Gắn với doanh nghiệp và để doanh nghiệp quyết định chuẩn đầu ra

Tiến sĩ Trương Huỳnh Như- Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật công nghệ Bà Rịa- Vũng Tàu, TP.HCM kể, trường nằm ở khu vực công nghiệp phát triển phía Đông TP.HCM nên nhu cầu tuyển dụng lao động có tay nghề của các doanh nghiệp rất lớn. Vài năm trước, trường làm việc với Công ty Hóa dầu Long Sơn để giới thiệu nhân lực kỹ sư thực hành nhưng doanh nghiệp nhất quyết không tuyển trình độ cao đẳng, chỉ tuyển trình độ đại học.

Sau một thời gian tuyển dụng và hoạt động thực tế, chính doanh nghiệp chủ động tìm 50 sinh viên tốt nghiệp cao đẳng của trường vào vị trí kỹ sư thực hành. Và những năm sau đó, doanh nghiệp này đã chủ động đặt hàng đào tạo cho đến nay.

"Các em làm tốt và doanh nghiệp chủ động trở lại đặt hàng nhà trường để đào tạo. Xác định rằng, nhu cầu xã hội cần gì thì chúng tôi đào tạo cái đó. Chúng tôi coi gắn liền với doanh nghiệp để đào tạo là tất yếu vì cho dù nhà trường có đầu tư bao nhiêu đi nữa cũng không thể chạy theo kịp trang thiết bị của doanh nghiệp, họ đổi mới hàng ngày chứ không phải là hàng tháng, hàng năm.",bà Trương Huỳnh Như cho biết thêm:.

Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng là một trường dạy nghề hàng đầu với hơn 100 năm đào tạo nghề cũng có những thời điểm định hướng đào tạo chưa sát dẫn đến xây dựng khung chương trình kém hiệu quả nhưng đã kịp thời điều chỉnh.

Từ đó, trường xác định muốn phát triển bền vững thì phải đào tạo theo nhu cầu thị trường thông qua tư vấn của chính những đơn vị, những người sử dụng lao động.

Tiến sĩ Lê Đình Kha- Hiệu Trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng cho biết, quy trình là 3 năm một lần điều chỉnh chuẩn đầu ra nhưng thực tế trường linh hoạt cập nhật chuẩn này hàng năm. Giáo dục nghề nghiệp đào tạo trực tiếp nên người học tốt nghiệp là phải có kỹ năng thực hành, làm việc được ngay.

"Chúng tôi đã lập ngay Ban cố vấn công nghiệp gồm những thợ cả, những người sử dụng nhân lực từ trường để ban này góp ý mục tiêu đào tạo, chuẩn đầu ra của sinh viên, chương trình đào tạo, trang thiết bị phục vụ và định hướng nghề nghiệp trong tương lai. Doanh nghiệp góp ý cho chúng tôi đầu tư cái gì và định hướng thế nào trong tương lai. Mọi góp ý đều được trường lắng nghe, phân tích và cân nhắc để thực hiện phù hợp.", Tiến sĩ Lê Đình Kha cho biết.

Việc gắn kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong quá trình tổ chức tuyển sinh, đào tạo và giải quyết việc làm cho người học.Trong năm 2025, trên 85% cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong cả nước đã thiết lập và duy trì quan hệ hợp tác với hơn 7.200 doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu vào toàn bộ quá trình đào tạo, từ xây dựng, cập nhật chương trình, tổ chức đào tạo đến đánh giá kết quả học tập và tiếp nhận người học sau tốt nghiệp.

Việc gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyển sinh, thông tin về nhu cầu nhân lực, vị trí việc làm và cơ hội nghề nghiệp được truyền tải trực tiếp đến người học, qua đó tăng tính hấp dẫn và định hướng rõ ràng cho việc lựa chọn ngành, nghề đào tạo.

