Sáng 8/8, phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu tại phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về quân sự, quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Bộ Quốc phòngcho biết, Bộ Quốc phòng, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến, phối hợp với cơ quan thẩm tra tiếp tục nghiên cứu, giải trình và hoàn thiện dự án luật.

Theo Đại tướng Phan Văn Giang, việc sửa đổi luật lần này nhằm khắc phục sự khác biệt giữa các khu vực, đồng thời đáp ứng yêu cầu tổ chức, hoạt động của 3.319 Ban Chỉ huy quân sự cấp xã đã được thành lập.

Đối với những nội dung khác được đại biểu Quốc hội nêu, Bộ Quốc phòng sẽ tiếp tục phối hợp sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan như Luật Sĩ quan, Luật Quốc phòng, Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng, Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật Dân quân tự vệ và các văn bản quy phạm pháp luật khác.

An ninh trật tự ở cấp xã do công an chính quy đảm nhiệm

Liên quan đến kiến nghị làm rõ hơn về vai trò của quân đội, đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) khẳng định rõ vai trò của Bộ Quốc phòng mà trực tiếp là Bộ đội Biên phòng chủ trì quản lý Nhà nước bảo vệ biên giới, thực hiện nhiệm vụ biên phòng gồm quản lý bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, đường biên mốc giới, công trình biên giới, cửa khẩu, kiểm soát qua lại biên giới, giải quyết vụ việc trực tiếp liên quan đến biên giới cửa khẩu. Đây là nhiệm vụ nòng cốt chuyên trách củaBộ đội Biên phòng.

Đại tướng Phan Văn Giang bày tỏ sự đồng tình với ý kiến của đại biểu Huỳnh Ngọc Liên. Theo Đại tướng, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an đã thống nhất về nội dung này. Khi chưa có lực lượng công an chính quy về cấp xã, một số quy định liên quan đến an ninh trật tự ở khu vực biên giới được thực hiện theo các quy định của pháp luật về biên phòng.

Tuy nhiên, hiện nay công an chính quy đã được bố trí đến cấp xã, do đó công tác bảo đảm an ninh trật tự tại địa bàn cấp xã thuộc trách nhiệm của lực lượng công an.

“Luật đang quy định như thế thì chúng ta phải thực hiện theo luật”, Đại tướng Phan Văn Giang nói, đồng thời cho biết các cơ quan chức năng đang sửa đổi các nghị định, văn bản dưới luật để bảo đảm phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.

Theo Đại tướng, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an đang phối hợp sửa đổi Nghị định 03 của Chính phủ về thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và mối quan hệ phối hợp giữa hai lực lượng.

Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, với lực lượng công an chính quy ở cấp xã, công tác bảo đảm an ninh trật tự tại các xã biên giới đã được thực hiện tốt. Trong khi đó, khu vực biên giới, bao gồm cả cửa khẩu, vẫn thuộc phạm vi quản lý của Bộ đội Biên phòng, lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng.

Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã sẽ là sĩ quan

Về tổ chức chức danh Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, Đại tướng Phan Văn Giang cho biết ông đồng tình với ý kiến của đại biểu Mai Thanh Quyết (đoàn Ninh Bình) về việc Chính trị viên không tiếp tục do Bí thư Đảng ủy xã kiêm nhiệm mà cần được bố trí một sĩ quan.

Theo Đại tướng, trước đây, khi tổ chức bộ máy được sắp xếp từ 63 xuống 34 tỉnh, thành phố và tại một số huyện, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã chỉ có 3 công chức. Với lực lượng như vậy, không thể bố trí một chức danh Chính trị viên riêng.

Do đó, Bí thư Đảng ủy xã được giao kiêm nhiệm Chính trị viên, đồng thời là Bí thư Đảng ủy Quân sự cấp xã, tương tự mô hình Bí thư Tỉnh ủy là Bí thư Đảng ủy Quân sự cấp tỉnh.

Tuy nhiên, hiện nay Bộ Quốc phòng đang đưa sĩ quan xuống cơ sở nhằm chính quy hóa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, ban đầu Bộ Quốc phòng xác định sau một năm, tính từ ngày 1/7/2025 đến ngày 1/7/2026, sẽ tổng kết, rút kinh nghiệm về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp để đánh giá việc tổ chức lực lượng.

Tuy nhiên, sau 6 tháng triển khai, Bộ Quốc phòng nhận thấy có những bất cập và đã lắng nghe ý kiến của cấp ủy các địa phương. Trên cơ sở đó, thời gian đánh giá, tổng kết được rút ngắn còn 6 tháng.

“Các đại biểu đã trao đổi, thảo luận và đi đến quyết định rút về 6 tháng. Và được cấp có thẩm quyền tiếp tục giao chức Chính trị viên này cho đồng chí Bí thư Đảng ủy xã”, Đại tướng Phan Văn Giang cho biết.

Bộ Quốc phòng đã có văn bản báo cáo về nội dung này và sẽ tiếp tục bổ sung, hoàn thiện quy định sau khi có nghị quyết của cấp có thẩm quyền.

Cấp xã phải có thao trường để huấn luyện

Một vấn đề khác được các đại biểu Quốc hội quan tâm là cơ sở vật chất phục vụ huấn luyện, đặc biệt là thao trường. Đại tướng Phan Văn Giang cho rằng khi mô hình tổ chức chính quyền địa phương thay đổi, việc bố trí thao trường cũng phải được tính toán phù hợp.

