ĐBQH: Muốn du lịch bứt phá không thể chỉ đếm khách, đếm dự án và vốn đầu tư
Cập nhật: 11/11/2026
Thời tiết ngày 22/11: Miền Bắc rét, miền Trung có mưa rải rác
Giám đốc Sở GD-ĐT thành phố Huế lên tiếng về thông tin lan truyền trên mạng xã hội
VOV.VN - Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, muốn du lịch Việt Nam bứt phá cần thay đổi tư duy phát triển, không chạy theo số lượng khách, quy mô dự án hay vốn đầu tư. Chính sách ưu đãi phải hướng tới giá trị gia tăng, sản phẩm đặc sắc, bảo tồn bản sắc, bảo vệ môi trường và bảo đảm người dân thực sự hưởng lợi.
Sáng 11/11, tại phiên thảo luận ở hội trường đối vớidự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch, các đại biểu cơ bản thống nhất về sự cần thiết ban hành nghị quyết nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn, tạo động lực mới để đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng chính sách ưu đãi cần được thiết kế theo hướng thực chất hơn, tránh lấy quy mô vốn và số lượng lao động làm thước đo duy nhất, đồng thời phải bảo đảm người dân địa phương được tham gia và hưởng lợi từ hoạt động du lịch.
Góp ý về tiêu chí phân loại dự án và điều kiện hưởng ưu đãi tại dự thảo nghị quyết, đại biểu Trần Thị Hoa Ry -Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau cho rằng, các tiêu chí hiện nay chủ yếu dựa vào ngưỡng vốn đầu tư và số lượng lao động. Cách tiếp cận này thuận lợi cho việc xác định quy mô dự án nhưng chưa phản ánh đầy đủ chất lượng đóng góp thực tế đối với phát triển du lịch tại địa phương.
Đại biểu dẫn quy định dự án du lịch chất lượng cao phải có vốn đầu tư từ 3.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho ít nhất 1.000 lao động thường xuyên. Theo đại biểu, cách đặt điều kiện như vậy có thể bỏ sót những dự án quy mô nhỏ hơn nhưng sở hữu sản phẩm đặc sắc, ứng dụng công nghệ hiện đại, có năng suất cao, thu hút nhóm khách chi tiêu lớn và sử dụng tiết kiệm tài nguyên. Đáng chú ý, yêu cầu số lượng lao động tuyệt đối quá cao cũng có thể chưa khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất trong quá trình hoạt động.
Từ đó, đại biểu Trần Thị Hoa Ry đề nghị không chỉ lấy quy mô vốn và số lao động làm điều kiện tiên quyết để xác định dự án chất lượng cao. Thay vào đó, cần kết hợp các tiêu chí có thể đo lường thực chất như chất lượng sản phẩm, mức chi tiêu và thời gian lưu trú của khách, năng suất lao động, hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng liên kết của doanh nghiệp với cộng đồng địa phương.
Đối với các dự án động lực, dự án động lực mang tính chiến lược, đại biểu cho rằng bên cạnh yêu cầu về quy mô cần bổ sung cam kết đầu ra tương xứng với mức ưu đãi. Trong đó, cần chú trọng hình thành sản phẩm có khả năng cạnh tranh quốc tế, phát triển hạ tầng dùng chung, liên kết chuỗi cung ứng và đào tạo lao động tại địa phương.
Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Trịnh Xuân An -Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai cho rằng, việc chia dự án thành ba nhóm gồm dự án chất lượng cao, dự án động lực và dự án động lực mang tính chiến lược, tương ứng với các ngưỡng vốn 3.000 tỷ, 10.000 tỷ và 30.000 tỷ đồng, có thể khiến chính sách trở nên phức tạp, thu hẹp đối tượng thụ hưởng và bỏ sót những dự án có giá trị thực chất.
Đại biểu đề nghị cân nhắc thiết kế lạitheo hướng chỉ quy định một loại dự án là dự án du lịch chất lượng cao, với hệ thống tiêu chí đánh giá toàn diện. Theo đại biểu, một dự án du lịch chỉ cần vài trăm tỷ đồng, thậm chí 100 tỷ đồng, nhưng có khả năng thu hút khách và tạo ra sản phẩm giá trị cao thì vẫn có thể hiệu quả hơn những dự án hàng nghìn tỷ đồng.
Đại biểu Trịnh Xuân An cũng lưu ý cần làm rõ phạm vi ưu đãi đối với các dự án kết hợp nhiều hợp phần, nhất là dự án du lịch gắn với kinh doanh bất động sản. Nếu không phân định rõ, chính sách ưu đãi dành cho du lịch có thể vô tình trở thành cơ chế hỗ trợ gián tiếp cho hoạt động bất động sản.
Đồng quan điểm, đại biểu Đặng Ngọc Huy -Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi nhấn mạnh, cần phân biệt giữa thu hút được một dự án đầu tư lớn với phát triển được một điểm đến du lịch có sức cạnh tranh. Một khu nghỉ dưỡng quy mô lớn có thể kinh doanh hiệu quả nhưng nếu khách chủ yếu sử dụng dịch vụ bên trong, ít tham gia các hoạt động bên ngoài thì tác động lan tỏa đến cộng đồng địa phương có thể hạn chế. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa nếu được liên kết thành chuỗi dịch vụ hiệu quả vẫn có thể tạo việc làm, thu nhập và giá trị gia tăng cho cả điểm đến.
Theo đại biểu Đặng Ngọc Huy, chính sách cần bắt đầu từ lợi thế của từng địa bàn và nhu cầu thị trường, sau đó mới xác định quy mô đầu tư. Đại biểulấy ví dụ Lý Sơn (Quảng Ngãi), nơi có địa chất núi lửa, cảnh quan biển đảo, lịch sử đội Hoàng Sa và văn hóa cộng đồng đặc sắc. Điều quan trọng trước tiên là xác định sản phẩm du lịch, nhóm khách mục tiêu và cách kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu của du khách cho dịch vụ của người dân trên đảo. Từ đó mới xác định hạ tầng cần đầu tư.
Một nội dung được nhiều đại biểu đặc biệt quan tâm là bảo đảm người dân thực sự tham gia và hưởng lợi từ phát triển du lịch. Đại biểu Nguyễn Văn Huy – Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên cho rằng, khai thác du lịch gắn với văn hóa không đồng nghĩa với việc văn hóa đương nhiên được bảo tồn. Thực tế tại một số địa phương, lễ hội bị sân khấu hóa,phong tụctập quán bị biến đổi để phục vụ nhu cầu của khách,không gian văn hóa truyền thống bị thu hẹp, thậm chí những giá trị làm nên bản sắc cộng đồng lại bị thương mại hóa.
Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm việc khai thác giá trị văn hóa phục vụ du lịch không làm biến dạng, mai một bản sắc, phong tục tập quán và không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống. Các dự án du lịch cộng đồng, nông nghiệp, sinh thái, làng nghề cũng cần có phương án bảo tồn giá trị văn hóa đặc trưng và đánh giá tác động đối với đời sống cộng đồng.
Theo đại biểu Nguyễn Văn Huy, tài nguyên du lịch ở nhiều vùng quê chính là cảnh quan, di sản, phong tục và nếp sống được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, khi du lịch phát triển, không ít trường hợp lợi ích kinh tế chủ yếu tập trung vào doanh nghiệp đầu tư, còn người dân chỉ tham gia bằng những công việc giản đơn với thu nhập không ổn định.
Vì vậy, phương án phân chia lợi ích cần xác định rõ hình thức tham gia, trách nhiệm, quyền lợi của cộng đồng và cơ chế chia sẻ giữa nhà đầu tư với người dân. Đồng thời, cần khuyến khích các hợp đồng liên kết tiêu thụ sản phẩm OCOP dài hạn, có cam kết về sản lượng, chất lượng và giá thu mua hợp lý để người nông dân, người làm nghề truyền thống có đầu ra ổn định.
Cùng đặt vấn đề về quyền lợi của người dân, đại biểu Nguyễn Vũ Trung -Đoàn ĐBQH TP.HCM đề nghị chính sách hỗ trợ du lịch cộng đồng phải phù hợp với năng lực của hộ dân, hợp tác xã; ưu đãi cần gắn với việc hoàn thành và đưa hạng mục vào hoạt động. Đối với hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm OCOP, mức hỗ trợ cần gắn với giá trị hàng hóa thu mua và hợp đồng trực tiếp với chủ thể sản xuất, bảo đảm lợi ích đến đúng hộ dân, hợp tác xã và làng nghề.
Đại biểu cũng đề nghị quy định nguyên tắc tham vấn người dân chịu tác động trực tiếp đối với các đề án thử nghiệm có kiểm soát; có cơ chế tạm dừng kịp thời khi phát sinh nguy cơ nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt của người dân.
Bên cạnh tiêu chí dự án và lợi ích cộng đồng, nhiều đại biểu cho rằng muốn du lịch bứt phá cần giải quyết đồng bộ những hạn chế về hạ tầng, nhân lực và khả năng tiếp cận chính sách của từng vùng. Đại biểu Nguyễn Hoàng Giang - Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh nguồn nhân lực là yếu tố quyết định khả năng biến tiềm năng thành sản phẩm, biến sản phẩm thành thị trường và biến du lịch thành động lực phát triển kinh tế.
