Đã nhiều năm trôi qua nhưng mỗi khi nhắc lại thời điểm ấy, những ký ức về mưa trắng trời, nước lũ dâng cao và những ngày tác nghiệp giữa hiểm nguy vẫn hiện lên nguyên vẹn trong tôi. Với tôi, đó là quãng thời gian không thể nào quên trong đời làm báo.

Mưa nối tiếp mưa, bão chồng lên bão. Hết đợt lũ này đến đợt lũ khác. Những dòng sông hiền hòa bỗng hóa thành những con nước hung dữ, cuốn phăng nhà cửa, hoa màu. Nhiều làng quê chìm sâu trong biển nước, chỉ còn những mái nhà nhô lên giữa mênh mông biển nước đục ngầu.

Đêm 18/10/2020 không thể nào quên…

Nửa đêm hôm ấy, điện thoại rung lên, người gọi bên kia báo cho tôi biết vừa xảy ra vụ sạt lở đặc biệt nghiêm trọng tại Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, đóng quân ở xã Hướng Phùng, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Tin dữ lan nhanh trong màn mưa trắng trời. Đó cũng là đêm thức trắng của cả tỉnh Quảng Trị, của lực lượng cứu hộ cứu nạn, người dân vùng lũ và của những người làm báo như chúng tôi.

Khoảng 3 giờ sáng, sau khi báo cáo nhanh về cơ quan và được lãnh đạo cơ quan yêu cầu nhanh chóng tiếp cận hiện trường, đặc biệt chú ý bảo đảm an toàn tính mạng, tôi lập tức lên đường. May mắn, tôi được đi cùng đoàn công tác của tỉnh vào ngay hiện trường. Sáng sớm, mưa tiếp tục nặng hạt. Dọc Quốc lộ 9 và tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây xuất hiện hàng loạt điểm sạt lở. Khi còn cách doanh trại Đoàn 337 hơn 3 km, xe phải dừng lại vì đất đá từ trên núi đổ xuống cắt đứt con đường.

Lực lượng giao thông huy động máy móc khẩn trương khắc phục, nhưng đường chưa thể thông. Không thể chờ đợi, chúng tôi cùng Bộ đội Biên phòng và lực lượng công binh quyết định đi bộ, vượt núi.

Vượt qua điểm sạt lở đầu tiên, cả đoàn đối mặt với những đoạn đường bị bùn đất vùi lấp. Có nơi không còn nhận ra đâu là mặt đường. Mỗi bước đi đều phải dò dẫm, bám vào cây cối hoặc những khúc gỗ để tránh sụt lún, trượt ngã.

Khi đang men theo khu vực sạt lở lớn nhất, bất ngờ phía sau vang lên tiếng hô hoán thất thanh: “Lũ về! Chạy nhanh!”.Và chỉ vài giây sau, khi chúng tôi vừa chạy ra khỏi nơi nguy hiểm thì dòng nước dữ từ trên núi đổ xuống ầm ầm. Mọi người tiếp tục tháo chạy. Trong lúc cuống cuồng thoát thân, chân tôi bị lún sâu xuống bùn, đôi dép mắc lại phía sau. Không kịp nhặt, tôi chân trần lao đi giữa mưa gió.

Khoảng mười lăm giây sau, dòng lũ ống từ trên núi tràn xuống cuồn cuộn, tiếp tục cắt ngang con đường. Đứng nhìn dòng nước hung dữ lao đến nơi mình vừa đi qua, ai nấy đều sững sờ. Chỉ chậm vài chục giây thôi, có thể chúng tôi sẽ bị lũ cuốn trôi.

Ngay lúc ấy, lãnh đạo cơ quan gọi điện thoại hỏi thăm tình hình, nhắc nhở bảo đảm an toàn tính mạng và chỉ đạo tôi kết nối với đồng nghiệp tại Hà Nội để trực tiếp lên sóng phát thanh quốc gia, cập nhật diễn biến tại hiện trường, cung cấp cho thính giả những thông tin nóng đang được dư luận quan tâm. Vừa thở dốc sau phút thoát hiểm, tôi vừa nói gấp gáp trên sóng, tường thuật những gì đang diễn ra tại hiện trường. Trong khi đó, các lực lượng liên tục điểm danh quân số, kiểm tra từng người. Rất may, không ai bị bỏ lại phía sau.

Ít phút sau, thêm một đợt lũ ống nữa xuất hiện. Nguy hiểm vẫn rình rập. Lãnh đạo cơ quan khuyên chúng tôi nếu tình hình quá phức tạp thì nên rút ra ngoài, tìm cách khác an toàn hơn để cập nhật tin tức. Rất may, một số người dân Vân Kiều tại địa phương đã chỉ cho đoàn một lối đi vòng qua núi.

Chúng tôi băng rừng, thoát hiểm nguy

Con đường đi vòng dài hơn, hiểm trở hơn nhưng an toàn hơn. Cả đoàn phải leo dốc, lội suối, băng qua những khu vực ngập đầy bùn đất. Tôi đi chân trần nên nhiều lần bị đá cứa vào chân đến bật máu.

