Siết trách nhiệm cung cấp dữ liệu, bảo đảm tiến độ công chứng

Đại biểu Vũ Văn Tiến (đoàn Hải Phòng) cho biết, Luật quy định tại điểm d khoản 1 Điều 18 về “Quyền và nghĩa vụ của công chứng viên”, trong đó nêu rõ quyền “đề nghị cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan cung cấp thông tin, tài liệu; được khai thác, sử dụng thông tin từ các cơ sở dữ liệu theo quy định của pháp luật để thực hiện việc công chứng”.

Công chứng là dịch vụ công (khoản 1 Điều 2). Công chứng viên được Bộ trưởng Bộ Tư pháp bổ nhiệm và theo dự thảo sửa đổi sẽ do Chủ tịch UBND cấp tỉnh bổ nhiệm. Đồng thời, công chứng viên phải “chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước người yêu cầu công chứng về văn bản công chứng mà mình thực hiện”.

Ngoài ra, Điều 45 quy định thời hạn công chứng thông thường là 2 ngày làm việc, trường hợp phức tạp không quá 10 ngày. Để bảo đảm các mốc thời gian này, cần quy định rõ trách nhiệm của các cá nhân, cơ quan, tổ chức liên quan trong việc cung cấp thông tin.

Theo ông, nếu việc cung cấp dữ liệu không có thời hạn cụ thể sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ công chứng và quyền lợi của người dân.

Từ đó, đại biểu đề xuất sửa đổi điểm d khoản 1 Điều 18 theo hướng bổ sung trách nhiệm: cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan phải cung cấp thông tin, tài liệu theo yêu cầu của công chứng viên trong thời hạn 3 hoặc 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu.

Đồng quan điểm về vai trò của dữ liệu, đại biểu Nguyễn Quốc Hùng (đoàn Ninh Bình) cho rằng, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là nền tảng dữ liệu gốc để xây dựng các hệ thống khác. Vì thế, cầnđánh giá kỹ hơn về chi phí triển khai và nguồn nhân lực, bởi theo ông, việc xây dựng hệ thống dữ liệu sẽ phát sinh chi phí lớn.

Gỡ rào cản dữ liệu, giảm thủ tục cho người dân trong thời số hóa

Đại biểu Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh, nếu các cơ sở dữ liệu được kết nối liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương, hoạt động công chứng sẽ giảm đáng kể. Những dữ liệu mà Nhà nước đã có thì cần khai thác để phục vụ người dân, thay vì yêu cầu người dân đi công chứng nhiều lần, gây phiền hà. Thực tế, nhiều người dân vẫn phải công chứng lặp lại các giấy tờ như bằng cấp, hồ sơ cá nhân dù các thông tin này đã có trong hệ thống của cơ quan nhà nước.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị thống nhất tiêu chuẩn công chứng viên trên toàn quốc; có giải pháp nhân sự phù hợp cho văn phòng công chứng ở vùng khó khăn; đồng thời làm rõ trách nhiệm trong khai thác, xác thực dữ liệu để tránh rủi ro pháp lý.

Liên quan đến dữ liệu điện tử, cần cân đối giữa yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin và nhu cầu tiếp cận của người dân, có lộ trình phù hợp để mở rộng khai thác. Đối với công nhận tương đương đào tạo công chứng ở nước ngoài, đại biểu đề nghị giao Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn thống nhất trên toàn quốc, bảo đảm tính đồng bộ và hội nhập. Về trợ giúp pháp lý, cần ưu tiên vùng sâu, vùng xa; nâng cao cả số lượng và chất lượng đội ngũ; xác định rõ đầu mối tại cơ sở và có chính sách phù hợp.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Hải Dũng (đoàn Ninh Bình) tập trung góp ý về tính thống nhất của hệ thống pháp luật cho rằng, quy định người đề nghị bổ nhiệm công chứng viên phải nộp hồ sơ tại nơi hoàn thành tập sự là chưa hợp lý, bởi trong các tiêu chuẩn không có yêu cầu này.

Theo đại biểu, giấy chứng nhận kết quả tập sự nên có giá trị trên toàn quốc, cho phép người đủ điều kiện nộp hồ sơ tại bất kỳ địa phương nào, tạo thuận lợi cho người hành nghề và phù hợp với tinh thần gỡ bỏ rào cản địa lý.