Nhu cầu vật liệu tăng cao, nguồn cung chưa theo kịp

Thực tế tại các công trường cho thấy, nguồn cung vật liệu xây dựng (VLXD) vẫn là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công các dự án hạ tầng. Ghi nhận tạidự án cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng đoạn qua tỉnh Ninh Bình dài khoảng 25,3 km, quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, tốc độ thiết kế 120 km/h, đang cần khối lượng rất lớn vật liệu phục vụ thi công nền đường, cầu và cống.

Ông Đinh Đức Thắng, Chỉ huy trưởng công trường cho biết, khó khăn lớn nhất trước đây là nguồn đất đắp và cát đắp nền đường. Đến nay, các vướng mắc này cơ bản đã được tháo gỡ. Tuy nhiên, áp lực hiện nay lại tập trung vào nguồn đá xây dựng và vật liệu phục vụ thảm nhựa mặt đường, nguồn cung vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế.

Thực tế cho thấy có những thời điểm nhà thầu có sẵn nguồn vốn nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vật liệu đáp ứng yêu cầu về cả khối lượng lẫn chất lượng, buộc phải mở rộng phạm vi tìm kiếm và vận chuyển vật liệu từ khoảng cách xa hơn.

Ông Nguyễn Quang Minh, Phó Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình cho biết, tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng nói chung đang tác động trực tiếp đến nhiều dự án giao thông trọng điểm trên địa bàn. Riêng nhu cầu cấp phối đá dăm loại 1 phục vụ gia tải nền đất yếu và thi công móng đường của tuyến cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng hiện lên tới khoảng 567.000 m³ nhưng nguồn cung tại địa phương lại rất hạn chế.

Theo đánh giá của Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình, sự thiếu hụt cung ứng các loại vật liệu như đất đắp, đá và cát đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công cũng như kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công của các công trình trọng điểm. Tỉnh yêu cầu Ban Quản lý dự án phải liên tục tổng hợp báo cáo vướng mắc hằng tuần để các cơ quan chức năng khẩn trương triển khai các giải pháp tháo gỡ kịp thời nhằm bảo đảm tiến độ tổng thể của các dự án.

Gỡ nút thắt từ cơ chế khai thác đến quản lý giá

Để chủ động nguồn vật liệu phục vụ thi công và bảo đảm an toàn khai thác tuyến cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, trên cơ sở chỉ đạo của UBND tỉnh, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình đã có văn bản gửi Sở Xây dựng đề nghị nghiên cứu, tham mưu UBND tỉnh cho phép bổ sunghạng mục hạ cao độ mái đá khu vực núi Sậu, thuộc phường Yên Thắng, vào phạm vi dự án.

Theo Ban Quản lý dự án, việc hạ cao độ mái đá không chỉ phục vụ yêu cầu an toàn khi đầu tư xây dựng tuyến đường gom theo quy hoạch mà còn tạo nguồn đá tận thu phục vụ thi công.

Ông Nguyễn Quang Minh, Phó Ban quản lý xây dựng số 1,tỉnh Ninh Bình cho biết, nếu được chấp thuận, việc đào hạ mái đá sẽ được thực hiện theo hồ sơ thiết kế, dự án đã được thẩm định, phê duyệt. Khối lượng đá tận thu sau khi đào hạ sẽ được nghiền thành cấp phối đá dăm để phục vụ thi công dự án, góp phần giảm áp lực thiếu hụt vật liệu xây dựng đang ảnh hưởng đến tiến độ nhiều công trình giao thông trọng điểm trên địa bàn.

Trước áp lực về nhu cầu VLXD ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ đầu tư công, UBND tỉnh Ninh Bình yêu cầu các sở, ngành, địa phương đồng loạt tập trung tháo gỡ khó khăn, xử lý dứt điểm các điểm nghẽn từ nguồn cung khoáng sản, công tác cấp phép đến quản lý giá và kiểm soát vận chuyển.

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì rà soát, tham mưu điều chỉnh quy hoạch khoáng sản, đẩy nhanh thủ tục cấp phép, gia hạn hoặc nâng công suất mỏ; đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp mở rộng phạm vi thăm dò xuống sâu, tận thu khoáng sản tại khu vực bờ moong, bờ mỏ. Tỉnh cũng định hướng nghiên cứu khu vực không đấu giá quyền khai thác và triển khai cơ chế giao mỏ trực tiếp theo quy định mới của Luật Địa chất và Khoáng sản sửa đổi năm 2025.

Bên cạnh việc mở rộng nguồn cung, công tác kiểm soát giá và ngăn ngừa thao túng thị trường được siết chặt. UBND tỉnh giao Sở Xây dựng theo dõi, cập nhật và công bố giá cũng như chỉ số giá xây dựng sát thực tế để hỗ trợ lập dự toán, hạn chế tình trạng khan hiếm giả tạo.

Lực lượng quản lý thị trường thuộc Sở Công Thương và Thanh tra tỉnh được yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý hoặc thao túng thị trường VLXD thông thường.

Ngoài ra, việc quản lý khai thác và vận chuyển cũng được đẩy mạnh thông qua việc giám sát ranh giới, công suất mỏ của Sở Nông nghiệp và Môi trường, quản lý vật liệu nổ của Sở Công Thương, cùng công tác kiểm soát tải trọng, xử lý vi phạm pháp luật khoáng sản của Công an tỉnh nhằm bảo đảm an ninh trật tự và an toàn giao thông.

Về lâu dài, tỉnh Ninh Bình đã có quy hoạch định hướng rõ ràng và giao các đơn vị rà soát, hướng dẫn chủ đầu tư tiếp cận nguồn cung phù hợp. Qua khảo sát bước đầu, các mỏ khoáng sản trên địa bàn về cơ bản có khả năng đáp ứng tốt yêu cầu về khối lượng lẫn tiêu chuẩn kỹ thuật phục vụ thi công các công trình lớn.