Các quan chức Đức ngày 9/6 cho biết, Thủ tướng ĐứcFriedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã thống nhất hủy bỏ dự án máy bay chiến đấu chung giữa hai nước sau nhiều tháng bế tắc trong đàm phán giữa các doanh nghiệp quốc phòng tham gia chương trình.

Trong cuộc gặp bên lề Hội nghị thượng đỉnh EU - Tây Balkan tại Montenegro tuần trước, hai nhà lãnh đạo đã đánh giá không còn khả năng tháo gỡ những bất đồng giữa các nhà thầu chính của dự án. Theo đó, Thủ tướng Merz đã khuyến nghị Tổng thống Macron không tiếp tục theo đuổi việc chế tạo mẫu tiêm kích chung này.

Văn phòng Tổng thống Pháp xác nhận ông Macron và ông Merz đã thảo luận sâu về tương lai chương trình, đồng thời bày tỏ tiếc nuối khi hai đối tác công nghiệp chủ chốt là Airbus - đại diện cho Đức và Tây Ban Nha,cùng Dassault Aviation của Pháp không thể đạt được tiếng nói chung.

Dự án trị giá khoảng 100 tỷ euro (tương đương 116 tỷ USD) được xem là trụ cột trong tham vọng xây dựng năng lực quốc phòng tự chủ của châu Âu. Việc chấm dứt chương trình diễn ra trong bối cảnh giới chức quân sự phương Tây liên tục cảnh báo về các mối đe dọa an ninh từ Nga, trong khi Mỹ gia tăng sức ép yêu cầu các đồng minh châu Âu đầu tư nhiều hơn cho quốc phòng.

Được Tổng thống Macron và cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel khởi xướng từ năm 2017, chương trình còn có sự tham gia của Tây Ban Nha. Tuy nhiên, thất bại trong việc đạt được đồng thuận cho thấy những khó khăn mà châu Âu đang đối mặt trong nỗ lực tái thiết năng lực quốc phòng sau nhiều thập kỷ đầu tư hạn chế.

Trọng tâm của chương trình là phát triển một tiêm kích thế hệ thứ sáu có người lái, hoạt động cùng các máy bay không người lái và được kết nối thông qua mạng lưới tác chiến số hóa bảo mật cao, còn gọi là “đám mây chiến đấu” (combat cloud).

Theo một nguồn tin châu Âu, các bên đang hướng tới giải pháp mang tính dung hòa, theo đó những thành phần ngoài máy bay chiến đấu chủ lực, bao gồm hệ thống “đám mây chiến đấu”, vẫn có thể tiếp tục được phát triển dưới tên gọi Hệ thống Không chiến Tương lai (FCAS).

Dù vậy, giới quan sát cho rằng đây chủ yếu là giải pháp mang tính biểu tượng nhằm giúp Paris rút lui khỏi dự án tiêm kích mà không phải tuyên bố chương trình FCAS hoàn toàn thất bại.

Trong nhiều năm qua, Airbus và Dassault liên tục tranh cãi về quyền kiểm soát các giai đoạn phát triển tiếp theo, quyền tiếp cận sở hữu trí tuệ cũng như các yêu cầu kỹ thuật đối với mẫu máy bay tương lai.

Công đoàn IG Metall của Đức hoan nghênh quyết định chấm dứt dự án. Phó Chủ tịch công đoàn Jürgen Kerner cho rằng từ nhiều tháng trước đã có thể thấy rõ Airbus và Dassault không còn khả năng hợp tác trên cơ sở bình đẳng.

Nhiều chuyên gia quốc phòng nhận định dự án thực tế đã rơi vào tình trạng đình trệ trong thời gian dài. Nhà phân tích quốc phòng Francis Tusa cho rằng chương trình này “đã sống thực vật suốt ba năm qua”.

Về phía Đức, Thủ tướng Merz từng công khai đặt câu hỏi liệu việc phát triển một tiêm kích thế hệ sáu có người lái còn phù hợp với nhu cầu của không quân nước này hay không. Ông cũng cho rằng Berlin không cần một loại máy bay có khả năng mang vũ khí hạt nhân và hoạt động trên tàu sân bay, những yêu cầu được xem là phù hợp hơn với nhu cầu chiến lược của Pháp.