Chủ động đối thoại để chính sách sát thực tiễn

Chiều 4/8, tại Hà Nội, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tổ chức buổi làm việc với đại diện Hiệp hội doanh nghiệp Châu Âu tại Việt Nam nhằm trao đổi, lắng nghe và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường. Hoạt động đối thoại không chỉ góp phần hoàn thiện chính sách pháp luật mà còn thể hiện quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp hướng tới phát triển xanh và bền vững.

Theo đại diện Cục Môi trường, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về môi trường trở thành yêu cầu cấp thiết. Thời gian vừa qua, Hiệp hội doanh nghiệp Châu Âu tại Việt Nam có một số phản ánh về khó khăn trong triển khai thực hiện các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Ngay khi tiếp nhận thông tin, Cục Môi trường đã chủ động liên hệ, tổ chức buổi làm việc với cộng đồng doanh nghiệp để lắng nghe những phản ánh trực tiếp từ các đơn vị đang thực thi chính sách. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm các quy định mới khi ban hành sẽ phù hợp với thực tiễn và khả thi hơn.

Tại buổi làm việc, đại diện các doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam đã tập trung trao đổi nhiều nội dung liên quan đến Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi), trong đó có các quy định về Giấy phép môi trường (GPMT), đánh giá tác động môi trường (ĐTM), cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), thu hồi và tái chế sản phẩm sau sử dụng, phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, hạ tầng tái chế cũng như hạn mức phát thải đối với một số ngành sản xuất.

Đại diện cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao tinh thần cầu thị của lãnh đạo Cục Môi trường khi trực tiếp lắng nghe các ý kiến góp ý, đồng thời ghi nhận những nỗ lực cải cách của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong thời gian qua, đặc biệt trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Một trong những nội dung được các doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là việc tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường. Theo đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam, Dự thảo sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm, trong đó có một số quy định trong Dự thảo còn nhận được băn khoăn từ các nhà sản xuất.

Cụ thể là việc thu hồi và xử lý phương tiện ô tô, xe máy hết niên hạn sử dụng hiện gặp nhiều trở ngại do giá trị của phương tiện lớn,thiếu cơ sở hạ tầng đồng bộ... Đối với xe điện, hệ thống thu hồi và tái chế pin vẫn chưa được hình thành đầy đủ, khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc thực hiện trách nhiệm theo quy định. Ngoài ra, việc phân loại rác tại nguồn ở nhiều địa phương chưa được triển khai đồng bộ, ảnh hưởng tới hiệu quả thực hiện cơ chế EPR cũng như hoạt động tái chế.

Các doanh nghiệp kiến nghị cơ quan quản lý nghiên cứu áp dụng phương thức quản lý dựa trên đánh giá rủi ro thay vì quản lý theo hướng đồng loạt. Theo đó, những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt, ứng dụng công nghệ tiên tiến và thân thiện với môi trường cần được xem xét áp dụng cơ chế thủ tục thuận lợi hơn, qua đó khuyến khích đổi mới công nghệ và đầu tư xanh. Đồng thời, doanh nghiệp cũng đề xuất tiếp tục rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết nhằm tiết kiệm chi phí tuân thủ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Xây dựng luật theo hướng linh hoạt, hiện đại

Chủ trì buổi làm việc, ông Nguyễn Hưng Thịnh, Phó Cục trưởng Cục Môi trường cho biết, cơ quan soạn thảo luôn coi những góp ý từ cộng đồng doanh nghiệp là nguồn thông tin quan trọng để hoàn thiện chính sách. Theo ông Nguyễn Hưng Thịnh, Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) được xây dựng trên tư duy lập pháp mới, trong đó luật chỉ quy định những nguyên tắc và khung pháp lý cơ bản, còn các nội dung kỹ thuật sẽ giao cho các cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn chi tiết nhằm tạo sự linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Dự thảo luật tập trung vào 5 định hướng lớn gồm cải cách thực chất thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp cho địa phương; chuyển đổi tư duy từ "xử lý chất thải" sang coi chất thải là nguồn tài nguyên; thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý môi trường; chuyển từ tư duy khắc phục sang chủ động phòng ngừa ô nhiễm; đồng thời phát huy hiệu quả các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường.

Theo lãnh đạo Cục Môi trường, thời gian qua Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nghiêm túc rà soát nhiều quy định, từ đó đề xuất chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang tăng cường “hậu kiểm” và “chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát”, tăng cường quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thay vì cấp phép hành chính.

"Mục tiêu hướng đến không phải tạo thêm rào cản cho doanh nghiệp mà là xây dựng một hành lang pháp lý minh bạch, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường", ông Nguyễn Hưng Thịnh khẳng định.

EPR hướng tới hình thành ngành công nghiệp tái chế

Liên quan đến cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), nhiều doanh nghiệp khẳng định hoàn toàn ủng hộ chủ trương phát triển kinh tế tuần hoàn và nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cho rằng để EPR phát huy hiệu quả cần có hệ thống thu gom, tái chế đồng bộ và cơ chế triển khai phù hợp với điều kiện thực tế.