Theo Đại tướng, không nhất thiết mỗi xã, phường phải có thao trường phục vụ diễn tập, bắn đạn thật hoặc các bài kiểm tra có yêu cầu về khoảng cách an toàn lớn. Những thao trường này có thể được tổ chức ở cấp tỉnh, với quy mô phù hợp để phục vụ các hoạt động chuyên môn.

Tuy nhiên, cấp xã cần có thao trường phục vụ huấn luyện kỹ thuật chiến đấu bộ binh, chiến thuật, thể lực và những nội dung huấn luyện khác cho lực lượng địa phương, dân quân tự vệ.

“Chứ không có thao trường thì không huấn luyện được. Mà không huấn luyện thì không thể thực hiện theo quan điểm như khẩu hiệu: ‘Thao trường đổ mồ hôi, chiến trường bớt đổ máu’”, Đại tướng Phan Văn Giang nói.

Theo ông, diện tích thao trường cấp xã có thể khoảng 1 ha hoặc dưới 1 ha tùy điều kiện thực tế. Với những địa bàn đô thị, nơi phường có dân số đông nhưng diện tích hạn chế, có thể nghiên cứu phương án sử dụng thao trường chung giữa hai hoặc một số phường.

Đối với những nội dung huấn luyện, diễn tập cần không gian lớn và điều kiện an toàn đặc biệt, địa phương có thể tổ chức thao trường cấp tỉnh để sử dụng chung.

Cấp phép bay phải gắn với định danh phương tiện không người lái

Về vấn đề cấp phép bay đối với phương tiện không người lái, Đại tướng Phan Văn Giang cho rằng cần phân biệt giữa yêu cầu phát triển kinh tế tầm thấp với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Theo Đại tướng, trong lĩnh vực quân sự, khái niệm tầm thấp, tầm trung hay tầm cao được xác định dựa trên khả năng của phương tiện, vũ khí và hệ thống phòng thủ tương ứng. Tuy nhiên, xét về hiệu quả hoạt động kinh tế, các phương tiện bay không người lái ở độ cao dưới khoảng 2.000 m có nhiều điều kiện thuận lợi hơn cho các hoạt động như vận chuyển hàng hóa, con người.

Đại tướng Phan Văn Giang cho biết phương tiện bay không người lái có ưu điểm là chi phí sản xuất có thể thấp, vật liệu chế tạo đa dạng và có thể sử dụng nhiều loại động cơ khác nhau.

Tuy nhiên, mặt trái của công nghệ này là phương tiện không người lái cũng có thể bị lợi dụng để thực hiện các hành vi gây nguy hiểm. Thực tế các cuộc xung đột trên thế giới cho thấy UAV có thể được sử dụng ở nhiều khoảng cách và với nhiều mục đích khác nhau.“Cái này là phải được quản lý”, Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh.

Theo Đại tướng, Bộ Quốc phòng không đề nghị độc quyền việc cấp phép bay mà hướng tới việc xây dựng các điều kiện, tiêu chuẩn để cấp phép. Việc giao cơ quan nào thực hiện cấp phép có thể được Chính phủ quyết định, trong đó có thể phân định phần việc giữa Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.

Điểm quan trọng là phương tiện được cấp phép phải có định danh và thông tin cấp phép cần được chia sẻ với lực lượng có nhiệm vụ bảo vệ bầu trời, bảo vệ các mục tiêu.

“Anh cấp phép thế nào để bảo vệ được bầu trời ở trên đấy, còn nếu không bảo vệ được thì anh phải chia sẻ với những lực lượng có khả năng bảo vệ được để chúng ta ngăn ngừa”, Đại tướng Phan Văn Giang nói.

Theo Đại tướng, việc định danh giúp lực lượng chức năng xác định được phương tiện nào đang hoạt động, của tổ chức, cá nhân nào, hoạt động tại khu vực nào; từ đó có thể theo dõi, kiểm soát và phân biệt với những phương tiện không được cấp phép.

Bộ Quốc phòng và Bộ Công an đã thống nhất về nguyên tắc này và dự kiến đưa vào nghị định để sớm triển khai. Đối với phương tiện không người lái do quân đội sử dụng cho nhiệm vụ quân sự, việc cấp phép thuộc quân đội và có yêu cầu về độ mật. Trong khi đó, phương tiện sử dụng cho mục đích dân sự không cần độ mật nhưng phải có định danh để các lực lượng chức năng biết và có phương án bảo vệ, kiểm soát.

Địa phương hỗ trợ Ban Chỉ huy quân sự cấp xã về phương tiện

Đại tướng Phan Văn Giang cũng cảm ơn các địa phương đã quan tâm, tạo điều kiện cho Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, lực lượng dân quân tự vệ và lực lượng tự vệ tại các doanh nghiệp, đơn vị.

Theo Đại tướng, khi thành lập hơn 3.000 Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, Bộ Quốc phòng xác định phải bảo đảm phương tiện phục vụ hoạt động. Mỗi xã được bố trí ít nhất 2 xe máy, tổng số lên tới gần 7.000 xe.

Một số địa phương đã chủ động trang bị thêm phương tiện, trong đó có ô tô, giúp nâng cao điều kiện hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, với những xã đã có ô tô, Bộ Quốc phòng sẽ xem xét biên chế thêm lái xe. Những địa phương chưa có ô tô thì chưa bố trí thêm biên chế lái xe nhằm sử dụng nhân lực tiết kiệm, hiệu quả.

Kết luận phần giải trình, Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định Bộ Quốc phòng sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến của đại biểu Quốc hội, tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để hoàn thiện các quy định, bảo đảm đáp ứng yêu cầu tổ chức lực lượng và nhiệm vụ quốc phòng trong tình hình mới.