành công nghiệp của các nước G7.

Mối quan hệ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và một số nhà lãnh đạo G7 gần đây không mấy thuận lợi do bất đồng liên quan đến cuộc chiến với Iran và nhiều vấn đề khác. Tuy nhiên, theo ông Cédric Dupont, chuyên gia về chính trị quốc tế tại Viện Nghiên cứu Sau đại học Geneva, Trung Quốc có thể là chủ đề giúp các nước tìm được tiếng nói chung.

Ông Dupont nhận định: “Họ đều thống nhất ở một điểm, đó là Trung Quốc làvấn đề”.

Bắc Kinh theo dõi với sự thận trọng

Trong tuyên bố gửi hãng tin AP trước thềm hội nghị tại Evian-les-Bains, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng: “G7 nên đóng vai trò là chất xúc tác cho đoàn kết và hợp tác, thay vì khuếch đại chia rẽ và đối đầu”.

Ông Wang Zichen, nhà phân tích tại Bắc Kinh nhận định, Trung Quốc theo dõi G7 với tâm lý dè chừng vì Bắc Kinh xem nhóm này là một cấu trúc gắn chặt với sức mạnh phương Tây do Mỹ dẫn dắt, đồng thời ngày càng trở thành diễn đàn nơi Trung Quốc thường được thảo luận như một thách thức. Tuy vậy, theo ông Wang, giới lãnh đạo Trung Quốc cũng không thể phớt lờ G7.

“Trung Quốc nhận thức rõ rằng G7 vẫn là nơi tập trung nguồn sức mạnh kinh tế, công nghệ, quân sự và tài chính rất lớn trên thế giới”, ông Wang nói.

Nhiều nhà phân tích cho rằng việc kết nạp Trung Quốc có thể làm suy yếu sự gắn kết của G7. Nguyên nhân không chỉ nằm ở sự khác biệt giữa hệ thống chính trị của Trung Quốc với các nước G7, mà còn bởi lợi ích và quan điểm của Bắc Kinh về các vấn đề như Nga, Iran và nhiều hồ sơ quốc tế khác không tương đồng với các quốc gia thành viên.

Ông Chris Alden, chuyên gia quan hệ quốc tế thuộc Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London cho rằng việc bổ sung Trung Quốc vào G7 “sẽ khiến nhóm khó vận hành hiệu quả”.

Lần mở rộng gần đây nhất của G7 là khi kết nạp Nga vào năm 1998, nhưng kết quả không như kỳ vọng. Nhóm này đã đình chỉ tư cách của Nga sau khi Moscow sáp nhập Crimea năm 2014. Năm ngoái, ông Trump từng nhận định việc loại Nga khỏi nhóm là “một sai lầm rất lớn”.

Tuy nhiên, ông John Kirton, chuyên gia về G7 tại Đại học Toronto cho rằng kinh nghiệm với Nga đã khiến các nhà lãnh đạo G7 đi đến kết luận rằng họ không nên một lần nữa mạo hiểm kết nạp thêm thành viên mới.