Theo Báo cáo kiểm toán số 48/KTNN-TH của Kiểm toán Nhà nước, phương án thanh toán Hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao) và quỹ đất thanh toán là một trong những nội dung then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án.

Hợp đồng ban đầu xác định việc thanh toán cho nhà đầu tư bằng tiền và quỹ đất. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai đã phát sinh nhiều khó khăn, vướng mắc khiến việc rà soát, điều chỉnh phương án thanh toán kéo dài.

Kiểm toán Nhà nước cho biết, sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 40/NQ-CP, UBND TP.HCM chưa kịp thời tổ chức đàm phán, điều chỉnh phương án thanh toán trong hợp đồng BT mà tiếp tục xây dựng các phương án khác. Việc này kéo dài thời gian xử lý khó khăn, ảnh hưởng đến dòng vốn, tiến độ thi công và quyết toán dự án.

Một nội dung đáng chú ý khác là quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư. Theo hợp đồng BT, 7 khu đất được xác định để thanh toán có giá trị ước tính khoảng 4.983 tỷ đồng, trong khi tổng mức đầu tư điều chỉnh của dự án khoảng 14.446 tỷ đồng.

Kết luận kiểm toán cho rằng, việc lựa chọn 7 khu đất theo hợp đồng chưa bảo đảm tuân thủ đầy đủ nguyên tắc ngang giá. Việc chậm thanh toán bằng quỹ đất cũng làm phát sinh chi phí đầu tư và lãi vay, ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của dự án.

Bên cạnh đó, dự án đã có khối lượng hoàn thành được nghiệm thu nhưng chưa được thanh toán đầy đủ bằng tiền hoặc đất. Dư nợ gốc và lãi bị phân loại vào nhóm nợ 2, khiến ngân hàng BIDV dừng giải ngân, làm dự án thiếu nguồn vốn để tiếp tục triển khai.

Nhằm tháo gỡ các tồn tại, ngày 21/7/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết 212/NQ-CP, giao UBND TP.HCM quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện việc thanh toán cho nhà đầu tư bằng quỹ đất, đồng thời rà soát hồ sơ, xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo quy định pháp luật.

Nghị quyết được đánh giá là bước mở cơ chế quan trọng để xử lý các điểm nghẽn kéo dài nhiều năm của dự án chống ngập quy mô lớn nhất TP.HCM. Tuy nhiên, từ cơ chế đến thực tế triển khai vẫn còn khoảng cách nếu các nội dung về thanh toán, xác định giá đất, cơ cấu vốn và xử lý nghĩa vụ tài chính không được giải quyết dứt điểm.

Trong bối cảnh tình trạng ngập do triều cường và biến đổi khí hậu tiếp tục gây áp lực lên hạ tầng đô thị, yêu cầu đặt ra hiện nay là sớm chuyển các cơ chế tháo gỡ thành tiến độ thực tế, đưa dự án trở lại thi công để phát huy hiệu quả đầu tư và giảm thiểu rủi ro ngập úng cho khu vực trung tâm TP.HCM.