Đó là nội dung được đặt ra tại Hội thảo khoa học về công tác quy hoạch kiến trúc đô thị gắn với văn hóa, di sản, diễn ra ngày 27/6 tại TP Đà Nẵng, do Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam phối hợp Hội Quy hoạch phát triển đô thị TP Đà Nẵng tổ chức.

Theo báo cáo đề dẫn tại hội thảo, sau sáp nhập, TP Đà Nẵng mới mang một vị thế khác hẳn: thành phố trực thuộc Trung ương, được kỳ vọng là cực tăng trưởng của quốc gia và đầu tàu về kinh tế - xã hội của khu vực miền Trung -Tây Nguyên. Không gian thành phố mở rộng từ trung tâm ven sông Hàn, ven biển đến vùng sinh thái, làng nghề, khu vực miền núi phía Tây, cùng kho tàng di sản được UNESCO vinh danh: 2 Di sản Văn hóa Thế giới Hội An, Mỹ Sơn và Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm. Đây là lợi thế hiếm có nhưng cũng là thách thức lớn khi tốc độ đô thị hóa nhanh đang thu hẹp không gian văn hóa truyền thống, làm biến dạng nhiều công trình kiến trúc lịch sử.

Theo các chuyên gia, cấu trúc phát triển của TP Đà Nẵng không chỉ nằm ở hạ tầng hiện đại mà còn ở việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của cư dân từng vùng miền. Bài toán đặt ra là cân bằng giữa yêu cầu trở thành cực tăng trưởng với gìn giữ bản sắc xứ Quảng.

Nhìn nhận về cách đưa văn hóa vào công cụ quản lý đô thị, ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam nhấn mạnh tinh thần của Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa:“Ta phải làm thế nào để Đà Nẵng xứng tầm là một đô thị trực thuộc Trung ương. Nhưnggiá trị củađô thị này phải gắn với văn hóa và di sản thiên nhiên, di sản mà ông cha để lại. Điều quan trọng là phải làm rõ được tính văn hóa bản địa, lịch sử, giá trị về di sản để gắn vào trong quy hoạch”.

Hội thảo khoa học về công tác quy hoạch kiến trúc đô thị gắn với văn hóa, di sản diễn ra ở thời điểm TP Đà Nẵng đang xây dựng quy hoạch chung đến năm 2050, tầm nhìn 2075. Theo nhiều chuyên gia, kỳ vọng đặt vào Đà Nẵng rất lớn, song vấn đề cốt lõi là tổ chức không gian sao cho hài hòa, xác định rõ các cực tăng trưởng, hành lang tăng trưởng, đồng thời vừa thúc đẩy vừa kiểm soát được sự phát triển để không làm mai một giá trị văn hóa và môi trường sinh thái.

Nhiều ý kiến tại hội thảo đặc biệt lưu ý giải pháp quản lý cho từng giai đoạn 5 năm, 10 năm phải thoát khỏi tư duy nhiệm kỳ, trở thành một trục tư duy xuyên suốt thì đô thị tương lai mới bảo đảm tính khoa học và bền vững.

Ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Đà Nẵng cho rằng, cần làm rõ một nhận thức then chốt: Bảo tồn và phát triển không phải hai mục tiêu đối lập:“TP Đà Nẵng, với một địa hình đa dạng về sông, biển, núi, rừng, rất phù hợp đểtổ chức thành một không gian đô thị hiện đại và có sức hấp dẫn cao. Nhưng đồng thời cũng phải suy nghĩ đến việc phát triển đô thị sao cho có hồn hơn, đô thị có bản sắc hơn. Người dân, du khách khi đến với TP Đà Nẵng sẽ có những cảm nhận khác biệt về một đô thị văn minh, hiện đại, thông minh nhưng giàu bản sắc, giàu các giá trị văn hóa”.

Nhiều chuyên gia nhìn nhận, quy hoạch chỉ thực sự có sức sống khi được người dân địa phương hiểu, đồng tình, tham gia và giám sát. Tại hội thảo, các đại biểu chia sẻ kinh nghiệm tích hợp quy hoạch với bảo tồn di sản; đề xuất cơ chế phân cấp, liên kết vùng để bảo vệ “hành lang di sản miền Trung” cùng các mô hình hợp tác công -tư phát triển kinh tế di sản và đẩy mạnh dữ liệu số cho công tác bảo tồn. Nếu phát huy tốt, TP Đà Nẵng không chỉ là đô thị hiện đại, năng động mà còn có thể định vị thương hiệu “Đô thị đáng sống có chiều sâu văn hóa”, một lợi thế cạnh tranh dài hạn trong thu hút đầu tư, du lịch và nguồn nhân lực chất lượng cao.