Sau ngày đất nước thống nhất, đặc biệt trong thời kỳ đổi mới, báo chí đãkhẳng định vai trò tiên phong trong việctuyên truyền đường lối của Đảng, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, phát hiện và cổ vũ những nhân tố mới, đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; góp phần củng cố, tăng cường niềm tin xã hội và thúc đẩy sự phát triển của đất nước.

Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam khẳng định, ở bất cứ giai đoạn lịch sử nào, báo chí cách mạng Việt Nam cũng luôn giữ vững bản chất cách mạng của giai cấp công nhân, tính chiến đấu, tính nhân dân sâu sắc và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.Bước sang giai đoạn mới,những giá trị đó tiếp tục là nền tảng để báo chí Việt Nam phát triển trong một môi trường truyền thông đang thay đổi nhanh chóng.

Tin giả bủa vây, báo chícàng phải khẳng định vai trò dẫn dắt

Thế kỷ XXI chứng kiến sự phát triển bùng nổ của internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc môi trường truyền thông toàn cầu. Thông tin hôm nay lan truyền với tốc độ chưa từng có. Mỗi cá nhân đều có thể trở thành “nhà sản xuất nội dung”. Điều này đang ra cơ hội lớn cho báo chí phát triển nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức gay gắt.

“Tin giả, thông tin xấu độc, thao túng truyền thông, cạnh tranh không lành mạnh và xu hướng thương mại hóa đang tác động trực tiếp đến đời sống báo chí”, Thiếu tướng Nguyễn VănSáu nhấn mạnh. Trong bối cảnh ấy, báo chí cách mạng Việt Nam vẫn giữ được vai trò chủ lực trong định hướng dư luận xã hội và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Nhiều cơ quan báo chí đã sáp nhập, giải thể; chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình truyền thống sang mô hình tòa soạn hội tụ, đa phương tiện, đa nền tảng. Không ít cơ quan báo chí đã tận dụng hiệu quả công nghệ số để nâng cao chất lượng thông tin, mở rộng khả năng tiếp cận công chúng và tăng sức lan tỏa của báo chí chính thống.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, điều đáng ghi nhận là báo chí hôm nay không chỉ đổi mới về hình thức mà còn thay đổi tư duy làm báo. Nhà báo hiện đại không còn chỉ biết viết tin, bài theo lối truyền thống mà phải làm chủ nhiều kỹ năng: quay phim, dựng video, làm podcast, phân tích dữ liệu, khai thác nền tảng số và tương tác với công chúng trên môi trường mạng. Đặc biệt, trong bối cảnh thông tin đa chiều, hỗn độn và đôi khi bị dẫn dắt bởi cảm xúc cực đoan trên mạng xã hội, vai trò của báo chí chính thống trởnên quan trọng hơn hết.

“Công chúng cần báo chí như một “điểm tựa niềm tin”, nơi cung cấp thông tin chính xác, được kiểm chứng và có trách nhiệm xã hội”, Thiếu tướng Sáu bày tỏ.

Để tiếp tục giữ vững vai trò ấy, yêu cầu đặt ra đối với báo chí cách mạng trong thế kỷ thứ hai là phải giữ vững bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp của người làm báo.

Bởi công nghệ có thể thay đổi rất nhanh, nhưng giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng không được phép thay đổi. Đó là lòng trung thành tuyệt đối với lợi ích quốc gia - dân tộc; là tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân; là sự trung thực, khách quan và trách nhiệm chính trị với xã hội.

Thực tiễn cho thấy, những năm gần đây, nhiều tác phẩm báo chí điều tra có giá trị đã góp phần đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực, bảo vệ công lý và lợi ích chính đáng của Nhân dân. Nhiều tuyến bài về chủ quyền biển đảo, xây dựng Đảng, phát triển kinh tế xanh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, quốc phòng, an ninh, đối ngoại… đã thể hiện rõ trách nhiệm chính trị và tinh thần dấn thân của người làm báo.

Đặc biệt, trên không gian mạng, báo chí tiếp tục giữ vai trò xung kích trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Không chỉ phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, báo chí còn tích cực lan tỏa những giá trị tích cực, củng cố niềm tin xã hội và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

Để hoàn thành sứ mệnh đó, mỗi nhà báo cần không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp; xây dựng “sức đề kháng” trước những cám dỗ vật chất, áp lực thông tin và tác động từ mặt trái của kinh tế thị trường.

Phải giữ vững “linh hồn” của báo chí cách mạng

Theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, dù công nghệ phát triển đến đâu, những tác phẩm báo chí có sức lay động lớn nhất vẫn là những tác phẩm bắt nguồn từ hơi thở cuộc sống, từ thực tiễn lao động, chiến đấu và những vấn đề thiết thân của người dân.

Trong thiên tai, dịch bệnh, ở vùng sâu, vùng xa, nơi biên giới, hải đảo hay những địa bàn khó khăn nhất, luôn có dấu chân của những người làm báo. Họ không chỉ đưa tin mà còn chia sẻ, đồng hành và truyền đi những giá trị nhân văn tích cực.

“Một nền báo chí gần dân, trọng dân, hiểu dân và hành động vì lợi ích của Nhân dân sẽ luôn được xã hội tin yêu và bảo vệ”, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu khẳng định.

Báo chí cách mạng Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội phát triển mới nhờ quá trình chuyển đổi số quốc gia, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ và vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế. Tuy nhiên, cạnh tranh thông tin toàn cầu, áp lực kinh tế báo chí, sự thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng và nguy cơ lệ thuộc vào các nền tảng xuyên biên giới vẫn là những thách thức lớn.

Muốn vững bước, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu cho rằng, báo chí cách mạng Việt Nam cần tiếp tục đổi mới tư duy làm báo, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng mô hình tòa soạn hiện đại, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh của báo chí chính thống trên môi trường số.

Quan trọng hơn cả là phải giữ vững “linh hồn” của báo chí cách mạng - đó là tính đảng, tính nhân dân, tính chiến đấu và trách nhiệm xã hội. Dù công nghệ có thay đổi đến đâu, báo chí vẫn phải lấy con người làm trung tâm, lấy sự thật làm nền tảng và lấy lợi ích quốc gia - dân tộc làm mục tiêu cao nhất.

101 năm là dấu mốc của niềm tự hào, của truyền thống vẻ vang và cũng là điểm khởi đầu cho hành trình mới. Với nền tảng được hun đúc qua hơn một thế kỷ, với đội ngũ những người làm báo tâm huyết, bản lĩnh và sáng tạo, Báo chí cách mạng Việt Nam chắc chắn sẽ tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.