Hiện đại hóa quản lý,tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu

Sáng 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Theo Tờ trình, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 15 điều của Luật Hải quan nhằm phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới, đồng thời hoàn thiện các quy định về quản lý hải quan theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ số và cải cách thủ tục hành chính.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử, tạo cơ sở pháp lý cho công tác quản lý trong bối cảnh hoạt động mua bán trực tuyến xuyên biên giới ngày càng phát triển.

Dự thảo cũng bổ sung các quy định về quản lý tuân thủ, công tác kiểm định hải quan, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế, địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế, cũng như mở rộng địa điểm thành lập kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ tại khu thương mại tự do, trung tâm logistics, khu công nghệ số tập trung và cụm công nghiệp.

Để đơn giản hóa thủ tục hành chính, Chính phủ đề xuất bãi bỏ điều kiện đối với đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan; đơn giản hóa hồ sơ hải quan thông qua tăng cường cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và ứng dụng công nghệ thông tin.

Đáng chú ý, dự thảo tăng thời hạn lưu giữ hàng hóa tại kho ngoại quan và địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế lên 24 tháng, đồng thời bãi bỏ thủ tục xin gia hạn. Thời hạn lưu giữ hàng hóa tại địa điểm thu gom hàng lẻ cũng được nâng lên 180 ngày và không phải thực hiện thủ tục gia hạn như hiện nay.

Đối với hoạt động kiểm tra sau thông quan, dự thảo bổ sung nguyên tắc thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và ứng dụng công nghệ số; đồng thời hợp nhất các thủ tục kiểm tra sau thông quan tại trụ sở người khai hải quan và doanh nghiệp. Thời hạn kiểm tra cũng được điều chỉnh từ 10 ngày làm việc lên tối đa 20 ngày.

Về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, dự thảo bổ sung quy định cho phép cơ quan hải quan chủ động tạm dừng làm thủ tục đối với hàng hóa quá cảnh khi có căn cứ rõ ràng nghi ngờ là hàng giả mạo về sở hữu trí tuệ. Đây là điểm mới nhằm tăng hiệu quả kiểm soát hàng hóa vi phạm, khắc phục khoảng trống của quy định hiện hành.

Theo Chính phủ, việc sửa đổi Luật Hải quan sẽ góp phần hiện đại hóa công tác quản lý, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, thúc đẩy chuyển đổi số, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Dự thảo Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Quản lý đại lý hải quan bằnghậu kiểm

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban tán thành việc bổ sung các quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh.

Đối với quy định yêu cầu tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực định danh điện tử, Ủy ban đề nghị nghiên cứu theo hướng mỗi tài khoản chỉ phải xác thực một lần và được sử dụng thống nhất cho các giao dịch phát sinh sau đó, vừa tạo thuận lợi cho người sử dụng, vừa nâng cao hiệu quả quản lý. Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát để tránh chồng chéo với Luật Thương mại điện tử, bởi trách nhiệm xác thực định danh của người bán đã được quy định trong luật này.

Về kiểm định hải quan, cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với việc bổ sung quy định mới, song đề nghị làm rõ các căn cứ xác định hàng hóa cần kiểm định, trách nhiệm của cơ quan hải quan trong việc đánh giá kết quả và ban hành kết luận cuối cùng. Đồng thời, cần quy định rõ nội hàm của "tiêu chí kỹ thuật", mối quan hệ giữa kiểm định hải quan với hoạt động kiểm tra chất lượng theo pháp luật chuyên ngành cũng như trình tự, thủ tục và giá trị pháp lý của kết quả kiểm định.

Đối với quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ, Ủy ban tán thành việc bổ sung quy định về quản lý tuân thủ nhằm khuyến khích người khai hải quan tự giác chấp hành pháp luật. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng vẫn còn sự giao thoa giữa hai cơ chế quản lý này, vì vậy cần tiếp tục rà soát để làm rõ phạm vi của từng hoạt động nghiệp vụ, đồng thời bổ sung cơ chế để người khai hải quan được giải trình, khiếu nại khi có căn cứ cho rằng kết quả đánh giá chưa chính xác.

Về đại lý làm thủ tục hải quan, Ủy ban thống nhất với chủ trương bãi bỏ các điều kiện đầu tư, kinh doanh, phù hợp với Luật Đầu tư và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị chuyển mạnh sang phương thức quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, kết nối hệ thống, giám sát và hậu kiểm, thay vì chỉ quy định tiêu chuẩn và giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị Quốc hội tập trung thảo luận thêm về các quy định liên quan đến kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa qua thương mại điện tử; kiểm định hải quan, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ; cũng như việc kiểm tra, giám sát và tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa liên quan đến sở hữu trí tuệ.