Trình bày trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh việc thí điểm chế định luật sư công xuất phát từ cả cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Về cơ sở chính trị, chủ trương phát triển các hoạt động luật sư, tư vấn pháp luật, hoàn thiện các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án đã được Đảng xác định trong các văn kiện Đại hội XIII và XIV, với định hướng phát triển mạnh thị trường dịch vụ pháp lý, nâng cao năng lực bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Về cơ sở thực tiễn, yêu cầu hình thành đội ngũ luật sư công xuất phát từ những bất cập nổi lên trong hoạt động của khu vực nhà nước. Cụ thể, trong tố tụng hành chính, số lượng vụ án tăng nhanh, tính chất ngày càng phức tạp, trong khi tỷ lệ giải quyết còn hạn chế, nhiều cơ quan nhà nước gặp khó khăn trong tham gia tốtụng, chuẩn bị hồ sơ, dẫn đến hiệu quả bảo vệ lợi ích của Nhà nước chưa cao. Trong xử lý các dự án kinh tế xã hộivà giao dịch quốc tế, còn số lượng lớn dự án tồn đọng, vướng mắc pháp lý đòi hỏi năng lực tư vấn chuyên sâu; rủi ro pháp lý trong các hợp đồng, dự án quốc tế ngày càng gia tăng.

Trong giải quyết tranh chấp quốc tế, các vụ kiện đầu tư, thương mại quốc tế ngày càng phố biển và phức tạp; thực tiễn cho thấy có trường hợp thiếu sự tham gia kịp thời của luật sư, làm giảm hiệu quả bảo vệ lợi ích quốc gia; trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, số vụ việc phức tạp, kéo dài, đặc biệt liên quan đến đất đai, tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên bộ máy hành chính, đặt ra nhu cầu hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp ngày càng cao đối với các cơ quan nhà nước.

Việc ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc thí điểm chế định luật sư công, qua đó từng bước hình thành đội ngũ luật sư chuyên nghiệp trong khu vực nhà nước, góp phần tăng cường bảo vệ lợi ích của Nhà nước, nâng cao chất lượng quản 2 trị pháp lý và hiệu quả thực thi pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Dự thảo Nghị quyết gồm 12 điều, quy định toàn diện về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công.

Nghị quyết quy định nguyên tắc hoạt động, tiêu chuẩn, phạm vi công việc, quyền và nghĩa vụ, quy trình giải quyết công việc và chế độ, chính sách đổi với luật sư công; thực hiện thí điểm tại 8 bộ và 10 địa phương.

Về tiêu chuẩn, luật sư công phải đáp ứng đồng thời tiêu chuẩn của cán bộ, công chức và tiêu chuẩn hành nghề luật sư; có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn.

Về phạm vi công việc bao gồm tư vấn, đại diện và tham gia tố tụng trong các vụ việc trong nước và quốc tế; tư vấn pháp lý cho dự án phát triển; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp; thực hiện các nhiệm vụ pháp lý khác trong khu vực nhà nước.

Quyền và nghĩa vụ của luật sư công kết hợp giữa quyền, nghĩa vụ của luật sư và của cán bộ, công chức; đồng thời có cơ chế đặc thù như miễn trừ trách nhiệm trong trường hợp thực hiện đúng quy định, không vì tư lợi.

Quy trình sử dụng luật sư công, cho phép cơ quan nhà nước chủ động sử dụng hoặc đề nghị điều động luật sư công; trường hợp cần thiết có thể thuê dịch vụ pháp lý bên ngoài theo cơ chế linh hoạt.

Về chế độ, chính sách, luật sư công được bảo đảm tiền lương, hỗ trợ và bồi dưỡng tương xứng, tạo điều kiện thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao.

Thời gian thí điểm, từ ngày 1/10/2026 đến hết ngày 30/9/2028, có cơ chế xử lý chuyển tiếp đối với các vụ, việc đang thực hiện.

Về nguồn lực, huy động từ ba nguồn chính gồm đội ngũ cán bộ pháp lý hiện có đủ điều kiện hành nghề luật sư; đội ngũ có thế bổ sung sau thời gian tập sự ngăn và thu hút chuyên gia, luật sư từ khu vực ngoài nhà nước. Việc bổ trí theo hình thức kiêm nhiệm, không làm tăng biên chế.

Về tài chính, kinh phí thực hiện được bảo đảm từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác, phục vụ cho công tác đào tạo, vận hành, chi trả chế độ, chính sách.

Đề nghị bổ sung chính sách đối với luật sư công để có thể thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao

Trình bày Báo cáo thẩm tra Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết để kịp thời thể chế hóa chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 23-KL/TW ngày 07/4/2026 về Đề án “Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”.

Về cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư cho luật sư công (Điều 6), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc việc giao Bộ trưởng Bộ Tư pháp cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư như dự thảo Nghị quyết để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị phân cấp thẩm quyền cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ đối với người làm luật sư công ở địa phương cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh để thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Về quy trình giải quyết công việc có tính chất pháp lý tại khu vực nhà nước (Điều 9), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành quy định cơ quan thí điểm được lựa chọn và ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư trong một số trường hợp như quy định tại khoản 2. Tuy nhiên, đề nghị bỏ quy định hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt vì không thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết. Bên cạnh đó, một số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị bỏ quy định nêu trên, vì không thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết; trường hợp cần thiết, Chính phủ có thể ban hành văn bản để quy định về vấn đề này.

Về chế độ, chính sách đối với luật sư công (Điều 10),Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí quy định chế độ hỗ trợ hàng tháng và chế độ bồi dưỡng theo vụ, việc đối với luật sư công; tuy nhiên đề nghị chỉ áp dụng chế độ này đối với luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, không áp dụng đối với luật sư công là người làm việc tại doanh nghiệp nhà nước. Có ý kiến cho rằng chính sách hỗ trợ hàng tháng đối với luật sư công là không phù hợp, vì luật sư công thực hiện nhiệm vụ theo vụ, việc; đề nghị chỉ quy định luật sư công được hưởng phụ cấp theo vụ, việc. Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu, bổ sung chính sách đối với luật sư công để có thể thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.

Về điều khoản thi hành (Điều 12), đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhất trí thời gian thực hiện thí điểm quy định trong dự thảo Nghị quyết, vì đã bám sát Kết luận của Bộ Chính trị. Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị thời gian thực hiện thí điểm đến hết ngày 31/12/2028; có ý kiến đề nghị cân nhắc kéo dài thời gian thí điểm lên 3 - 5 năm để có đầy đủ cơ sở đánh giá hiệu quả, tính khả thi trên thực tế.