Thử thách chính trị trong đàm phán giữa Nga và Ukraine

Ukraine và Nga đã tiến hành ngày thứ hai của cuộc đàm phán ba bên do Mỹ làm trung gian tại Geneva vào ngày 18/2, trong đó, trọng tâm đàm phán là các thỏa thuận về lãnh thổ, an ninh năng lượng và quyền kiểm soát Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia.

Cuộc họp kéo dài khoảng hai giờ, với trưởng đoàn đàm phán của Nga, Vladimir Medinsky, gọi hoạt động này là “khó khăn nhưng thiết thực” và cho biết phiên họp tiếp theo dự kiến ​​sẽ diễn ra “sớm”.

Theo Kyiv Independent, Thư ký Hội đồng Quốc phòng và An ninh quốc gia Ukraine, Rustem Umerov, cho biết các cuộc thảo luận đang diễn ra trong các nhóm làm việc được chia theo các mảng chính trị và quân sự.

Sau cuộc đàm phán, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết lực lượng Ukraine hiện đã sẵn sàng giám sát lệnh ngừng bắn, nếu như có ý chí chính trị để thực thi nó.

Ông nói thêm: “Về cơ bản, họ đã đồng ý về hầu hết mọi thứ”. Ông lưu ý rằng việc giám sát chắc chắn sẽ có sự tham gia của Mỹ. Ông mô tả đây là một tín hiệu mang tính xây dựng.

Về mảng chính trị, Tổng thống Zelensky cho biết, các cuộc đàm phán tập trung vào “tất cả các vấn đề nhạy cảm”. Ông nói thêm rằng một báo cáo chi tiết hơn sẽ được cung cấp sau khi nhóm trở về nước.

“Chúng ta có thể thấy rằng một số nền móng đã được thiết lập, nhưng lập trường hai bên vẫn khác nhau. Các cuộc đàm phán rất khó khăn”, ông Zelensky nói, đồng thời cho biết thêm rằng trong khi có tiến triển trên phương diện quân sự, các cuộc thảo luận chính trị lại bị hạn chế.

“Chúng tôi đã nhất trí tiếp tục tiến về phía trước, nhưng tôi không thấy có tiến triển tương tự như trong lĩnh vực quân sự”, ông nói.

Mặc dù tin tức cho hay, tiến trình chính trị bị đình trệ trong ngày đầu tiên - một phần do Moscow bổ nhiệm ông Medinsky theo đường lối cứng rắn làm trưởng đoàn đàm phán, nhưng Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cho biết đã đạt được “tiến bộ đáng kể”.

“Cả hai bên đều nhất trí cập nhật thông tin cho các nhà lãnh đạo tương ứng và tiếp tục nỗ lực hướng tới một thỏa thuận”, ông Witkoff nói. “Thành công của Tổng thống Trump trong việc đưa cả hai phía của cuộc chiến này xích lại gần nhau đã mang lại tiến bộ đáng kể”.

Tổng thống Zelensky mô tả ngày đàm phán đầu tiên là “khó khăn”, cáo buộc Nga kéo dài một quá trình mà theo ông, có thể đã gần đến giai đoạn cuối cùng. “Tôi muốn cảm ơn phía Mỹ vì sự chú ý đến từng chi tiết và sự kiên nhẫn trong các cuộc thảo luận với các đại diện Nga có mặt”, ông nói thêm.

Ông Zelensky cho biết chương trình nghị sự cho ngày thứ hai bao gồm các vấn đề nhân đạo, đặc biệt là các bước hướng tới việc trao đổi tù binh và thả thường dân.

Đây là vòng đàm phán thứ 3 kể từ tháng 1/2026, sau khi các cuộc họp trước đó kết thúc mà không đạt được bước đột phá nào mặc dù đã có sự tham gia liên tục. Trong bối cảnh đàm phán được nối lại, giới quan sát đặc biệt chú ý xem liệu Kiev và Moscow có thể thu hẹp khoảng cách về các tranh chấp cốt lõi đã làm đổ vỡ các vòng đàm phán trước đó hay không.

Moscow cải tổ phái đoàn đàm phán

Vài ngày trước cuộc đàm phán, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã cải tổ phái đoàn Nga và bổ nhiệm ông Medinsky đứng đầu nhóm. Trước đó, ông Medinsky từng dẫn đầu phái đoàn Nga trong các cuộc đàm phán tháng 3-4/2022 tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) và trong các cuộc đàm phán trực tiếp năm 2025. Các quan chức Ukraine vào thời điểm đó mô tả ông là một “nhà giả sử học” và cáo buộc ông đưa ra những lập trường không khoan nhượng.