Giải đáp vấn đề này, lãnh đạo Cục Môi trường khẳng định, mục tiêu của EPR không phải để doanh nghiệp đóng tiền thay cho trách nhiệm tái chế mà hướng tới hình thành một hệ thống tái chế hoàn chỉnh tại Việt Nam.

Theo đó, doanh nghiệp sẽ là chủ thể quan trọng tham gia xây dựng nền kinh tế tuần hoàn. Cơ quan quản lý cũng mong muốn các hiệp hội doanh nghiệp tăng cường tuyên truyền để doanh nghiệp hiểu rõ hơn về cơ chế mới, đồng thời cam kết sẵn sàng cử cán bộ chuyên môn phối hợp hướng dẫn trong quá trình triển khai.

Cắt giảm trên 90% số dự án phải thực hiện đánh giá tác động môi trường

Tại buổi làm việc, ông Vũ Tài Huy, Quyền Trưởng phòng Quy hoạch và Đánh giá môi trường (Cục Môi trường) cho biết, sau hơn 5 năm triển khai, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực thông qua các công cụ như giấy phép môi trường, đánh giá tác động môi trường, chế định về EPR, quản lý chất thải và thị trường carbon. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nhiều quy định cần rà soát, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.

Trong hoạt động cải cách thủ tục hành chính về môi trường, trong năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP cắt giảm mạnh đối tượng phải thực hiện ĐTM, đẩy mạnh phân quyền cho địa phương; cắt giảm thời gian giải quyết TTHC, đơn giản hoá thành phần hồ sơ, nội dung biểu mẫu báo cáo ĐTM. Các nội dung này đã được cơ quan chủ trì soạn thảo kế thừa, rà soát, đánh giá để đưa vào các nguyên tắc căn bản trong dự thảo Luật, làm cơ sở để Chính phủ, các cơ quan ban hành văn bản quy định chi tiết.

Theo dự thảo luật sửa đổi hiện nay, Bộ đề xuất sửa đổi, bổ sung 78/171 điều, trong đó bổ sung mới 02 điều; trong đó tập trung vào bốn nhóm nội dung lớn gồm cải cách thủ tục hành chính; hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn; tăng cường công cụ quản lý môi trường; đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Trước thời điểm 18/5/2026, lĩnh vực môi trường có tổng số 19 TTHC, trong đó 13 TTHC cấp trung ương và 6 TTHC cấp tỉnh, xã. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ NN&MT đã trình Chính phủ ban hành 02 Nghị quyết: số 17/2026/NQ-CP ngày 15/5/2026 và số 66.19/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026, trong đó đã bãi bỏ 07 TTHC cấp Bộ, 02 TTHC cấp tỉnh; đơn giản hóa giảm số lượng, thành phần hồ sơ; giảm 52,5% thời gian giải quyết; giảm 52,3% chi phí tuân thủ theo yêu cầu tại Kết luận số 18-KL/TW. Dự thảo Luật đã kế thừa đầy đủ các nội dung về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC của các Nghị quyết nêu trên, đồng thời tiếp tục rà soát để đơn giản hoá hơn nữa các quy định, đảm bảo có hiệu lực lâu dài.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật quy định 02 nhóm tiêu chí môi trường thay vì 03 nhóm như quy định hiện hành và giao Chính phủ quy định chi tiết. Đơn giản hóa phân loại dự án thành 03 nhóm thay vì 04 nhóm như quy định hiện hành. Dự thảo Luật kế thừa các Nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh. Qua đánh giá sẽ cắt giảm trên 90% số dự án phải thực hiện đánh giá tác động môi trường và cấp giấy phép môi trường. Đồng thời, khoảng 96% thẩm quyền thẩm định báo cáo ĐTM và 95% thẩm quyền cấp giấy phép môi trường sẽ được phân cấp cho địa phương.

Khép lại buổi đối thoại, lãnh đạo Cục Môi trường khẳng định, cộng đồng doanh nghiệp luôn là đối tác đồng hành quan trọng trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách bảo vệ môi trường. "Cục Môi trường luôn trân trọng mọi ý kiến đóng góp từ cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội. Chúng tôi cam kết tiếp thu với tinh thần cầu thị, tiếp tục cắt giảm những thủ tục hành chính không còn phù hợp, giảm chi phí tuân thủ và hoàn thiện một bộ luật minh bạch, khả thi, đồng hành cùng doanh nghiệp trong phát triển bền vững", ông Nguyễn Hưng Thịnh nhấn mạnh.

Buổi đối thoại không chỉ góp phần tháo gỡ những vướng mắc trước mắt mà còn tạo nền tảng để cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đồng hành trong quá trình hoàn thiện chính sách môi trường. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh nhưng bền vững, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.