Kế hoạch đầu tư công năm 2026 của Đắk Lắk hơn 11.294 tỷ đồng và tỉnh đã phân bổ chi tiết hơn 9.918 tỷ đồng, nhưng chỉ giải ngân gần 3.900 tỷ đồng, đạt 34,35% tổng kế hoạch. Kể cả vốn năm 2025 kéo dài sang năm 2026, Đắk Lắk cũng mới giải ngân chưa tới 2.000 tỷ đồng, đạt 35,47%. Việc chậm giải ngân đã được nhận diện rõ trong từng tháng, từng quý, nhưng những nỗ lực của tỉnh ít đem lại hiệu quả.

Kịch bản mới nhất của Đắk Lắk là trong tháng 8 phải giải ngân ít nhất 3.000 tỷ đồng, nhưng thực tế chỉ đạt khoảng 604 tỷ đồng. Hơn 2.400 tỷ đồng còn lại, phải dồn sang tháng 9. Ông Cao Đình Huy, Giám đốc Sở Tài chính Đắk Lắk cho biết, áp lực này rất khó để vượt qua.

Theo ông Huy: “Nếu tính trên toàn bộ kế hoạch tỉnh giao thì tỷ lệ giải ngân chỉ mới đạt 34,35%. Đây là tỷ lệ rất thấp so với bình quân chung cả nước. Để đạt được mục tiêu lũy kế quý III, trong tháng 9 còn phải giải ngân khoảng 5.154 tỷ đồng. Đây là thách thức vô cùng lớn. Nếu không quyết tâm, không có giải pháp quyết liệt thì rất khó đạt được".

Trách nhiệm giải ngân vốn đầu tư công ở Đắk Lắk, đặt phần lớn lên vai 4 Ban Quản lý dự án. Đến tháng 9, Ban Quản lý dự án Giao thông và Nông nghiệp còn hơn 1.000 tỷ đồng chưa được giải ngân theo kế hoạch; Ban Đầu tư Xây dựng phía Đông còn 703 tỷ đồng; Ban Buôn Ma Thuột còn 658 tỷ đồng và Ban Tuy Hòa còn 552 tỷ đồng.

Theo ông Trần Tiến Đông, Giám đốc Ban Quản lý dự án Giao thông và Nông nghiệp (Ban A), với mức “nợ giải ngân” rất cao như hiện nay, Ban khó có khả năng hoàn thành kịch bản giải ngân trong tháng 9. Mỗi dự án đang triển khai đều được chia thành nhiều gói thầu, với nhiều nhà thầu tham gia. Năng lực của các nhà thầu không đồng đều, dẫn đến tình trạng nhà thầu làm tốt phải chờ nhà thầu làm chậm.

“Với giá trị giải ngân theo kịch bản của tỉnh đề ra thì Ban A tin chắc rằng Ban A không đạt được. Có gói thầu chỉ28 - 30 tỷ đồngmà 3 - 4 nhà thầu thi công trong một dự án. Ông làm nền, làm mặt, ông làm cầu, làm cống. Thế bây giờ ônlàm tốt nhiều khi lại phải chờ ông kia" - ông Đông chia sẻ.

Tình trạng kẻ làm tốt, người làm chậm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân, không chỉ xảy ra ở các nhà thầu mà còn ở chính các Ban Quản lý dự án của Đắk Lắk. Trong khi Ban A có vốn mà chưa thể giải ngân, thì Ban Tuy Hoà đã hết vốn mà chưa được rót vốn kịp. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt nhân công và chi phí hợp đồng cũ không còn phù hợp với thực tế cũng đang là rào cản lớn.

Ông Trà Kim Hội, Giám đốc Ban Quản lý khu vực Tuy Hòa cho biết, dù đã đề nghị bổ sung 20 tỷ đồng để giải ngân sớm trong tuần đầu tháng 9/2026, nhưng việc đạt mục tiêu cả năm vẫn là một khó khăn, vì vật liệu xây dựng tăng giá.

“Các công trình vừa rồi giao mặt bằng nhưng mà giá thì từ 2019 - 2020, nhà thầu thì lỗ quá nênkhó tiếp cận công trình. Vừa rồi cũng đã xử lý chuyển sang nhà thầu mới để giải cứu được 3 công trình, nhưng mà tình hình thi công thì cũng không mạnh lắm" - ông Hội bày tỏ.

Đắk Lắk đã sắp bước qua giai đoạn thuận lợi để các dự án đẩy nhanh tiến độ, qua đó tăng tốc giải ngân, vì 3 tháng tới sẽ là cao điểm mùa mưa. Tuy nhiên, ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk không đồng ý viện dẫn khó khăn thời tiết. Ông Huy yêu cầu chuyển mạnh kiểm tra thực địa, rà soát năng lực thi công thực tế của từng nhà thầu.

“Tôi yêu cầu là các đồng chí lãnh đạo UBND phải sắp lịch để đi kiểm kiểm tra ở ngoài ngoài công trường vềchuyện giải ngân đầu tư công. Đi tận công trường xem xemnhà thầu người ta có máy móc thiết bị không, có công nhân không, mang tất cả sổ nhật ký công trường ra để rà soát. Và phảiđảm bảo rằng từ thời điểm này đến cuối nămgiải ngân được bao nhiêu. Nếu mà trong trường hợp vướng thìchúng ta phải xác định rõ là nhà thầu không đảm bảo năng lực thì yêu cầu chủ đầu tư phải thay thế” - ông Đỗ Hữu Huy nhấn mạnh.

Thời gian còn lại của niên độ ngân sách năm 2026 không còn nhiều. Việc siết chặt kỷ cương, kiểm tra tận công trường và kiên quyết thay thế các nhà thầu, cán bộ yếu kém là giải pháp cấp thiết để Đắk Lắk biến những cam kết trên giấy thành khối lượng thực tế trên công trường.