Nặm Păm là địa bàn từng chịu thiệt hại rất lớn trong trận lũ quét lịch sử vào tháng 8/2017, với 11 người chết, mất tích, hàng trăm ngôi nhà bị cuốn trôi… Địa hình dốc, lượng mưa lớn cùng khối lượng đất đá từ thượng nguồn đổ về khiến khu vực này luôn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét và sạt lở đất.

Trước thực tế này, đập Sabo đầu tiên tại Việt Nam được xây dựng trên lưu vực suối Nặm Păm thuộc Dự án “Nâng cao năng lực giảm thiểu rủi ro lũ quét và sạt lở đất ở khu vực miền núi phía Bắc”, sử dụng nguồn vốn ODA không hoàn lại của Chính phủ Nhật Bản thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA).

Công trình được khởi công từ tháng 9/2024 và hoàn thành vào tháng 4/2025. Đập được thiết kế theo tiêu chuẩn Nhật Bản với chiều dài 61m, chiều cao đỉnh vai đập 9m, chiều rộng đỉnh đập 3m; gồm 6 khe hở. Với kết cấu bê tông dạng hở, đập cho phép nước và vật liệu nhỏ đi qua, đồng thời giữ lại đá tảng, cây gỗ lớn và trầm tích từ thượng nguồn, góp phần giảm tốc độ dòng chảy, hạn chế thiệt hại do lũ ống, lũ quét.

Qua thực tế vận hành, công trình đã tạo thêm lớp “lá chắn” bảo vệ khu dân cư phía hạ lưu, giúp người dân yên tâm hơn trong mùa mưa lũ.

Anh Lò Văn Tiểu, ở bản Piệng, xã Mường La cho biết: “Từ khi có đập Sabo, bà con chúng tôi yên tâm hơn nhiều vì đất đá, bùn đất đều được giữ lại. Nhờ đó, người dân sinh sống phía hạ lưu cũng an tâm hơn mỗi khi mưa lớn”.

Hiệu quả của công trình được thể hiện rõ trong trận lũ lớn ngày 5/7 vừa qua. Với lượng mưa 290mm, đập đã giữ lại phần lớn đất đá, cây gỗ và vật liệu trôi từ thượng nguồn, góp phần giảm áp lực dòng chảy, hạn chế nguy cơ thiệt hại và bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của người dân khu vực hạ lưu suối Nặm Păm.

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Mường La, tỉnh Sơn La nói: “Thời gian tới, UBND xã sẽ tiếp tục giao cho bản Piệng và Phòng Kinh tế thực hiện tốt công tác quản lý, duy tu, bảo dưỡng công trình; đồng thời đề nghị sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh kiến nghị với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổ chức Jica Việt Nam tiếp tục tài trợ xây dựng các công trình đập sabo tương tự trên địa bàn xã Mường la để ngăn lũ giảm thiệt hại khi có lũ ống lũ quét xảy ra”.

Hiệu quả bước đầu của đập Sabo Nậm Păm cho thấy tính phù hợp của mô hình trong phòng, chống lũ ống, lũ quét tại khu vực miền núi. Đây cũng là cơ sở để Sơn La tiếp tục đề xuất đầu tư thêm các công trình tương tự trên các lưu vực suối có nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai và bảo vệ an toàn cho người dân.