Ngày mai 28/5, Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra tại Hà Nội theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối với 33 điểm cầu tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031 ngoài việc tổng kết, triển khai phương hướng, nhiệm vụ, còn là dịp để chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan dân cử. Phóng viên VOV phỏng vấn Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Đặng Ngọc Huy về nội dung này.

PV: Nhiệm kỳ 2021-2026 là một nhiệm kỳ khá đặc biệt đối với HDND các tỉnh, thành phố. Đặc biệt là việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo ông những dấu ấn nào nổi bật trong hoạt động của HĐND các tỉnh, thành vừa qua?

Đại biểu Đặng Ngọc Huy: Nhiệm kỳ 2021–2026 là giai đoạn HĐND các tỉnh, thành phố hoạt động trong bối cảnh chưa từng có tiền lệ: vừa ứng phó với đại dịch Covid-19, vừa triển khai các chủ trương lớn về sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy và từng bước hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh đó, HĐND các cấp đã để lại những dấu ấn đáng ghi nhận.

Vai trò quyết định của HĐND đối với các vấn đề quan trọng ở địa phương được thể hiện thực chất hơn. Nhiều HĐND đã chủ động, quyết liệt đồng hành cùng UBND trong việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù nhằm phục hồi kinh tế sau đại dịch, hỗ trợ doanh nghiệp, bảo đảm an sinh xã hội và đẩy nhanh đầu tư công. Hiệu suất hoạt động tăng kỷ lục: số kỳ họp tăng gấp 1,5 lần, số nghị quyết ban hành tăng gấp 2–3 lần so với nhiệm kỳ trước. Chất lượng kỳ họp được nâng lên rõ rệt - nhiều phiên thảo luận diễn ra thẳng thắn, tranh luận đến cùng về những vấn đề bức xúc liên quan đến dân sinh.

Hoạt động giám sát có nhiều đổi mới cả về cách làm lẫn chiều sâu. Nếu trước đây giám sát chủ yếu là nghe báo cáo và kiến nghị, thì nhiệm kỳ này nhiều HĐND đã tăng cường giám sát chuyên đề, khảo sát thực địa, tái giám sát và theo dõi việc thực hiện kết luận sau giám sát - chuyển trọng tâm từ “giám sát, kiến nghị” sang “giám sát gắn với trách nhiệm và kết quả”. Hoạt động chất vấn ngày càng đi vào thực chất, đi thẳng vào vấn đề, yêu cầu người đứng đầu cam kết tiến độ giải quyết, giúp nhiều vấn đề tồn đọng được xử lý dứt điểm và được truyền hình trực tiếp để cử tri theo dõi. Nhiều địa phương đã tổ chức phiên giải trình giữa hai kỳ họp.

HĐND thể hiện rõ vai trò cầu nối giữa Đảng, chính quyền với nhân dân trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và chuyển đổi sang mô hình hai cấp. Nhiều địa phương chủ động tăng cường tiếp xúc cử tri, đối thoại tại cơ sở, tiếp nhận và phản ánh kịp thời các kiến nghị liên quan đến sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức bộ máy và chế độ chính sách. Thực tế cho thấy, ở những nơi HĐND hoạt động sâu sát, công tác tạo đồng thuận xã hội trong quá trình sắp xếp diễn ra thuận lợi hơn đáng kể.

Chuyển đổi số là dấu ấn nổi bật, tạo ra sự thay đổi thực sự trong phương thức hoạt động của HĐND. Nhiều địa phương đã triển khai “kỳ họp không giấy”, ứng dụng phần mềm quản lý văn bản, hệ thống biểu quyết điện tử, số hóa tài liệu tiếp xúc cử tri và đơn thư khiếu nại, tố cáo - góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và chuyên nghiệp trong hoạt động.

Nhìn lại, dấu ấn lớn nhất của HĐND nhiệm kỳ 2021–2026 không nằm ở con số nghị quyết hay số cuộc giám sát, mà là sự chuyển biến về tư duy: hoạt động ngày càng thực chất hơn, gần dân hơn và thể hiện rõ hơn vai trò là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân trong tiến trình đổi mới tổ chức chính quyền địa phương.

PV: Thực tế sau sáp nhập, vẫn còn nhiều khó khăn trong việc thực hiện nhiệm vụ của các ĐB HĐND. Từ thực tế đó, Uỷ ban có tham mưu gì để Quốc hội định hướng HĐND nhiệm kỳ mới thay đổi phương thức ban hành Nghị quyết; đổi mới hình thức giám sát; tiếp xúc cử tri để khẳng định vai trò của HĐND là đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân tại địa phương, thưa ông?

Đại biểu Đặng Ngọc Huy: Ngay từ khi triển khai chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Quốc hội đã kịp thời ban hành các văn bản pháp luật quan trọng, bao gồm Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND số 121/2025/QH15, và Nghị quyết số 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh - tạo nền tảng pháp lý cốt lõi cho quá trình chuyển đổi.

