Sau nhiều năm chờ đợi, dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (dự án ngăn triều 10.000 tỷ đồng) đang bước vào giai đoạn nước rút để hướng tới vận hành. Với những người dân sống trong vùng ảnh hưởng, việc dự án sớm hoàn thành mang theo nhiều kỳ vọng.

TP.HCM đang bước vào đợt triều cường lớn, trong khi mưa vẫn diễn biến phức tạp, khiến nhiều khu vực tiếp tục đối mặt với tình trạng ngập nước. Mỗi khi nước dâng, kỳ vọng về một giải pháp căn cơ cho tình trạng ngập do triều lại được nhắc đến. Sau nhiều năm chờ đợi, dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (còn gọi là dự án ngăn triều 10.000 tỷ đồng) đang bước vào giai đoạn nước rút để hướng tới vận hành.

Với những người dân sống trong vùng ảnh hưởng, việc dự án sớm hoàn thành mang theo nhiều kỳ vọng. Thế nhưng, khi nước vẫn có thể tràn vào nhà mỗi đợt triều cường, những lo lắng về hiệu quả thực tế của dự án vẫn còn đó.

Mong ngày hết ngập

Những ngày qua, hầu như sáng nào ông Nguyễn Văn Hải (70 tuổi, ngụ phường Tân Thuận) cũng ghé công viên trên đường Trần Xuân Soạn. Ông không chỉ đến để tập thể dục, hít thở không khí trong lành, mà còn để theo dõi cống ngăn triều Tân Thuận (1 trong 6 cống lớn của dự án ngăn triều 10.000 tỉ đồng) đang dần về đích.

Theo ông Hải, nhà ông ở đường Huỳnh Tấn Phát, làmộttrong những điểm ngập “kinh niên” của quận 7 cũ. Do đây là tuyến đường nằm ở vùng đất thấp, nên khi có mưa lớn kết hợp với triều cường nước từ hệ thống sông rạch quanh khu vực dâng cao tràn lên mặt đường và các hẻm nhỏ khiến người dân rất khổ sở khi phải kê đồ đạc, đưa xe lên chỗ cao, chuẩn bị những tấm ván hoặc bao cát để chắn nước….

Nhìn về phía nhiều công nhân đang từng bước hoàn thiện dự án, ông cũng như nhiều người dân sống trên đường Huỳnh Tấn Phát không khỏi vui mừng: “Chúng tôi ở đây, bà con lối xóm ở đây ai cũng trông làm cho nó xong, cho mưa rồi nước thủy triều lên đừng có ngập. Đường đi cho con cháu đi chơi cho thoải mái, chứ bây giờ nó bị ngập lên tới mắt cá, không đi được, xe chạy thì nước văng vào nhà”.

Trên hai đoạn đường Phú Định và Đình An Tài đoạn qua cống Phú Định, nhà thầu đang lu nền, thảm bê tông nhựa và lát gạch vỉa hè khang trang.

Còn tại cống ngăn triều Phú Định (nằm trên kênh Đôi, thuộc quận 8 cũ), những ngày qua, công nhân và máy móc được huy động tối đa để hoàn thiện kè mang cống, nhà vận hành và các hạng mục phụ.

Trên hai đoạn đường Phú Định và Đình An Tài đoạn qua cống Phú Định, nhà thầu đang lu nền, thảm bê tông nhựa và lát gạch vỉa hè.

Ông Phạm Văn Hùng - Chỉ huy trưởng cống ngăn triều Phú Định cho biết, công trình hiện đạt hơn 93% khối lượng. Các hạng mục đang được tập trung hoàn thiện gồm nhà quản lý, vỉa hè, mặt đường, cây xanh và cảnh quan.

“Hiện tại, phần xây dựng cơ bản hoàn thành. Từ đây đến 30 tháng 9 cố gắng hoàn thành, qua tháng 10 bàn giao cho cơ quan Nhà nước. Phần mềm thì cửa van chính đã lắp đặt và vận hành rồi. Còn những cửa van của âu thuyền, trạm bơm là trong quá trình lắp đặt, dự kiến từ đây đến 30 tháng 9 là cũng hoàn thành”, ông Hùng nói.

