Nhìn lại chặng đường 80 năm vừa qua, Quốc hội đã có bước trưởng thành vượt bậc, trong đó Ủy ban Pháp luật và Tư pháp với tiền thân là Tiểu ban Pháp chính là một trong những cơ quan thành lập sớm nhất và trở thành bộ phận cấu thành không thể thiếu của Quốc hội.

Trong hoạt động lập hiến, lập pháp, Ủy ban đã khẳng định được vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu tham mưu giúp Quốc hội trong các lần sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các Hiến pháp; xây dựng và triển khai chương trình lập pháp hằng năm và định hướng lập pháp của cả nhiệm kỳ; giữ vai trò nòng cốt, tích cực, thường xuyên trong việc đảm bảo tính hợp hiến, tính hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật; chủ trì thẩm tra các dự án luật trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp, trong đó có nhiều đạo luật quan trọng mang tính rường cột cho hệ thống pháp luật nước nhà.

Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa 15, Ủy ban đã giúp Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoàn thành khối lượng công việc đặc biệt lớn, trong đó có việc tham mưu sửa đổi một số điều của Hiến pháp năm 2013 và tổ chức thực hiện yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, đổi mới quy trình lập pháp, góp phần kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, tạo cơ sở để kinh tế - xã hội bứt phá phát triển trong năm 2024 - 2025; tham mưu giúp Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc quyết định các vấn đề liên quan đến tổ chức sắp xếp bộ máy nhà nước, đơn vị hành chính, tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tạo cơ sở pháp lý vững chắc, góp phần xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả.

Tham mưu chủ trì thẩm tra nhiều đạo luật quan trọng và tiến hành giám sát để góp phần hoàn thiện hệ thống các cơ quan tư pháp, bảo đảm thực hiện các mục tiêu cải cách tư pháp theo định hướng của Đảng. Những đóng góp đó chính là sự kết tinh của trí tuệ, tâm huyết, trách nhiệm, đoàn kết, thống nhất ý chí và hành động, tinh thần không ngừng đổi mới và sáng tạo của các thế hệ thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Qua đó vun đắp nên truyền thống vẻ vang của Ủy ban với tám chữ vàng mà Ủy ban đã lựa chọn cho chủ đề lễ kỷ niệm hôm nay là: “Vững đường, Kỷ cương, Vươn mình, Đột phá”.

Thay mặt Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận, biểu dương những nỗ lực đóng góp của Ủy ban trong thời gian vừa qua.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, chúng ta đang ở trong thời điểm rất quan trọng của lịch sử. Chỉ còn hai tháng nữa, Quốc hội sẽ bắt đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa 16. Nhiệm kỳ gắn với giai đoạn chuyển mình của đất nước, bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển giàu mạnh thịnh vượng của dân tộc. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 14 đã xác định cần đột phá mạnh mẽ về thể chế, đưa thể chế pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, động lực phát triển mới của đất nước. Yêu cầu đó đặt ra nhiệm vụ rất lớn đối với Quốc hội, đặc biệt là trong việc xây dựng đồng bộ thể chế phát triển.

Do vậy, nhiệm vụ đặt ra đối với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp là rất nặng nề nhưng cũng rất vẻ vang. Để góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trong giai đoạn mới, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị: "Ủy ban cần đóng vai trò nòng cốt trong tham mưu giúp Đảng ủy Quốc hội lãnh đạo thể chế hóa Nghị quyết Đại hội 14 của Đảng. Khẩn trương hoàn thiện trình Bộ Chính trị Đề án định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa 16.

Thực hiện tốt quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về đổi mới công tác xây dựng và thực thi pháp luật, đảm bảo đến năm 2030, Việt Nam có hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi với cơ chế tổ chức thực hiện nghiêm minh, nhất quán.

Thực hiện tốt công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật, giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật. Xem đây là một trong những khâu đột phá trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa 16 theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên khai mạc Đại hội XIV của Đảnglà: "Lấy thực thi làm thước đo, kiên quyết khắc phục tình trạng luật thì đúng mà làm thì khó, trên nghị trường thì thông, dưới cơ sở thì vướng, quyết sách đúng nhưng thực thi chậm".

Ủy ban tiếp tục tham mưu để kiện toàn tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp. Đồng thời bảo đảm thực hiện nghiêm yêu cầu của quy trình lập pháp và Quy định 178 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật.

Nhấn mạnh, quyết tâm thực hiện hiệu quả mô hình Quốc hội số, đặc biệt trong nhiệm kỳ này, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban phải tiếp tục đi đầu hoạt động chuyển đổi số, tham mưu để Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo xây dựng hệ thống thông tin lập pháp hiện đại với dữ liệu đầy đủ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ hiệu quả hoạt động lập pháp của Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội tin tưởng rằng, với bề dày truyền thống 80 năm xây dựng và trưởng thành, được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhì, với sức mạnh đoàn kết, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm cao, nhất định Ủy ban sẽ tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân.