Cần làm rõ phạm vi không gian lấn biển

Sáng 21/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Góp ý về chính sách lấn biển, đại biểu Trần Thế Anh (đoàn Ninh Bình) cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Đất đai nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực đất đai và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo đại biểu, Nghị quyết số 20-NQ/TW xác định mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh; trong khi Nghị quyết số 21-NQ/TW đặt yêu cầu quản lý, khai thác hiệu quả không gian lấn biển như một nguồn lực phát triển mới. Hồ sơ dự án Luật cũng xác định cần bổ sung chế độ sử dụng đối với đất hình thành từ hoạt động lấn biển.

Từ đó, đại biểu Trần Thế Anh cho rằng, Luật Đất đai không chỉ cần quy định việc lấn biển được thực hiện như thế nào mà còn phải quản lý cả không gian trước khi lấn biển, những tác động phát sinh trong quá trình thực hiện và quỹ đất sau khi hình thành.

Từ thực tế, nhất là tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, đại biểu Nguyễn Việt Thắng (đoàn An Giang) cho rằng hoạt động lấn biển có liên quan đến phạm vi của ba khu vực gồm đất bãi bồi ven biển, đất có mặt nước ven biển và khu vực biển.

Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về việc thực hiện các dự án đối với đất bãi bồi ven biển, đất có mặt nước ven biển và khu vực biển, qua đó làm rõ phạm vi điều chỉnh và cơ chế quản lý đối với từng khu vực.

Theo đại biểu Trần Thế Anh, bên cạnh việc xác định rõ không gian và phạm vi lấn biển, chính sách cũng cần quan tâm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân chịu tác động trực tiếp.

Khu vực dự kiến lấn biển có thể đang được sử dụng cho hoạt động nuôi trồng, khai thác thủy sản hoặc các hoạt động sản xuất hợp pháp, ổn định khác. Trong trường hợp đó, việc triển khai dự án có thể tác động trực tiếp đến sinh kế của người dân.

Đại biểu cho rằng Chương VI của dự thảo Luật hiện chủ yếu điều chỉnh vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Vì vậy, cần làm rõ trường hợp không thu hồi quyền sử dụng đất nhưng hoạt động lấn biển lại gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất và sinh kế hợp pháp.

“Quyền, tài sản và lợi ích hợp pháp đã được xác lập phải được bảo đảm theo pháp luật”, đại biểu Trần Thế Anh nhấn mạnh.

Đối với hoạt động sản xuất, nuôi trồng, khai thác thủy sản hợp pháp, ổn định bị tác động trực tiếp nhưng không thuộc trường hợp thu hồi quyền sử dụng đất, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phục hồi hoặc chuyển đổi sinh kế phù hợp.

Theo đại biểu, đề xuất này không nhằm mở rộng đối tượng được bồi thường mà nhằm làm rõ trách nhiệm xử lý tác động của hoạt động lấn biển. Các tiêu chí và mức độ hỗ trợ có thể giao Chính phủ quy định cụ thể.

Quản lý không gian ngầm phải gắn với quốc phòng, an ninh

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Lý Tiết Hạnh (đoàn Gia Lai) góp ý về việc sử dụng không gian ngầm. Quản lý, sử dụng và khai thác không gian ngầm là nhu cầu tất yếu trong quá trình phát triển đô thị. Tuy nhiên, trong điều kiện địa hình, địa chất và địa chính trị của Việt Nam, việc khai thác không gian ngầm cần được đặc biệt quan tâm.

Đại biểu kiến nghị tiếp tục rà soát, bổ sung các quy định thể hiện nguyên tắc quản lý dựa trên đánh giá đầy đủ điều kiện tự nhiên, địa chất, thủy văn; đồng thời bảo đảm phù hợp với các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch đã được phê duyệt.

Việc quy hoạch, xây dựng và khai thác công trình ngầm cũng cần ứng dụng khoa học - kỹ thuật hiện đại, đi kèm hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Đối với việc sử dụng đất để xây dựng công trình ngầm, đại biểu Lý Tiết Hạnh đề nghị ưu tiên các công trình có tính lưỡng dụng, vừa phục vụ nhu cầu dân sinh, vừa có thể phục vụ quốc phòng, an ninh khi cần thiết.

Khu đô thị lấn biển phải bảo đảm môi trường, quyền tiếp cận biển

Liên quan đến cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển, trình bày Tờ trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết nhiều quốc gia đã thực hiện lấn biển, xây dựng đảo nhân tạo nhằm khắc phục hạn chế về quỹ đất.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển, trong khi quỹ đất ven biển tại các đô thị lớn ngày càng hạn hẹp. Việc xây dựng khu đô thị lấn biển có những đặc thù mà pháp luật hiện hành chưa xử lý đầy đủ. Trong đó, đất chưa hình thành tại thời điểm lập quy hoạch; dự án có quy mô lớn, thời gian thu hồi vốn dài và nhu cầu sử dụng vật liệu san lấp rất lớn.Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh cơ chế được đề xuất chỉ điều chỉnh việc hình thành khu đô thị lấn biển, không điều chỉnh hoạt động lấn biển nói chung.

Sau quá trình tiếp thu ý kiến, dự thảo đã được thu hẹp đáng kể, loại bỏ các chính sách về tài chính, thuế, nhà ở, xuất nhập cảnh, hải quan, miễn thị thực. Dự thảo cũng không quy định khác với Luật Đất đai, Luật Địa chất và Khoáng sản, đồng thời không miễn, giảm các thủ tục về môi trường.

Theo đề xuất, dự án khu đô thị lấn biển phải phù hợp với quy hoạch, bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền và lợi ích quốc gia; không cản trở hoạt động hàng hải và phải bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân. Việc triển khai dự án phải được xem xét trên cơ sở đánh giá đầy đủ các điều kiện tự nhiên, hệ sinh thái, tác động đến khu vực ven biển và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Dự thảo giữ lại một số cơ chế đặc thù về vốn chủ sở hữu, thời gian hoạt động và chuyển nhượng dự án. Theo đó, vốn chủ sở hữu tối thiểu là 15% đối với dự án có tổng mức đầu tư từ 100.000-200.000 tỷ đồng và 10% đối với dự án trên 200.000 tỷ đồng. Thời gian hoạt động của dự án không quá 70 năm.

Cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo theo hướng bảo đảm cơ chế đối với khu đô thị lấn biển thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu về phát triển kinh tế biển, bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và quyền lợi hợp pháp của người dân.