Ủy ban Công tác đại biểu cũng đã tham mưu Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ban hành nhiều văn bản hướng dẫn hoạt động của HĐND cấp tỉnh và cấp xã.

Bước vào nhiệm kỳ tới,Uỷ ban Thường vụ Quốc hộiđặt ra yêu cầu HĐND các địa phương không chỉ kiện toàn bộ máy hành chính mà còn phải đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động theo hướng thực chất, gần dân và ứng dụng tối đa lợi thế của chuyển đổi số, thể hiện trên ba phương diện:

Thứ nhất, đổi mới phương thức ban hành nghị quyết theo hướng kịp thời thể chế hoá các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, đúng thẩm quyền và sát thực tiễn. Trọng tâm là các nghị quyết có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế–xã hội, đời sống dân sinh và các vấn đề mới phát sinh sau sắp xếp đơn vị hành chính. Đồng thời, nâng cao chất lượng thẩm tra, tăng cường phản biện chính sách và đánh giá tác động trước khi ban hành.

Thứ hai, đổi mới hoạt động giám sát theo hướng “theo vấn đề đến cùng” - tăng giám sát chuyên đề, tái giám sát, giám sát việc thực hiện lời hứa sau chất vấn và ứng dụng công nghệ số để theo dõi tiến độ thực hiện kiến nghị. Một yêu cầu quan trọng là HĐND cần lựa chọn đúng các vấn đề “nóng”, sát đời sống dân sinh như đất đai, giải phóng mặt bằng, môi trường, cải cách hành chính, chế độ chính sách sau sáp nhập… để tập trung giám sát.

Thứ ba, đổi mới hoạt động tiếp xúc cử tri theo hướng linh hoạt và ứng dụng công nghệ số nhiều hơn - kết hợp tiếp xúc trực tiếp với tiếp xúc chuyên đề, tiếp xúc theo nhóm đối tượng và các hình thức trực tuyến. Hiện nhiều địa phương đã thí điểm tiếp nhận kiến nghị qua ứng dụng điện tử hoặc mạng xã hội chính thống của HĐND. Đây là hướng đi cần tiếp tục phát huy để đại biểu nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân nhanh hơn và gần dân hơn.

Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, vai trò của HĐND không hề giảm đi - ngược lại, càng phải được nâng cao. Khi bộ máy hành chính được tinh gọn, yêu cầu kiểm soát quyền lực, phản ánh tiếng nói của nhân dân và tạo đồng thuận xã hội càng trở nên cấp thiết hơn. Đó cũng là định hướng lớn mà Uỷ ban thường vụ Quốc hội mong muốn HĐND các cấp tiếp tục khẳng định trong nhiệm kỳ 2026–2031.

PV: Uỷ ban Công tác đại biểu là cơ quan tham mưu đểUỷ ban Thường vụ Quốc hộitổ chức Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 vào ngày 28/5 tới đây. Hội nghị này có ý nghĩa như thế nảo trong việc góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp trong nhiệm kỳ này, thưa ông?

Đại biểu Đặng Ngọc Huy: Hội nghị HĐND toàn quốc lần này có ý nghĩa đặc biệt, bởi diễn ra vào đúng thời điểm cả nước đang hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và bước vào nhiệm kỳ 2026–2031 với nhiều yêu cầu mới về quản trị địa phương, phân cấp, phân quyền và kiểm soát quyền lực.

Đây không chỉ là hội nghị tổng kết, mà còn là diễn đàn để thống nhất nhận thức, định hướng phương thức hoạt động và nâng cao năng lực thực thi cho HĐND các cấp trong bối cảnh mới. Cụ thể, Hội nghị có ba ý nghĩa trọng tâm, đó làquán triệt sâu sắc các định hướng phát triển đất nước đến năm 2031, tạo sự đồng thuận và quyết tâm trong toàn hệ thống chính trị để đạt được các mục tiêu kinh tế–xã hội quan trọng.

Hội nghị là bước chuẩn bị rất quan trọng cho nhiệm kỳ HĐND 2026–2031 trong điều kiện tổ chức bộ máy mới — với nhiều thay đổi về địa bàn quản lý, quy mô dân số, phương thức điều hành và yêu cầu phối hợp giữa các cấp chính quyền.

Đồng thời khẳng định sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội vàUỷ ban Thường vụ Quốc hộiđối với hoạt động của HĐND các cấp. Trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tinh gọn bộ máy, vai trò của HĐND càng cần được củng cố để bảo đảm cơ chế giám sát quyền lực và giữ vững sự đồng thuận xã hội ở địa phương.

Theo tôi, giá trị lớn nhất của Hội nghị lần này không chỉ nằm ở việc triển khai nhiệm vụ cho nhiệm kỳ mới, mà là tạo ra động lực đổi mới tư duy hoạt động của HĐND theo hướng hành động, thực chất và lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Hội nghị mong muốn khơi dậy mạnh mẽ hơn phương châm “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” - thúc đẩy HĐND các cấp đổi mới quyết liệt vì lợi ích của nhân dân.

PV: Xin cảm ơn ông.!