Từ thực tiễn địa phương, đại biểu cho rằng có tài nguyên thiên nhiên đặc sắc, bản sắc văn hóa phong phú chưa đồng nghĩa với việc có sản phẩm du lịch hấp dẫn. Muốn khai thác du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Yok Đôn cần đội ngũ am hiểu đa dạng sinh học, có khả năng diễn giải thiên nhiên bằng ngoại ngữ, tổ chức trải nghiệm và bảo đảm an toàn cho du khách. Muốn đưa cà phê Buôn Ma Thuột trở thành sản phẩm du lịch quốc tế cũng cần nhân lực biết thiết kế hành trình, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường.
Do đó, chính sách đào tạo cần chuyển từ hỗ trợ đào tạo nghề đơn thuần sang phát triển nguồn nhân lực có năng lực tạo ra sản phẩm du lịch đặc thù, giá trị kinh tế cao. Hiệu quả đào tạo không nên chỉ tính bằng số người tham gia mà phải gắn với năng lực nghề nghiệp và khả năng tạo việc làm.
Trong khi đó, đại biểu Phạm Văn Hòa - Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đề nghị quan tâm hơn đến địa bàn Đồng bằng sông Cửu Long. Theo đại biểu, khu vực này có điều kiện phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch sông nước, miệt vườn nhưng việc thu hút đầu tư còn hạn chế, chủ yếu tập trung tại một số điểm đến như Phú Quốc và các địa điểm du lịch tâm linh.
Đại biểu đề nghị nghiên cứu cụ thể hơn danh mục, địa bàn ưu tiên và có chính sách khuyến khích đầu tư phù hợp để du lịch miền Tây có điều kiện phát triển, hình thành thêm các sản phẩm du lịch xanh, sinh thái và trải nghiệm miệt vườn.
Đại biểu Vừ A Bằng -Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên cũng lưu ý, dù dự thảo đã giảm 50% ngưỡng vốn và lao động đối với dự án tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, mức yêu cầu sau điều chỉnh vẫn có thể quá cao với nhiều tỉnh miền núi. Đại biểu đề nghị rà soát để những địa bàn đã được xác định ưu tiênthực sự có khả năng tiếp cận chính sách, đồng thời nghiên cứu cơ chế ngân sách trung ương hỗ trợ các tỉnh chưa tự cân đối được ngân sách.
Về hạ tầng kết nối, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh -Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đề nghị mở rộng chính sách hỗ trợ đường bay phục vụ du lịch, không chỉ đối với đường bay mới mà cả đường bay được khôi phục và các chuyến bay thuê chuyến. Theo đại biểu, chính sách cần gắn hỗ trợ với lượng khách thực tế, kết quả khai thác, có thời hạn, mức trần và cam kết cụ thể để tránh sử dụng ngân sách cho hoạt động xúc tiến không đem lại kết quả.
Trong khi đó, đại biểu Trần Hoàng Ngân -Đoàn ĐBQH TP.HCM cho rằng, Nhà nước cần ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng chiến lược, giao thông kết nối, hạ tầng số, xúc tiến quảng bá, đào tạo nhân lực chuyên sâu, bảo tồn di sản và bảo vệ môi trường; doanh nghiệp và người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch.
Từ các ý kiến trên có thể thấy, yêu cầu đặt ra đối với nghị quyết không chỉ là tạo thêm ưu đãi để thu hút dự án, mà quan trọng hơn là thiết kế cơ chế lựa chọn đúng dự án, đầu tư đúng lợi thế và đo lường đúng hiệu quả. Như đại biểu Đặng Ngọc Huy nhấn mạnh, thước đo của chính sách ưu đãi phải là sau khi được hưởng chính sách, dự án tạo thêm bao nhiêu giá trị cho điểm đến, bao nhiêu việc làm và thu nhập cho người dân, tài nguyên và môi trường có được giữ gìn hay không.
Du lịch chỉ thực sự bứt phá khi lượng khách tăng đi cùng mức chi tiêu cao hơn, thời gian lưu trú dài hơn, sản phẩm khác biệt hơn và người dân địa phương được hưởng lợi rõ ràng hơn. Đầu tư lớn chưa chắc tạo nên du lịch chất lượng cao; điều quyết định là giá trị thực chất mà mỗi dự án mang lại cho điểm đến và cộng đồng.
Từ khóa: du lịch, du lịch Việt Nam, phát triển du lịch, chính sách đặc thù, ĐBQH, dự án du lịch, vốn đầu tư, du lịch cộng đồng, bản sắc văn hóa, sinh kế người dân, phát triển bền vững
Thể loại: Xã hội
Tác giả: văn ngân/vov.vn
Nguồn tin: VOVVN