4 nhóm chính sách đột phá về đầu tư, đất đai và tài chính

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc xây dựng nghị định nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương về phát triển Thành phố Đà Nẵng, trên cơ sở Nghị quyết số 43-NQ/TW của Bộ Chính trị, Kết luận số 79-KL/TW, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Nghị quyết số 259/2025/QH15 của Quốc hội.

“Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới, Thành phố cần huy động thêm khoảng 600 nghìn tỷ đồng từ các dự án chiến lược. Vì vậy, cần có các giải pháp mang tính đột phá, trong đó dự án khu đô thị lấn biển được xác định là một trong những động lực quan trọng”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.

Khu đô thị lấn biển được định hướng phát triển thành đô thị dịch vụ biển đa năng, tích hợp khu nhà ở, du lịch quốc tế, thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo, giải trí cùng hệ thống hạ tầng đồng bộ; hướng tới mô hình đô thị xanh, thông minh, sinh thái, bền vững, đồng thời bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh trên biển.

Dự thảo nghị định gồm 9 điều, trong đó tập trung vào 4 nhóm chính sách lớn gồm: quy hoạch và đầu tư; đất đai, tài nguyên, môi trường; tài chính, thuế, xuất nhập khẩu; xuất nhập cảnh và thủ tục hành chính.

Đối với quy hoạch và đầu tư, dự thảo đề xuất cho phép cơ quan có thẩm quyền quyết định một số chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất khác với quy chuẩn quốc gia; nhà đầu tư chiến lược không phải lập nhiệm vụ quy hoạch phân khu, không phải thi tuyển phương án kiến trúc; được chuyển nhượng tối đa 50% diện tích đã hoàn thành hạ tầng kỹ thuật; áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án.

Về đất đai, tài nguyên và môi trường, dự thảo đề xuất phân cấp mạnh cho Thành phố Đà Nẵng trong quyết định một số chỉ tiêu sử dụng đất ngoài các chỉ tiêu sử dụng đất được phân bổ theo quy hoạch sử dụng đất quốc gia trong phạm vi khu đô thị lấn biển áp dụng; cho phép áp dụng cơ chế khai thác khoáng sản phục vụ dự án; quy định nhà đầu tư thực hiện nghĩa vụ về nhà ở xã hội bằng tiền thay vì bố trí quỹ đất; đồng thời đề xuất mở rộng điều kiện sở hữu nhà ở và công trình đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài trong phạm vi dự án.

Ở lĩnh vực tài chính, thuế và xuất nhập khẩu, dự thảo đưa ra nhiều ưu đãi như ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân đối với lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và lao động chất lượng cao; sách miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định của dự án xây dựng khu đô thị lấn biển; áp dụng cơ chế hải quan ưu tiên và nhiều chính sách thuận lợi cho hoạt động thương mại.

Về xuất nhập cảnh và thủ tục hành chính, dự thảo đề xuất cấp thẻ tạm trú 10 năm cho chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý, lao động trình độ cao và gia đình; miễn thị thực đối với người nước ngoài sở hữu bất động sản trong thời gian sở hữu; miễn giấy phép lao động đối với một số trường hợp làm việc dưới 12 tháng.

Chính phủ cũng báo cáo một số nội dung khác với Nghị quyết số 259/2025/QH15 của Quốc hội. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất cho phép nhà đầu tư chiến lược được chuyển nhượng tối đa 50% diện tích dự án sau khi hoàn thành hạ tầng kỹ thuật thay vì không được chuyển nhượng trong 10 năm đối với dự án quy mô từ 100 nghìn tỷ đồng trở lên. Theo Chính phủ, quy định này nhằm tăng khả năng huy động nguồn lực, chia sẻ rủi ro và bảo đảm tính khả thi tài chính của dự án.

Bên cạnh đó, Chính phủ đề xuất điều chỉnh tỷ lệ vốn chủ sở hữu tối thiểu của nhà đầu tư chiến lược xuống còn 15% đối với dự án từ 100 - 200 nghìn tỷ đồng và 10% đối với dự án trên 200 nghìn tỷ đồng, thấp hơn mức quy định tại Nghị quyết số 259/2025/QH15, do quy mô dự án rất lớn, khoảng 400 nghìn tỷ đồng, trong khi số lượng nhà đầu tư đáp ứng điều kiện hiện hành còn hạn chế.

Thận trọng đánh giá tác động, gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính PhanVăn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất về sự cần thiết ban hành nghị định. Tuy vậy, phạm vi điều chỉnh của dự thảo đang mở rộng hơn so với nội dung Quốc hội giao và có nhiều cơ chế khác với quy định của pháp luật hiện hành thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Bởi thế, Chính phủ cần báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền đối với các nội dung vượt thẩm quyền.

Đối với từng nhóm chính sách, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát kỹ nhiều nội dung như: Mở rộng tỷ lệ sở hữu nhà ở và kéo dài thời hạn sở hữu của tổ chức, cá nhân nước ngoài; cơ chế khai thác khoáng sản phục vụ dự án; không thi tuyển phương án kiến trúc; phương án thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội; các chính sách ưu đãi thuế.

Theo Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, các chính sách này đều có tác động lớn đến quản lý đất đai, môi trường, thị trường bất động sản, an ninh quốc phòng và nguồn thu ngân sách, do đó, cần được đánh giá đầy đủ trước khi quyết định”.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất về sự cần thiết ban hành nghị định nhằm thể chế hóa các chủ trương của Trung ương và các nghị quyết của Quốc hội về phát triển Thành phố Đà Nẵng, tạo cơ sở pháp lý để khơi thông nguồn lực, phát huy tiềm năng, lợi thế của thành phố và tạo động lực tăng trưởng cho khu vực miền Trung - Tây Nguyên cũng như cả nước.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo theo hướng bảo đảm đúng thẩm quyền, không quy định những nội dung đã được luật hoặc nghị quyết của Quốc hội điều chỉnh, đồng thời nghiên cứu, đánh giá đầy đủ tác động của từng cơ chế đặc thù.

Bên cạnh đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu việc triển khai dự án phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, tăng cường trách nhiệm giải trình, phòng chống tham nhũng, lãng phí và lợi ích nhóm; đồng thời xây dựng các kịch bản xử lý nếu dự án gặp khó khăn trong huy động vốn hoặc triển khai kéo dài, nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư và bảo vệ môi trường, hệ sinh thái, quốc phòng, an ninh cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Đối với những nội dung thực sự cần thiết nhưng khác với quy định hiện hành, Chính phủ phải báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi đưa vào nghị định.