Chuyển đổi số không chỉ là phần mềm, hệ thống hay nền tảng công nghệ mà quan trọng hơn phải tạo ra thay đổi thực chất trong phương thức làm việc, nâng cao chất lượng tham mưu, chất lượng hoạt động của Quốc hội. Chuyển đổi số không chỉ là khẩu hiệu, mà phải đi vào công việc hằng ngày, đem lại hiệu quả cụ thể.

Thời gian qua, lãnh đạo Quốc hội rất quan tâm đến công tác chuyển đổi số, số hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của Quốc hội, trước khi có Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Quốc hội đã thành lập Ban Chỉ đạo Đề án Quốc hội điện tử và tổ chức nhiều cuộc họp; lựa chọn Tập đoàn Viettel tham gia xây dựng Quốc hội số, đồng thời mời chuyên gia người Việt ở Singapore phối hợp xây dựng các ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ hoạt động của Quốc hội.

Nổi bật năm 2025, Quốc hội đã phát động phong trào “Bình dân học vụ số”. Phong trào này đã góp phần phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Ngay tại Kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội khóa 16, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số tiếp tục được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặt ra với Quốc hội, các đại biểu Quốc hội, để thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội lần thứ 14 của Đảng, tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn tới; đặc biệt gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số".

Mới đây, tại cuộc làm việc với Ủy ban Khoa học công nghệ và môi trường, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tiếp tục đề nghị quán triệt chuyển đổi số phải đi vào thực chất, thiết thực, tránh hình thức, phong trào. Đổi mới sáng tạo nhằm tăng trưởng hai con số: "Lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ là lĩnh vực hết sức quan trọng. Ban chỉ đạo thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở các ngành, địa phương để đẩy mạnh lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm đảm bảo tăng trưởng hai con số. Đây là vấn đề mà Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường với chức năng của mình phải theo dõi, giám sát, đôn đốc việc thực hiện các luật của Quốc hội đã ban hành liên quan, cũng như là các nghị quyết của Quốc hội ban hành để các bộ, ngành, các địa phương triển khai".

Nhìn lại giai đoạn của những nămđại dịch Covid-19 xảy ra, Quốc hội đã không bị gián đoạn mà hoạt động liên tục thông qua họp trực tuyến, biểu quyết điện tử và cung cấp tài liệu cho đại biểu kịp thời để đưa ra các quyết sách vượt qua đại dịch, tạo hành lang pháp lý cho Chính phủ hành động quyết liệt. Đặc biệt cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội vừa qua, lần đầu tiên, dấu ấn của công nghệ thông tin, chuyển đổi số được thể hiện rất đậm nét từ công tác quản lý cử tri, hồ sơ ứng cử và các bước liên quan. Trên nền tảng dữ liệu đã được chuẩn hóa, nhiều tiện ích số phục vụ trực tiếp người dân, từng bước đưa cử tri trở thành trung tâm của quá trình bầu cử. Đây là dấu ấn đặc biệt của Quốc hội.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ nâng cao hiệu quả, giảm thời gian, chi phí mà còn góp phần tăng cường tính công khai và tin cậy trong mắt cử tri với Quốc hội. Và ở đó, mỗi đại biểu Quốc hội cũng thể hiện được năng lực số nhằm thực hiện tốt hơn vai trò người đại biểu dân cử của mình. Trong kỷ nguyên dữ liệu, đại biểu không “đọc báo cáo” mà phải “đọc bằng chứng”. Chuyển đổi số góp phần thúc đẩy nghị trường vào “kỷ luật chứng cứ”, đại biểu phải biết dùng dữ liệu để soi đúng vấn đề, đo đúng tác động, chọn đúng giải pháp.

Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học công nghệ và môi trường Trần Văn Khải cho rằng, “đại biểu số” không phải là người xuất hiện nhiều trên mạng, mà là người để cử tri nhìn thấy rõ quy trình làm việc và kết quả hành động trên môi trường số, với nền tảng là dữ liệu và pháp luật: "Đại biểu số lấy người dân làm trung tâm, lấy dữ liệu và pháp luật làm căn cứ. Thứ nhất minh bạch về quy trình công khai lịch tiếp xúc cử tri trên môi trường số, cách tiếp nhận, chuyển xử lý kiến nghị, và mốc thời gian phản hồi trên môi trường số. Thứ 2 là gần dân bằng tương tác hai chiều. Thứ 3 là hiệu quả bằng theo dõi đến cùng. Thứ 4 là chuẩn mực và an toàn. Và hình ảnh đại biểu số phải được xây dựng bằng công khai, lắng nghe, theo đến cùng".

Đại biểu Bế Trung Anh, đoàn Đắk Lắk nhấn mạnh, trong bối cảnh Quốc hội đảm nhiệm vai trò ngày càng cao, đại biểu không thể tiếp tục làm việc theo phương thức cũ. Muốn thực thi vai trò mới, cần có công cụ mới, đó là một hệ sinh thái toàn diện dựa trên dữ liệu, chuyên gia và nền tảng số: "Nếu chúng ta muốn thực hiện vai trò mới thì không thể dùng bộ công cụ cũ được, vì vậy phải có hệ sinh thái, trong đó bao gồm hệ thống dữ liệu dùng chung, bộ máy tham mưu đủ mạnh, là hệ thống các chuyên gia độc lập theo lĩnh vực khác nhau, và cuối cùng là công cụ số để theo dõi vấn đề, theo thời gian".

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhiều lần nhấn mạnh, Quốc hội nếu không tiến nhanh, tiến kịp theo yêu cầu mới thì sẽ chậm một bước; đồng thời khẳng định sự thành công của Quốc hội số không chỉ nằm ở công nghệ ứng dụng mà còn phụ thuộc vào nhận thức đúng đắn và sự cam kết mạnh mẽ từ các đại biểu trong việc chuyển đổi sang mô hình này.