Trong các cuộc đàm phán năm 2025, ông Medinsky được cho là đã cảnh báo rằng Nga sẵn sàng cho một cuộc chiến kéo dài nếu Kiev bác bỏ các yêu cầu của Moscow. Những phát ngôn đó đã làm gia tăng sự hoài nghi ở Kiev về mức độ sẵn sàng thỏa hiệp của Moscow. Việc Nga bổ nhiệm ông Medinsky ngay trước cuộc đàm phán tại Geneva đã củng cố nhận thức ở Kiev rằng Moscow dự định bảo vệ các lập trường tối đa của mình hơn là tìm kiếm các thỏa hiệp mới.

Các cuộc đàm phán ở Geneva diễn ra trong bối cảnh Moscow tỏ ra hoài nghi về khuôn khổ hòa bình rộng lớn hơn.

Ngày 11/2, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã bác bỏ kế hoạch 20 điểm do Mỹ và Ukraine đề xuất, vốn được kỳ vọng sẽ định hướng các cuộc đàm phán. Ông Lavrov đồng thời đặt câu hỏi về tính hợp pháp của kế hoạch này và cảnh báo về điều mà ông mô tả là sự lạc quan thái quá xung quanh tiến trình này.

Trong khi các cuộc đàm phán ba bên vẫn tiếp diễn, Mỹ và Nga cũng đã nhất trí thành lập một nhóm làm việc về kinh tế bên cạnh các cuộc đàm phán chính trị và quân sự giữa hai nước, ông Lavrov cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Al Arabiya ngày 18/2.

Các tranh chấp cốt lõi

Các vấn đề lãnh thổ vẫn là trở ngại chính. Ukraine khẳng định rằng việc đóng băng các lập trường hiện tại mang lại nền tảng thực tế nhất cho một lệnh ngừng bắn ở giai đoạn này. Nga tiếp tục yêu cầu lực lượng Ukraine rút khỏi vùng Donbass như một điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận nào - điều mà Kiev coi là không thể chấp nhận.

Mỹ đã đưa ra ý tưởng thiết lập một khu kinh tế tự do trong khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột vũ trang như một sự thỏa hiệp tiềm năng. Tuy nhiên, ông Zelensky đã cho biết cả Ukraine và Nga đều không bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với đề xuất này.

Vấn đề kiểm soát Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia vẫn là một điểm nóng lớn khác. Trước khi Nga mở cuộc tiến công quân sự toàn diện vào Ukraine, nhà máy này sản xuất khoảng 20% ​​điện năng của Ukraine và vẫn là nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu.

Theo một khuôn khổ do Mỹ hậu thuẫn, nhà máy hạt nhân này sẽ được Ukraine, Mỹ và Nga cùng vận hành, với những lợi ích kinh tế được chia sẻ. Kiev lo ngại rằng một thỏa thuận như vậy sẽ hợp pháp hóa sự chiếm đóng của Nga.

An ninh năng lượng nói chung cũng là một vấn đề nổi bật, khi Nga tiếp tục tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine. Một thỏa thuận ngừng nhắm mục tiêu vào các cơ sở năng lượng tiềm năng vẫn đang được thảo luận.

Phối hợp với châu Âu

Song song với khuôn khổ ba bên, các đối tác châu Âu đang phối hợp chặt chẽ với cả Kiev và Washington.

Một quan chức chính phủ Đức nói với tờ Kyiv Independent rằng cố vấn chính sách đối ngoại và an ninh của Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng có mặt tại Geneva. Một nguồn tin khác quen thuộc với vấn đề này cho biết các quan chức từ Anh và Pháp cũng có mặt và dự kiến ​​sẽ gặp gỡ các quan chức Ukraine.

Sau ngày đàm phán đầu tiên, Thư ký Hội đồng Quốc phòng và An ninh quốc gia Ukraine Umerov cho biết Ukraine đã tổ chức một cuộc họp riêng với các quan chức Mỹ và đại diện từ Anh, Pháp, Đức, Italy và Thụy Sĩ để xem xét kết quả và “đồng bộ hóa các phương pháp tiếp cận cho các bước tiếp theo”.

“Điều quan trọng là duy trì tầm nhìn chung và sự phối hợp hành động giữa Ukraine, Mỹ và châu Âu”, ông Umerov nói. “Có sự hiểu biết về trách nhiệm chung đối với kết quả”.

Xem thêm:

>> Ukraine tấn công Belgorod của Nga, gây mất điện và hệ thống sưởi

>> Quân Nga dốc sức khắc phục hạn chế truy cập Starlink của tỷ phú Musk