Tại Thông báo số 67-TB/VPTW nêu kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâmtại buổi làm việc với các cơ quan, về đánh giá nguồn lực phát triển đất nước đã nêu rõ: Việt Nam có tiềm năng nhân lực rất lớn với quy mô dân số hơn 100 triệu người, lực lượng lao động lớn, truyền thống hiếu học, khả năng thích ứng nhanh.

Tuy nhiên, nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, chưa đáp ứng được tốc độ chuyển đổi (đặc biệt trong các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu, tự động hóa, logistics, năng lượng mới,đường sắt tốc độ cao, hydrogen xanh, điện hạt nhân, công nghiệp công nghệ cao); nếu không cải thiện nhanh, lợi thế về dân số sẽ giảm dần và có thể trở thành áp lực.

Gắn kết nhà trường với doanh nghiệp

Thực tế trong giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ hiện nay, việc doanh nghiệp (DN) bắt tay cùng nhà trường đào tạo nguồn nhân lực có ý nghĩa rất quan trọng. Các chương trình đào tạo được xây dựng theo định hướng gắn liền giữa nhà trường và doanh nghiệp, nhằm mang đến cho sinh viên cơ hội tiếp cận trực tiếp môi trườngnghiên cứu, sản xuất kinh doanh hiện đại ngay trong quá trình học tập.

Ông Nguyễn Quốc Đạt, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Giải pháp tự động hóa ETEK cho biết, ngành công nghiệp toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ với sự phát triển của tự động hóa, robot, trí tuệ nhân tạo (AI) vànhà máy thông minh, yêu cầu đối với nguồn nhân lực kỹ thuật ngày càng thay đổi.

“ETEK đã quyết định hợp tác với Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh triển khai chương trình đào tạo sinh viên tại DN nghề cơ điện tử. Kết quả cuối cùng hai bên mong muốn sinh viên có thể chế tạo sản phẩm tự động hóa phức tạp ngay trong giai đoạn học tập. Đồng thời, hiệu quả không chỉ nằm ở việc hoàn thành khóa học, còn được đánh giá bởi chính thị trường lao động. Đặc biệt, DN mong muốn trở thành cầu nối giúp sinh viên rút ngắn khoảng cách giữa kiến thức trong nhà trường và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp”, ông Đạt nói.

Theo ông Nguyễn Trọng Tấn, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh, trong quá trình đào tạo, mặc dù các đội ngũ thầy cô giáo tại nhà trường rất tâm huyết và nỗ lực xây dựng chương trình sát thực tế, nhưng việc trang bị đầy đủ các hệ thống máy móc hiện đại là một thách thức lớn về đối với nhà trường. Do đó, được thực hành trên những trang thiết bị chuyên nghiệp của DN là điều hết sức ý nghĩa, là cơ hội vô cùng quý giá khi cơ sở vật chất của nhà trường còn nhiều hạn chế.

"Nhà trường hy vọng mô hình này sẽ tiếp tục được duy trì cho các khóa tiếp theo. Mục tiêu cuối cùng là cung cấp cho thị trường lao động những sinh viên có tay nghề vững vàng ngay khi ra trường, đáp ứng được nguồn nhân lực chất lượng của doanh nghiệp cũng như ngành công nghiệp", ông Tấn kỳ vọng.

Hiện nay, các DN sản xuất linh kiện trong nước khi tham gia chuỗi cung ứng đều đối mặt với những thách thức lớn về nguồn nhân lực ở cả 3 cấp độ quan trọng: Thợ vận hành, Kỹ thuật viên và Kỹ sư. Ông Phạm Minh Thắng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) nhận định, nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này xuất phát từ việc các cơ sở đào tạo hiện chưa có đủ điều kiện để cập nhật máy móc, thiết bịcông nghệhiện đại cũng như các quy trình quản lý thực tế, khiến sinh viên chưa thể sẵn sàng thích nghi ngay với môi trường sản xuất thông minh, hiện đại tại DN.

“Do đó, sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và DN công nghệ, không chỉ giúp khắc phục những hạn chế về trang thiết bị của cơ sở đào tạo, còn chuẩn bị cho sinh viên một nền tảng năng lực vững chắc, sẵn sàng đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe của ngành công nghiệp hiện nay”, ông Thắng tin tưởng.

Cán bộ, công chức được nâng cao kỹ năng số

Việc sắp xếp lại hệ thống các trường Đại học, Cao đẳng theo hướng tinh gọn, giảm đầu mối và nâng cao hiệu quả hoạt động là điều kiện tiên quyết để nâng cao chất lượng đào tạo và quản trị nhân lực. Theo TS. Vũ Anh Hoàng, chuyên viên chính Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Công Thương), Bộ đã hoàn tất năm đề án sáp nhập và tinh giản các trường Cao đẳng tại 3 địa bàn trọng điểm là Hà Nội, Phú Thọ và Thái Nguyên.

“Sắp xếp không chỉ giúp giảm sự phân tán về nguồn lực, còn tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo tập trung hơn vào nhiệm vụ chuyên môn, chuẩn hóa quản trị và nâng cao chất lượng đào tạo theo yêu cầu mới. Hơn nữa, đề án còn mở ra không gian chủ động lớn hơn cho các trường trong việc khai thác và huy động nguồn lực, cải thiện hiệu quả quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo cũng như thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học”, ông Hoàng khẳng định.

Nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức cũng đang được chú trọng, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong môi trường số. Nhất là khi các nền tảng số phục vụ công tác quản lý, thống kê và cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ cao được triển khai tại nhiều đơn vị chuyên môn, thể hiện rõ tinh thần hành động sau đào tạo. Theo bà Nguyễn Thúy Anh, Phó Trưởng phòng Chuyển đổi số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), khi cán bộ được bồi dưỡng kiến thức, nắm vững Nghị quyết Trung ương, họ có thể cụ thể hóa các chính sách thành các chương trình, dự án triển khai thực tế.

“Qua đào tạo, đội ngũ cán bộ không chỉ hiểu rõ “làm gì” mà còn xác định được “làm như thế nào” để các chủ trương, chính sách đi vào cuộc sống một cách thực chất. Không chỉ bổ sung kiến thức chuyên môn, đào tạo còn góp phần hình thành tư duy đổi mới, sáng tạo trong đội ngũ cán bộ. Khi hiểu rõ định hướng và mục tiêu, cán bộ chủ động tìm kiếm giải pháp, ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dịch vụ công. Đồng thời, sự phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn, giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng DN cũng trở nên chặt chẽ và hiệu quả hơn”, bà Thúy Anh khẳng định.

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệplần thứ Tư và hội nhập quốc tế, việc điều chỉnh thể chế, chính sách phát triển nguồn nhân lực được xem xét linh hoạt, phản ứng kịp thời với tình thế, xu hướng mới. Thể chế và chính sách là tác nhân xác lập định hướng chiến lược phát triển nhân lực quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển sang kinh tế số.