Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền không chỉ giúp rút ngắn quy trình xử lý thủ tục hành chính mà còn tăng tính chủ động cho cấp xã/phường, góp phần đưa chính quyền đến gần dân hơn trong cuộc sống.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tịnh Khê, người dân đến giao dịch được hướng dẫn cụ thể, hồ sơ được tiếp nhận và xử lý ngay tại chỗ. So với trước đây, nhiều thủ tục hành chính được giải quyết nhanh hơn, giảm đáng kể các khâu trung gian.

Đến đăng ký hộ kinh doanh trong buổi sáng, ông Trương Vinh Quang (53 tuổi), ở thôn Mỹ Lại, xã Tịnh Khê cho biết, việc thực hiện thủ tục thuận lợi hơn rất nhiều, không còn phải đi lại qua nhiều phòng, ban như trước.

“Trước đây thủ tục rườm rà hơn, đi từ phòng này qua phòng kia, rất lâu. Bây giờ lên đây chỉ viết hồ sơ rồi chuyển qua nhập vào máy tính là xong, giải quyết công việc cho dân nhanh hơn rất nhiều”,ông Trương Vinh Quang chia sẻ.

Không chỉ rút ngắn thời gian xử lý, người dân còn cảm nhận rõ sự thay đổi trong phong cách phục vụ của đội ngũ cán bộ cơ sở khi được hướng dẫn ngay từ đầu, hạn chế tối đa việc phải đi lại nhiều lần để bổ sung giấy tờ.

Xã Tịnh Khê là địa bàn ven biển được hình thành từ việc sáp nhập 5 xã cũ, hiện có hơn 56.000 dân, diện tích hơn 46 km² với gần 9 km bờ biển. Ngay sau khi vận hành mô hình mới, địa phương đã nhanh chóng kiện toàn bộ máy, phân công rõ người, rõ việc, đảm bảo hoạt động thông suốt.

Cùng với phát triển kinh tế biển và du lịch, chính quyền xã ưu tiên cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai. Quy trình xử lý hồ sơ được chuẩn hóa theo từng khâu, từ tiếp nhận, kiểm tra đến thẩm định. Những hồ sơ chưa đủ điều kiện sẽ được thông báo sớm để người dân bổ sung, tránh dồn vào cuối thời hạn. Hiện các hồ sơ đủ điều kiện được giải quyết trong khoảng 21 ngày theo quy định.

Ông Phạm Quốc Vương, Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê cho biết, điểm thay đổi rõ nhất là việc giải quyết thủ tục đất đai ngay tại cấp xã.

“Ngoài công việc hằng ngày, thì đêm về chúng tôi cũng phải xử lý công việc để bảo đảm công việc được giải quyết trong ngày. Cho nên, nếu đi kiểm tra dự án, nếu xuống kiểm tra những bức xúc của người dân mà người dân có phản ánh thế này, thế kia thì chắc chắn chúng tôi sẽ phải chậm trễ công việc. Tuy nhiên, trong lúc đó, nếu chưa giải quyết được thì buổi tối chúng tôi cũng phải ngồi lại để xử lý công việc trong ngày, giao nhiệm vụ trong ngày để anh em thực hiện. Để gần dân, sát dân, chúng tôi xuống kiểm tra những phản ánh của dân, xuống thực tế ở cơ sở”, ông Phạm Quốc Vương cho biết thêm.

Không chỉ ở vùng ven biển, tại xã biên giới Rờ Kơi, tỉnh Quảng Ngãi (trước đây thuộc huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum), nơi hơn 90% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, mô hình chính quyền hai cấp cũng đang tạo chuyển biến rõ rệt trong phát triển kinh tế - xã hội.

Ngay sau khi đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025, địa phương xác định chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi là hướng đi trọng tâm để tạo sinh kế bền vững. Đến nay, diện tích cà phê tăng thêm khoảng 350 héc ta, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân vùng biên.

