Lýgiải cho nút thắt này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phân tích, điều đầu tiên phụ thuộc quá nặng vào tài sản thế chấp. Hầu hết ngân hàng vẫn yêu cầu bất động sản hoặc tài sản có giá trị cao để bảo đảm, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là siêu nhỏ, mới thành lập, thiếu hoặc không có tài sản này.

Lý do thứ hai là thiếu minh bạch thông tin và năng lực quản trị dòng tiền. Báo cáo tài chính nhiều doanh nghiệp chưa chuẩn, chưa tách bạch tài chính cá nhân và doanh nghiệp, khiến ngân hàng khó đánh giá được khả năng trả nợ thực sự. Nếu không có khả năng trả nợ thực sự thì ngân hàng không cho vay.

Thứ ba là năng lực hấp thu vốn còn hạn chế. Ngay cả khi được vay, nhiều doanh nghiệp chưa có phương án kinh doanh rõ ràng, chưa quản trị tốt dòng tiền, dẫn đến rủi ro cao và ngân hàng e ngại mở rộng.

Thứ tư là hệ quả lan tỏa. Chủ tịch Quốc hội phân tích, thiếu vốn thì không mở rộng sản xuất, không đầu tư công nghệ, không nâng cao năng lực cạnh tranh, khó tham gia chuỗi giá trị. Doanh thu và dòng tiền yếu thì lại càng khó vay hơn. Đây là vòng luẩn quẩn kéo dài nhiều năm.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã đưa ra hướng để tháo gỡ, đó là cần phải làm mạnh hơn trong luật mới. Theo đó, chuyển từ cho vay dựa trên tài sản thế chấp sang cho vay trên dòng tiền, dữ liệu giao dịch, hợp đồng đầu ra, vị trí trong chuỗi cung ứng; thí điểm cơ chế sandbox cho vay không hoặc ít tài sản bảo đảm dựa trên dữ liệu; cải cách và tăng Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa; nâng cao năng lực minh bạch tài chính và quản trị tài chính doanh nghiệp; hỗ trợ về kế toán, phần mềm, đào tạo và đa dạng hóa nguồn vốn ngoài ngân hàng như quỹ đầu tư, trái phiếu, thuê mua tài chính.

Nhấn mạnh, vốn không thiếu ở phía ngân hàng, ngân hàng sẵn sàng giải ngân nhưng cách đánh giá rủi ro và khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp vẫn là nút thắt cứng nhắc, Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm, nếu không tháo được điểm này một cách thực chất thì chính sách hỗ trợ về thuế, mặt bằng, công nghệ, thị trường sẽ khó phát huy tối đa hiệu quả.

"Đối với luật này, làm sao phải đi đúng hướng chiến lược như đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát biểu, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, hỗ trợ theo lộ trình trưởng thành, chuyển từ cấp phát sang kiến tạo. Tuy nhiên, thành công phụ thuộc vào khả năng thực thi. Luật có rồi, nghị định có rồi, thông tư có rồi, nhưng thực thi là vấn đề quyết định. Trong luật phải quy định rõ ở điều nào, khoản nào, chương nào phải số hóa triệt để ngay từ đầu. Mọi chính sách hỗ trợ phải chạy trên nền tảng dữ liệu liên thông: từ đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm xã hội, rồi tín dụng; phải gắn trách nhiệm giải trình với kết quả đầu ra rõ ràng, công khai; phải ưu tiên thực chất cho nhóm siêu nhỏ và hộ kinh doanh chuyển đổi. Đây là vùng trũng lớn nhất hiện nay", Chủ tịch Quốc hội nói.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định, nếu làm tốt ba điểm này, luật sẽ không chỉ hỗ trợ mà trở thành công cụ thực sự giúp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam lớn lên về chất, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.