Đường Phú Định đổi thay sau 10 nămnhưng chưa hết nỗi lo ngậpnước

Nhìn thấy công trình dần hoàn thiện, nhiều người dân quanh khu vực rất phấn khởi, bởi vùng đất ven kênh từng lầy lội, phủ kín lau sậy đang thay đổi diện mạo. Đường giao thông, vỉa hè và kè được nâng cấp, nhiều đoạn đã rải đá, nâng cao mặt đường.

Có nhà trên đường Phú Định đoạn ngay trước cống Phú Định, chị Lâm Thị Sóc dọn dẹp lại nhà cửa. Phía trước, chị còn mở thêm 1 quán nước nhỏ để kiếm thêm thu nhập. Theo chị Sóc, trước đây khu vực thường xuyên bị ngập, cỏ sậy mọc um tùm, muỗi, rắn rết cũng thường xuyên xuất hiện. Mỗi khi nước dâng do mưa lớn hay triều cường, rác lại trôi dạt vào nhà. Nay nhìn con đường Phú Định đang “thay da đổi thịt” đối với chị, đó là giấc mơ đã chờ đợi từ 10 năm qua.

“Thiệt, con đường này làm xong là giống như tôi đang nằm mơ vậy đó, không có nghĩ là được làm như vậy luôn, mừng. Rồi được lưu thông đông hơn, buôn bán được hơn, rồi đường xá sạch sẽ người ta đi tới đi lui. Nói chung cũng đẹp, rất là mừng. Lúc trước mỗi lần mưa hay triều cường lên ngập không thể nào đi được, rồi có khi té xe nữa", chị Sóc chia sẻ.

Cũng sống trên đường Phú Định, chị Huỳnh Thị Phương Thảo (ngụ số nhà 45) cũng không khỏi vui mừng khi con đường Phú Định ngày càng khang trang. Nhưng niềm vui ấy chưa hoàn toàn trọn vẹn khi căn nhà của chị nằm ngoài khu vực của hệ thống cống ngăn triều. ưDo đó, khi mưa căn nhà vẫn có nguy cơ bị ngập. Ngoài ra, dù đã nhiều lần nâng nền nhưng nhà của chị Thảo hiện vẫn rất thấp so với mặt đường.

“Dự án này 9, 10 năm nay rồi nên người dân chúng tôi cũng mong sớm hoàn thiện. Nhưng mà cũng 1 phần khó khăn cho dân ở đây là nhà quá thấp. Nhờ chính quyền địa phương có hướng để tạo điều kiện cho dân ổn định cuộc sống”, chị Thảo nói.

Theo chị Huỳnh Thị Phương Thảo, căn nhà của chị đã nâng nền nhưng vẫn khá thấp so với mặt đường Phú Định và có nguy cơ nước sẽ tràn vào nhà nếu xảy ra mưa hoặc triều cường.

Theo nhà đầu tư, trong số các cống ngăn triều lớn thuộc dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng, cống Bến Nghé tại phường Sài Gòn có tiến độ cao nhất, đạt 99% và đang được vận hành thử định kỳ. Cống Phú Xuân đạt 95%; hai cống nhỏ Cầu Kinh và Bà Bướm đạt 96%. Các cống còn lại đạt 92–94%.

Dự kiến, toàn dự án sẽ hoàn thành và bàn giao trong tháng 11/2026. Khi vận hành đồng bộ, hệ thống được kỳ vọng kiểm soát ngập do triều và bổ sung tuyến đường ven kênh, tăng kết nối giao thông cho khu dân cư dọc sông rạch.

Tháng 10 đang đến gần, cũng là tháng triều cường dâng cao của năm. Dự án ngăn triều 10.000 tỷ đồng cũng đang bước vào chặng cuối. Và những con nước từ đây đến cuối năm sẽ là một trong những phép thử quan trọng để trả lời câu hỏi mà người dân TP.HCM đã chờ đợi suốt nhiều năm: Bao giờ thành phố thực sự hết cảnh thấp thỏm vì triều cường?