Khi cả Mỹ và Iran cùng tuyên bố có quyền quyết định "luật chơi" trên tuyến đường huyết mạch Hormuz, nguy cơ xung đột lan rộng và triển vọng ngoại giao cũng trở nên mong manh hơn. Trong cuộc trả lời phỏng vấn trên kênh Fox News ngày 13/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ "giữ" eo biển Hormuz, thậm chí có thể "điều hành" tuyến hàng hải này và các đồng minh cần chi trả cho vai trò bảo đảm an ninh của Mỹ.

"Chúng ta sẽ giữ eo biển và có lẽ sẽ điều hành nó. Chúng ta sẽ trở thành người bảo vệ eo biển. Và chúng ta nên được bồi thường cho điều đó. Chúng ta đã bảo vệ tuyến đường này nhiều năm mà không nhận được gì”, ông Donald Trump nói.

Tuyên bố của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh giao tranh giữa hai bên tiếp tục diễn ra và Mỹ khẳng định eo biển Hormuz phải được duy trì như một tuyến hàng hải quốc tế, bảo đảm quyền tự do lưu thông.

Phản ứng ngay sau đó, Iran bác bỏ hoàn toàn quan điểm của Mỹ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei khẳng định Iran sẽ không để eo biển Hormuz trở thành mối đe dọa đối với an ninh quốc gia và cáo buộc chính sự hiện diện quân sự của Mỹ mới là nguyên nhân gây bất ổn trong khu vực.

"Chúng tôi sẽ không cho phép eo biển Hormuz trở thành nơi đe dọa an ninh quốc gia của Iran. Đồng thời, chúng tôi luôn nỗ lực bảo đảm an toàn cho hoạt động hàng hải. Bên liên tục cản trở quá trình này là Mỹ".

Lập trường này sau đó tiếp tục được Bộ Chỉ huy Khatam al-Anbiya của Iran nhấn mạnh khi tuyên bố lực lượng vũ trang nước này sẽ không cho phép Mỹ can thiệp vào việc quản lý eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo mọi sự hỗ trợ dành cho Mỹ đều có thể kéo theo nguy cơ mở rộng xung đột.

Đáng chú ý, cuộc cạnh tranh quyền kiểm soát Hormuz diễn ra đúng vào thời điểm Iran tuyên bố bản ghi nhớ đạt được với Mỹ hồi tháng trước đã rơi vào "khủng hoảng", trong khi Tổng thống Trump cũng cáo buộc Iran phá vỡ các cam kết trước đó. Điều này cho thấy không gian đối thoại giữa hai bên đang ngày càng bị thu hẹp.

Từ lâu, eo biển Hormuz không chỉ là tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới mà còn là thước đo cán cân ảnh hưởng tại Trung Đông. Vì vậy, khi cả Mỹ và Iran cùng muốn định hình quyền kiểm soát và các quy tắc vận hành trên tuyến hàng hải chiến lược này, cuộc đối đầu đã vượt ra ngoài những đòn đáp trả quân sự đơn thuần, trở thành cuộc cạnh tranh về ảnh hưởng và quyền chi phối một trong những điểm nghẽn địa chính trị quan trọng nhất thế giới. Nếu không sớm tìm được tiếng nói chung, Hormuz sẽ tiếp tục là tâm điểm làm gia tăng bất ổn của khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu.