Dự án cầu Ba Lai 8 bắc qua sông Ba Lai trên tuyến đường bộ ven biển tỉnh Bến Tre cũ (nay là tỉnh Vĩnh Long) đang đối mặt với nguy cơ chậm tiến độ khi gói thầu XL01 - hạng mục quan trọng kết nối vào cầu đang bị chậm tiến độ kéo dài.

Tại cuộc họp gần đây, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Trúc Sơn yêu cầu các đơn vị liên quan tập trung tháo gỡ thực chất những khó khăn, không để tình trạng chậm tiến độ tiếp diễn đối với công trình có ý nghĩa quan trọng trong kết nối tuyến đường bộ ven biển.

Theo Ban Quản lý dự án giao thông tỉnh Vĩnh Long, toàn dự án hiện đạt khoảng 33% khối lượng thi công, trong khi gói thầu XL01 mới hoàn thành khoảng 14% giá trị hợp đồng. Chủ đầu tư đang xem xét chấm dứt hợp đồng đối với phần công việc của Công ty CP Hải Đăng - một thành viên liên danh thi công - do không bảo đảm năng lực tài chính và tiến độ thực hiện. Công ty CP Hải Đăng cũng là doanh nghiệp đã 3 lần bị xử phạt vì chậm theo hợp đồng.

Gói thầu XL01 là điểm nghẽn của dự án

Dự án cầu Ba Lai 8 có tổng mức đầu tư 2.255 tỷ đồng, do Ban Quản lý các công trình giao thông tỉnh Bến Tre làm chủ đầu tư, khởi công năm 2024 và dự kiến hoàn thành trong năm 2027.

Toàn tuyến dài khoảng 12,9km, trong đó cầu Ba Lai 8 dài 527,6m, nhịp chính thi công theo công nghệ đúc hẫng cân bằng, tải trọng thiết kế HL.93, bề rộng cầu 22,5m. Phần đường dài 12,37km được thiết kế với tốc độ 80km/h, quy mô 4 làn xe cơ giới và 2 làn xe hỗn hợp.

Dự án còn bao gồm 4 cầu nhịp giản đơn, hệ thống cống ngang, hai nút giao vòng xuyến tại ĐT.886 và Quốc lộ 57B, cùng tuyến đường kết nối dài 3,5km trên địa bàn huyện Ba Tri cũ với ba cây cầu mới.

Sau khi hoàn thành, công trình sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông ven biển, tăng khả năng kết nối khu vực và mở rộng không gian phát triển về phía Đông của tỉnh Vĩnh Long.

Theo Ban Quản lý dự án giao thông tỉnh Vĩnh Long, đến nay toàn dự án hiện đạt khoảng 33% khối lượng công việc. Trong các hạng mục của dự án, gói thầu XL01 được đánh giá là điểm nghẽn lớn nhất, mới chỉ hoàn thành khoảng 14% giá trị hợp đồng.

Gói thầu có chiều dài hơn 9,5km, do liên danh Công ty CP Tập đoàn Thành Huy, Công ty CP Hải Đăng và Công ty CP 134 Việt Nam thực hiện. Tại liên danh này, riêng Công ty CP Hải Đăng đã ba lần bị xử phạt hợp đồng và đang được chủ đầu tư xem xét chấm dứt phần việc.

Theo các chuyên gia, để đảm bảo tiến độ chung của dự án, việc xử lý dứt điểm nhà thầu không còn đủ năng lực là cần thiết. Tuy nhiên, quá trình này cần được thực hiện đúng quy định pháp luật và đồng thời phải nhanh chóng xác định đơn vị tiếp nhận phần công việc còn lại để tránh gián đoạn thi công.

Khoản 22 Điều 140 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định, khi một thành viên liên danh vi phạm hợp đồng hoặc không còn đủ năng lực thực hiện, chủ đầu tư có quyền chấm dứt hợp đồng đối với thành viên đó. Các thành viên còn lại tiếp tục thực hiện phần công việc đã được phân công.

Đối với phần việc còn dang dở, chủ đầu tư có thể giao cho các thành viên còn lại nếu đáp ứng yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm. Trường hợp không đủ điều kiện hoặc từ chối tiếp nhận, phần việc có thể được tách thành gói thầu riêng để chỉ định thầu hoặc tổ chức lựa chọn nhà thầu theo quy định.

Theo giới chuyên môn, điều quan trọng không chỉ là thay thế một đơn vị thi công mà còn phải lựa chọn được nhà thầu có đủ năng lực tài chính, nhân lực, thiết bị, kinh nghiệm xử lý nền đất yếu và khả năng huy động vật liệu để bù đắp phần tiến độ đã bị chậm.