Chuyển đổi mạnh mẽ hơn từ người học và đơn vị đặt hàng

Tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp tiếp tục được duy trì ở mức cao, đạt trên 85%, qua đó khẳng định hiệu quả của mô hình đào tạo gắn với nhu cầu của thị trường lao động, đồng thời góp phần nâng cao uy tín, vị thế của hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp THPT đã định hướng học nghề ngay từ đầu để sớm có việc làm, có thu nhập và sẽ học liên thông khi đủ điều kiện.

Khi được hỏi vì sao chọn học nghề, câu trả lời là: "Từ khi học lớp 9 là em đã nghe giới thiệu về các trường nghề, em thấy học cao đẳng nhanh ra trường, sớm kiếm việc kiếm tiền. Giờ học em thấy ổn, học xong sẽ về quê tìm việc vì quê em cũng có các khu công nghiệp.

-Em chọn giáo dục nghề nghiệp vì ra nghề sớm để kiếm tiền, sau khi tốt nghiệp em muốn tìm việc đúng với ngành kỹ thuật mà em học, làm ở các công ty cơ khí chính xác.

-Em chọn học nghề vì thực tế hơn, ra trường có việc làm luôn."

TP.HCM hiện có 481 cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Các trường đều rất quan tâm đến đào tạo nghề. Thành phố cũng đã có kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026- 2030 khoảng 3.000 tỷ đồng cho 5 trường cao đẳng công lập, nhằm đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Bà Trương Hải Thanh- Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết: "Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến khích các trường cao đẳng thành lập và đào tạo trung học nghề. Với TP.HCM, chủ trương này rất phù hợp vì hiện nay các trường cao đẳng, đặc biệt là các trường cao đẳng chất lượng cao có cơ sở vật chất, nhân lực giảng dạy rất đầy đủ để đáp ứng chương trình trung học nghề theo định hướng các ngành nghề trọng điểm về kỹ thuật".

Giáo dục nghề nghiệp hiện nay đang đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực nhanh, ngắn hạn cho doanh nghiệp. Với người học, mức học phí ở các trường trung cấp và cao đẳng tương đối thấp, thời gian đào tạo không quá dài và nhanh chóng tốt nghiệp, tìm được việc làm.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân yêu cầu, Bộ đã trao quyền cho các trường nghề tự chủ chỉ tiêu, ngành, phát triển đa ngành và liên ngành thì trường phải chủ động hơn, năng động hơn trong đào tạo để đáp ứng vì hiện nhu cầu thị trường lao động thay đổi quá nhanh.

"Nhiều địa phương đã có chính sách liên quan đến đặt hàng, cấp bù hỗ trợ học phí đào tạo nhân lực cho những ngành nghề mũi nhọn, nhân lực xã hội cần, trong đó có cả đào tạo lại, điều nay là vô cùng quan trọng. Dạy nghề có một sự khác biệt, trong khi học phí đại học hiện nay khá cao thì trên thế giới và cả Luật Giáo dục nghề nghiệp đã khẳng định dạy nghề không đặt nặng vấn đề học phí. Dạy nghề cung cấp nhanh lực lượng lao động cần cho xã hội và gắn đào tạo với việc làm.", Thứ trưởng Lê Quân lưu ý.

Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc ngày 15/6/2026 về công tác chuẩn bị năm học mới và tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW đã khẳng định, giáo dục nghề nghiệp phải được đặt đúng vị trí là trụ cột phát triển nhân lực quốc gia, đồng thời nhấn mạnh "học nghề không phải là lựa chọn thứ hai mà là con đường thiết thực để có việc làm, thu nhập, cơ hội học tập và phát triển lâu dài".

Đây không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với toàn bộ hệ thống giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn mới. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần chuyển mạnh từ tư duy đào tạo theo khả năng cung ứng sang đào tạo theo nhu cầu của thị trường lao động; lấy chất lượng, hiệu quả việc làm sau tốt nghiệp và năng lực thích ứng của người học làm thước đo cho sự phát triển.