Đón đầu dòng vốn chất lượng cao

Chiến lược thu hút đầu tư của các địa phương đang đứng trước một yêu cầu mới: không chỉ mở rộng quan hệ quốc tế mà phải chuyển hóa hiệu quả các cam kết hợp tác thành dự án, công nghệ và nguồn lực phục vụ phát triển. Thông điệp này được nhấn mạnh xuyên suốt tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22, nơi các địa phương cùng nhìn nhận lại vai trò của đối ngoại trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về dòng vốn đầu tư chất lượng cao ngày càng gay gắt.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng, việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ lên Đối tác chiến lược toàn diện đã mở ra không gian hợp tác mới về đầu tư, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng nếu được hiện thực hóa ngay tại các địa phương.

"Quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ đã bước sang một giai đoạn mới. Khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ không chỉ là nhiệm vụ ở cấp Trung ương, mà còn là bài toán năng lực của từng địa phương. Trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI chất lượng cao, các địa phương của Việt Nam cần đi trước một bước, đó là chuẩn bị hạ tầng, chuẩn bị thể chế, chuẩn bị nhân lực và chuẩn bị dự án",Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh.

Đó cũng là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh doanh nghiệp quốc tế, đặc biệt là doanh nghiệp Hoa Kỳ, không còn chỉ tìm kiếm địa điểm có chi phí thấp mà hướng tới những trung tâm sản xuất, nghiên cứu và phát triển (R&D), trung tâm dữ liệu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Những yếu tố như chất lượng nguồn nhân lực, tính minh bạch của chính sách, hạ tầng số, logistics, năng lực cung ứng điện hay khả năng đồng hành của chính quyền địa phương đang trở thành tiêu chí quyết định.

Điều này đồng nghĩa với việc cuộc cạnh tranh giữa các địa phương không còn nằm ở các chính sách ưu đãi, mà ở năng lực chuẩn bị và khả năng đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư.

Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng cho rằng, thay vì tư duy "thu hút càng nhiều vốn càng tốt", các địa phương cần xác định đúng lĩnh vực ưu tiên, xây dựng danh mục dự án sẵn sàng triển khai, chủ động tiếp cận các tập đoàn mục tiêu và thiết lập cơ chế hỗ trợ nhà đầu tư trong suốt vòng đời dự án. Đồng thời, việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, quản trị, an ninh dữ liệu hay truy xuất nguồn gốc sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng trong thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới.

Thông điệp xuyên suốt của Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 là đối ngoại địa phương phải chuyển từ tư duy "mở rộng quan hệ" sang "kiến tạo phát triển". Điều này đòi hỏi mỗi địa phương không chỉ chủ động tìm kiếm đối tác mà còn phải biết chuyển hóa các khuôn khổ hợp tác quốc tế thành các chương trình, dự án cụ thể. Việc thu hút FDI chất lượng cao vì thế không còn là câu chuyện riêng của ngành kế hoạch - đầu tư, mà trở thành nhiệm vụ tổng thể của cả hệ thống chính trị, từ quy hoạch phát triển, cải cách thủ tục hành chính, chuẩn bị hạ tầng, đào tạo nhân lực đến nâng cao chất lượng quản trị địa phương.

Hà Nội và Hải Phòng: Hai cách tiếp cận, một mục tiêu chung

Nếu những khuyến nghị của Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng mang tính định hướng thì Hà Nội và Hải Phòng lại cho thấy cách các địa phương đang hiện thực hóa tư duy đó.

Với Hà Nội, công tác đối ngoại được định hướng phục vụ trực tiếp mục tiêu phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghiệp văn hóa. Thành phố chuyển mạnh từ tư duy "tiếp nhận và thích nghi" sang "chủ động đóng góp, kiến tạo và định hình", đưa nội dung khoa học - công nghệ vào các chương trình nghị sự đối ngoại, tăng cường kết nối với các tập đoàn công nghệ, trung tâm nghiên cứu và các định chế tài chính quốc tế.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Đỗ Anh Tuấn nhấn mạnh, ngành đối ngoại Thủ đô cần phát huy vai trò tiên phong, là động lực mở đường, huy động tối đa các nguồn lực quốc tế để giải quyết các bài toán phát triển cốt lõi của Thủ đô.

Không chỉ hướng tới thu hút vốn đầu tư, Hà Nội đang ưu tiên xây dựng Khu công nghệ cao Hòa Lạc trở thành hạt nhân đổi mới sáng tạo quốc gia, thu hút các dự án bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm R&D và các nhà đầu tư chiến lược nhằm tạo sức lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế.

Trong khi đó, Hải Phòng lựa chọn hướng đi thực chất hơn khi chuyển mạnh từ "ngoại giao sự kiện" sang "ngoại giao kiến tạo phát triển". Mỗi hoạt động đối ngoại đều được thiết kế gắn với mục tiêu thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics, chuyển đổi số, kinh tế xanh và bán dẫn.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Hoàng Minh Cường, thành công của công tác đối ngoại không được đo bằng số lượng biên bản ghi nhớ hay các chuyến công tác nước ngoài, mà bằng những dự án được triển khai, những nhà đầu tư được thu hút và những giá trị mới được tạo ra cho nền kinh tế.

Ông Hoàng Minh Cường nhấn mạnh dòng vốn FDI không bắt đầu từ bàn đàm phán, mà bắt đầu từ niềm tin. Niềm tin được tạo dựng bằng quan hệ đối ngoại; được củng cố bằng môi trường đầu tưvà được hiện thực hóa bằng năng lực tổ chức thực hiện của chính quyền địa phương".

Thông điệp này phản ánh rõ sự thay đổi trong tư duy làm đối ngoại của nhiều địa phương hiện nay: không chỉ mở rộng quan hệ mà còn phải theo sát việc thực hiện các cam kết, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và chuyển hóa các thỏa thuận hợp tác thành những dự án cụ thể.

Có thể thấy, từ những khuyến nghị mang tính chiến lược đến các mô hình thực tiễn của Hà Nội và Hải Phòng đều cho thấy một xu hướng chung: công tác đối ngoại địa phương đang bước vào giai đoạn phát triển mới, lấy hiệu quả làm thước đo và lấy năng lực kiến tạo làm lợi thế cạnh tranh.

Như khẳng định của Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Hoàng Minh Cường, "đối ngoại địa phương hôm nay không chỉ có sứ mệnh mở đường cho hội nhập, mà còn phải trở thành lực lượng kiến tạo tăng trưởng, đưa các cam kết quốc tế trở thành những dự án cụ thể, những nhà máy mới, những việc làm mới và những động lực phát triển mới của địa phương".

Đó cũng là yêu cầu đặt ra đối với các địa phương trong giai đoạn phát triển mới: đi trước một bước trong chuẩn bị thể chế, hạ tầng, nhân lực và năng lực quản trị để biến cơ hội hợp tác quốc tế thành động lực tăng trưởng bền vững.

Nhiều tham luận tại hội nghị đều nhấn mạnh việc gắn ngoại giao kinh tế với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực. Đối ngoại không chỉ giúp mở rộng thị trường mà còn là kênh tiếp nhận công nghệ, tri thức quản trị và kết nối vào chuỗi giá trị toàn cầu.

>> Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong

>>Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 nâng tầm đối ngoại trong kỷ nguyên phát triển mới