Bên cạnh đó, chủ đầu tư cần làm rõ trách nhiệm đối với các hạng mục đã thi công, giá trị hợp đồng còn lại, phương án tổ chức công trường và thời hạn hoàn thành trước khi bàn giao cho đơn vị mới.

Giá gói thầu cần phù hợp với biến động thị trường

Một vấn đề khác được các chuyên gia lưu ý là việc xác định giá trị phần công việc còn lại. Theo quy định, nếu áp dụng hình thức chỉ định thầu, giá gói thầu có thể được xác định trên cơ sở giá trị hợp đồng còn lại sau khi trừ khối lượng đã nghiệm thu. Tuy nhiên, cách tính này có thể không còn phù hợp trong bối cảnh giá vật liệu xây dựng biến động mạnh.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng tỉnh Vĩnh Long, đến hết quý II/2026, giá cát tăng gần 27%, còn giá đá tăng hơn 137% so với cùng kỳ năm trước. Chi phí vận chuyển vật liệu cũng chịu tác động của nguồn cung, cự ly vận chuyển và điều kiện thi công thực tế.

Các chuyên gia nhận định, nhà thầu tiếp nhận sẽ phải triển khai khối lượng lớn hơn trong thời gian ngắn hơn, đồng thời tổ chức lại công trường và tăng cường nguồn lực để bù tiến độ. Nếu giá trị hợp đồng không phản ánh đúng chi phí thực tế, nguy cơ phát sinh khó khăn về tài chính, thi công cầm chừng hoặc tranh chấp hợp đồng vẫn có thể xảy ra.

Do đó, việc xác định giá phần việc còn lại cần căn cứ vào khối lượng thực tế chưa thi công, mặt bằng giá vật liệu hiện hành, điều kiện địa chất, nguồn cung và yêu cầu tiến độ. Quá trình rà soát cần được thẩm tra độc lập và thực hiện đúng quy định của pháp luật.

Trong trường hợp giá trị hợp đồng cũ không còn phù hợp, chủ đầu tư có thể xem xét tách phần việc còn lại thành gói thầu riêng để xác định lại giá và tổ chức lựa chọn nhà thầu. Dù mất thêm thời gian chuẩn bị, phương án này được đánh giá sẽ tạo cơ sở thực tế hơn cho đơn vị tiếp nhận triển khai thi công.

Cần rà soát lại giải pháp xử lý nền đất yếu

Theo ghi nhận tại hiện trường gói thầu XL01 (đoạn 1 Km0+00-Km9+534,68), phần lớn khối lượng xử lý nền đất yếu của gói thầu vẫn chưa được triển khai.

Nếu tiếp tục áp dụng chủ yếu giải pháp bấc thấm kết hợp gia tải, tiến độ sẽ phụ thuộc nhiều vào nguồn cát đắp và thời gian chờ cố kết. Trong bối cảnh nguồn cát còn khó khăn và quỹ thời gian của dự án ngày càng thu hẹp, xử lý nền đất yếu có thể tiếp tục trở thành yếu tố quyết định tiến độ của toàn gói thầu.

Các chuyên gia đề xuất đơn vị tư vấn thiết kế rà soát điều kiện địa chất từng đoạn tuyến để nghiên cứu giải pháp phù hợp. Tại những vị trí đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, có thể xem xét sử dụng cọc đất gia cố xi măng bằng phương pháp trộn sâu nhằm giảm nhu cầu cát đắp và rút ngắn thời gian xử lý nền.

Tuy nhiên, việc điều chỉnh giải pháp thi công cần được tính toán trên cơ sở so sánh đầy đủ về tiến độ, chất lượng, hiệu quả đầu tư và khả năng tổ chức thi công, không áp dụng đồng loạt cho toàn tuyến. Mọi thay đổi thiết kế phải được khảo sát, thẩm định và phê duyệt theo đúng quy định.

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng và đấu thầu, việc chấm dứt hợp đồng với thành viên liên danh vi phạm là giải pháp cần thiết nhằm bảo đảm kỷ cương trong thực hiện dự án và nâng cao hiệu quả đầu tư. Tuy nhiên, thay nhà thầu mới chỉ giải quyết được một phần vấn đề.

Nếu các vướng mắc về giá hợp đồng, nguồn vật liệu, thời gian thực hiện và giải pháp xử lý nền đất yếu không được tháo gỡ đồng bộ, nguy cơ chậm tiến độ vẫn có thể tiếp diễn. Ngược lại, nếu những điểm nghẽn này được xử lý kịp thời, việc thay đổi nhà thầu sẽ là cơ hội để tổ chức lại công trường, khôi phục tiến độ và đưa dự án cầu Ba Lai 8 trở lại đúng kế hoạch.