Diễn đàn Tương lai ASEAN là một sáng kiến được Chính phủ Việt Nam nêu và triển khai từ năm 2024, thu hút được sự quan tâm và hưởng ứng đóng góp tích cực của các nước ASEAN. Chủ đề Diễn đàn tương lai ASEAN 2026 là “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, Lấy người dân làm trung tâm”, gắn rất sát với chủ đề được nêu trong Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 cũng như phản ánh ưu tiên hợp tác của ASEAN trên các trụ cột chính trị, an ninh kinh tế và văn hóa, xã hội.

Theo Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn, Diễn đàn đang dần tạo dựng được uy tín, thương hiệu, là kênh trao đổi rất hữu ích và thiết thực, đóng góp cho các tiến trình hoạch định chính sách và thúc đẩy hợp tác cũng như tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN.

“Diễn đàn Tương lai ASEAN là một sáng kiến quan trọng của Việt Nam nhằm thúc đẩy ngoại giao ASEAN ở bình diện khu vực và toàn cầu. Đây là một đóng góp tích cực cho ASEAN. Năm nay, Việt Nam sẽ đăng cai tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN thường niên lần thứ 3, phát huy thành công của hai năm mà Việt Nam đã tổ chức vào năm 2024, 2025. Chúng ta phải đưa ASEAN lên bản đồ toàn cầu. Diễn đàn đặc biệt này là một trong những diễn đàn quan trọng, nơi Việt Nam đang đóng vai trò mang tính kiến tạo để định hình lại các thông điệp chiến lược của ASEAN. Chúng ta phải đảm bảo rằng có tiếng nói mạnh mẽ của ASEAN trong các vấn đề toàn cầu. Tôi nghĩ điều đó rất quan trọng”, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nói.

Cùng với việc tổ chức Diễn đàn tương lai ASEAN và những đóng góp của Việt Nam trong ASEAN, Tổng Thư ký Kao Kim Hourn khẳng định hình ảnh, vị thế và đóng góp của Việt Nam sau 30 năm tham gia ASEAN càng được ghi nhận và đề cao. Theo đó, Việt Nam đã là một thành viên rất quan trọng và tích cực của ASEAN kể từ năm 1995. Đóng góp của Việt Nam có thể được nhìn nhận trên nhiều phương diện, đóng góp cho hòa bình và ổn định, cho sự thịnh vượng, cho hội nhập khu vực, cho việc xây dựng cộng đồng ASEAN.

Tổng Thư ký Kao Kim Hourn nhấn mạnh: “Nền kinh tế của Việt Nam đang tăng trưởng rất nhanh. Đây là điều mà chúng tôi đánh giá cao những gì Việt Nam đang làm. Với đội ngũ lãnh đạo mới, ông Tô Lâm được bầu làm Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam cho thấy sự tín nhiệm dành cho ông, không chỉ từ người dân Việt Nam, mà tôi nghĩ khu vực và người dân trên toàn thế giới đều thấy rằng Việt Nam đang có một ban lãnh đạo rất vững vàng. Vì vậy, chúng tôi rất mong đợi được chứng kiến vai trò và đóng góp của Việt Nam, đặc biệt là trong các khía cạnh khác nhau của ASEAN”.

Theo Tổng Thư ký Kao Kim Hourn, khi ASEAN mới bắt đầu thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và các kế hoạch chiến lược mới, với sự lãnh đạo mới, vững mạnh từ Việt Nam rất quan trọng đối với ASEAN. Việt Nam sẽ có những đóng góp lớn theo nhiều cách khác nhau như vào Cộng đồng Kinh tế ASEAN, Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN, cũng như Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN cũng như nhiều lĩnh vực khác.

Lần đầu tiên, Diễn đàn tương lai ASEAN có một phiên thảo luận dành riêng cho hợp tác giữa các chính đảng ở Đông Nam Á và lần đầu tiên Diễn đàn tổ chức Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN do Thành phố Hà Nội chủ trì, cùng với chuỗi hoạt động bên lề về tiểu vùng Mekong, thanh niên Đông Nam Á và quản trị trí tuệ nhân tạo.

Phó Trưởng Phái đoàn Vương quốc Anh tại ASEAN kiêm Tham tán Chính trị - An ninh Ben Matthews đánh giá cao các hoạt động trong khuôn khổ Diễn đàn, bám sát tinh thần chủ đề và thể hiện nhu cầu hợp tác của ASEAN, hỗ trợ cho việc triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, cũng như nỗ lực của Việt Nam trong thúc đẩy định hình tương lai ASEAN thông qua việc tổ chức Diễn đàn tương lai ASEAN 2026.

“Anh và ASEAN đang có nhiều hoạt động để kỷ niệm 5 năm Đối tác Đối thoại. Chúng tôi cảm ơn Việt Nam vì đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trên hành trình ASEAN. 1/3 dân số ASEAN là thanh niên - một lực lượng rất quan trọng. Họ cần được tham gia vào quá trình định hình cho tương lai của ASEAN, cần có tiếng nói, suy nghĩ để cùng nhau giải quyết các thách thức tương lai”, Ben Matthews cho biết.

Theo ông Ben Matthews, Phái đoàn Vương Quốc Anh tại ASEAN đã phối hợp với Học viện Ngoại giao Việt Nam tổ chức Hội thảo "Thế hệ tiếp nối Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026” sẽ đóng góp tiếng nói vào Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 chuẩn bị được tổ chức tại Việt Nam, về cách thanh niên ASEAN hay các đối tácnhư Vương quốc Anh suy nghĩ về những thách thức trong tương lai và hỗ trợ ASEAN trong việc giải quyết những vấn đề này.

AFF 2026 cũng được giới chuyên gia, học giả khu vực kỳ vọng sẽ đóng góp thêm nhiều góc nhìn, sáng kiến và khuyến nghị chính sách thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, qua đó khẳng định vai trò của Việt Nam - một thành viên chủ động, tích cực, đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của khu vực.