Tuy nhiên, khối lượng công việc chuyển về cấp xã tăng mạnh với hơn 1.000 nhiệm vụ từ cấp trên chuyển về, tạo áp lực lớn cho bộ máy cơ sở, nhất là ở khu vực miền núi.

Ông Nguyễn Minh Thuận, Chủ tịch UBND xã Rờ Kơi, tỉnh Quảng Ngãi cho biết: “Người dân cần gì, muốn gì thì chính quyền đều cử cán bộ xuống tận thôn, làng để hướng dẫn, hỗ trợ. Cán bộ thường xuyên bám địa bàn, tham gia các cuộc họp ở khu dân cư để tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đồng thời hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, định hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương”.

Theo Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi, sau gần một năm triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, điểm nổi bật là tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã có nhiều chuyển biến tích cực. Dù khối lượng công việc tăng, áp lực lớn, nhiều cán bộ vẫn chủ động làm thêm giờ để giải quyết kịp thời hồ sơ cho người dân.

Tuy vậy, quá trình vận hành cũng bộc lộ nhiều khó khăn, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, bởi hồ sơ phát sinh lớn, cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ và thiếu nhân lực chuyên môn sâu. Việc điều động, luân chuyển cán bộ giữa các cấp, các lĩnh vực cũng khiến một bộ phận cán bộ cần thời gian thích nghi.

Để nâng cao chất lượng hoạt động, tỉnh đã xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ từ đầu năm 2026, tập trung vào các lĩnh vực còn thiếu như địa chính, tài chính, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và kỹ năng quản trị cấp xã. Đồng thời, tiếp tục tăng cường cán bộ từ các sở, ngành về hỗ trợ cơ sở.

Tỉnh Quảng Ngãi cũng đang đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo hướng định lượng bằng KPI, gắn với kết quả công việc cụ thể, thay cho cách đánh giá truyền thống. Ông Tạ Công Dũng, Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi cho biết, mục tiêu xuyên suốt của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là xây dựng nền hành chính phục vụ:

Ông Tạ Công Dũng cho biết thêm: “Cái đầu tiên là phải rà soát lại đội ngũ cán bộ để bố trí hợp lý. Có những nhóm công việc xã này nhiều nhưng xã kia ít. Những xã trung tâm thì giao dịch hành chính bao giờ cũng nhiều hơn rất nhiều. Vì vậy phải tính đến câu chuyện công bằng chứ không phải cào bằng”.

Sau khi hợp nhất với tỉnh Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi mới có diện tích gần 15 ngàn km², dân số hơn 2,1 triệu người với 96 đơn vị hành chính cấp xã. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy đã tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị.

Kinh tế - xã hội của tỉnh tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, năm 2025 GRDP tăng 10,02%; 6 tháng đầu năm 2026 tăng 9,2% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, mô hình mới vẫn còn những hạn chế như chồng chéo chức năng, thiếu cán bộ chuyên môn sâu và hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ. Tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu, số hóa hồ sơ, xóa điểm lõm sóng viễn thông và nâng cao năng lực quản trị cấp cơ sở.

Ông Nguyễn Hoàng Giang, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết, các sở, ngành, địa phương cầnnhận diện rõ khó khăn, thách thức để có giải pháp căn cơ.

“Mỗi đồng chí đối chiếu với ngành, cấp, địa phương mình xem có tồn tại nào rơi vào chúng ta. Yêu cầu nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 gắn với KPI, gắn với đánh giá chính chúng ta. Những đồng chí nào làm được thì còn giữ nguyên là trưởng, không làm được thì gộp vào, xuống phó. Những đồng chí nào làm được nhưng mà địa bàn ít việc thì sang địa bàn nhiều việc. Những đồng chí nào địa bàn nhiều việc mà làm chưa được thì sang địa bàn ít việc. Chúng ta nhận diện khó khăn, thách thức, nhận diện những vấn đề mới đặt ra đối với chính chúng ta để có cái giải pháp căn cơ”, ông Nguyễn Hoàng Giang đề nghị.