Ấn tượng nhất là hai chiến sĩ phải thay nhau vận chuyển một can rượu lớn vào hiện trường để phục vụ công tác vệ sinh thi thể các nạn nhân sau khi tìm thấy. Mỗi bước đi đều nặng nhọc nhưng không ai chùn bước.

Sau nhiều giờ vật lộn với mưa lũ và sạt lở, đoàn công tác cũng tiếp cận được hiện trường.

Trước mắt chúng tôi là khung cảnh tan hoang đến nghẹn lòng. Đất đá phủ kín doanh trại. Những người lính đang ngày đêm giúp dân chống lũ lại trở thành nạn nhân của thiên tai.

Giữa núi rừng Hướng Hóa mịt mù mưa gió, tôi thực hiện cầu phát thanh trực tiếp từ hiện trường. Trong khoảnh khắc ấy, tôi hiểu sâu sắc hơn giá trị của từng dòng tin về thảm họa thiên tai. Mỗi bản tin không chỉ phản ánh sự kiện mà còn góp phần kết nối các lực lượng cứu hộ, chia sẻ mất mát với cộng đồng và truyền đi tinh thần đoàn kết.

Năm 2020 là một năm quá nhiều đau thương đối với miền Trung. Bão chồng bão, lũ nối lũ, nhiều đợt thiên tai vượt mức lịch sử. Hàng trăm người thiệt mạng và mất tích, hàng trăm nghìn ngôi nhà bị ngập sâu hoặc hư hỏng nặng, thiệt hại kinh tế lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng.

Không chỉ lũ lụt, những vụ sạt lở núi liên tiếp xảy ra còn gieo nỗi ám ảnh kéo dài cho người dân vùng cao. Trong suốt nhiều tháng, bà con sống trong tâm trạng bất an, lo sợ. Các phóng viên thường trú khu vực miền Trung cũng liên tục có mặt tại những điểm nóng thiên tai để phản ánh tình hình.

Trong những chuyến tác nghiệp ấy, vùng rốn lũ Lệ Thủy luôn là địa chỉ chúng tôi đi - về nhiều nhất. Có những vùng đất được nhớ đến bởi núi cao hay biển rộng. Còn Lệ Thủy được nhiều người biết đến với cái tên vừa thân thương vừa ám ảnh: vùng rốn lũ.

Mỗi khi nước sông Kiến Giang dâng cao, chỉ sau một đêm, những con đường quen thuộc đã biến thành dòng sông. Nhà cửa chìm trong nước. Người dân nơi đây dường như đã quen với việc sống chung với lũ. Họ theo dõi mực nước từng giờ, chuẩn bị ghe thuyền như một phần tất yếu của cuộc sống.

Muốn vào được vùng ngập sâu, chúng tôi thường phải đi nhờ canô của lực lượng cứu hộ cứu nạn. Giữa dòng nước xiết, không ai dám chủ quan. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Nhưng khi đến được với bà con, mọi mệt nhọc nhanh chóng tan biến.

Chúng tôi lại nối cầu lên sóng phát thanh trực tiếp giữa biển nước, phản ánh nỗ lực cứu dân của các lực lượng chức năng; ghi lại hình ảnh những người lính ngâm mình hàng giờ trong nước lũ, những cán bộ địa phương gõ cửa từng nhà tìm kiếm người còn mắc kẹt, kịp thời chuyển về đăng tải trên báo điện tử cùng các nền tảng số.

Có những hoàn cảnh neo lại trong ký ức của tôi như hình ảnh một cụ già ngồi co ro trên gác xép chờ cứu trợ; một em nhỏ ôm chặt thùng mì tôm vừa được trao tận tay; những cánh tay chới với giữa biển nước đón nhận sự giúp đỡ từ cộng đồng…

Những lúc ấy, tôi hiểu rằng công việc của người làm báo không đơn thuần là đưa tin. Đó còn là cây cầu nối những phận người trong hoạn nạn với cộng đồng; là sự hiện diện kịp thời ở những nơi khó khăn nhất; là trách nhiệm truyền tải trung thực những mất mát, đau thương và cả những nghĩa cử đẹp đẽ đang diễn ra trước sự khốc liệt của thiên tai.

Nghề báo có những khoảnh khắc bình yên trong phòng thu, trước màn hình máy tính. Nhưng cũng có những thời điểm phải đối mặt với mưa to, bão lớn, lũ dữ, sạt lở đất và những hiểm nguy không báo trước.

Tháng Sáu về, nhân kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6), tôi lại nhớ đến những ngày mưa lũ năm ấy. Nhớ những đồng nghiệp đã cùng nhau vượt hiểm nguy để mang thông tin đến với công chúng. Nhớ những người lính, những cán bộ và những người dân miền Trung kiên cường giữa thiên tai.

Tôi luôn nhớ về một quãng đời làm nghề mà ở đó, mỗi bước chân đi vào tâm lũ đều nhắc nhở mình rằng: được có mặt ở hiện trường, được chứng kiến và kể lại sự thật của cuộc sống, đó vừa là trách nhiệm, vừa là niềm tự hào của người làm báo.