Áp lực đa nhiệm gia tăng

Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mỗi cán bộ, công chức cấp xã không còn “đóng khung” trong một lĩnh vực hẹp mà phải đảm nhiệm đồng thời nhiều vị trí, nhiều mảng công tác khác nhau. Trong bối cảnh mới, “đa năng, đa nhiệm” không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu, buộc đội ngũ cán bộ cơ sở phải liên tục đổi mới tư duy, tự học hỏi và thích ứng để hoàn thành nhiệm vụ.

Không chỉ là những người thực thi công vụ, đội ngũ cán bộ, công chức thế hệ mới còn đóng vai trò kiến tạo niềm tin, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và thực chất vì dân phục vụ.

Theo bà Nguyễn Thị Tú Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ), sau khi thực hiện sắp xếp bộ máy gắn với phân cấp, phân quyền, khối lượng công việc dồn mạnh về cấp xã. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương, chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều, thiếu cán bộ có chuyên môn sâu ở một số lĩnh vực, trong khi điều kiện làm việc còn phân tán, gây khó khăn trong công tác điều hành và phối hợp xử lý công việc.

Thực tế này cũng được nhiều đại biểu Quốc hội phản ánh tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Theo đó, cán bộ công chức cấp xã hiện nay là lực lượng chủ đạo trong triển khai phân cấp, phân quyền, song không còn làm việc chuyên sâu một lĩnh vực mà phải đảm nhiệm đa lĩnh vực, thậm chí tham mưu cho 6–7 sở, ngành khác nhau. Điều này kéo theo áp lực lớn về năng lực chuyên môn cũng như trách nhiệm pháp lý.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (đoàn Lạng Sơn) cho biết, đội ngũ công chức vừa thiếu về số lượng, vừa thiếu về chuyên môn sâu, khiến việc thực thi nhiệm vụ gặp nhiều khó khăn. Đại biểu đề xuất cần sớm có hướng dẫn cụ thể, thống nhất trên toàn quốc, đồng thời xây dựng lộ trình đào tạo, đào tạo lại phù hợp với yêu cầu mới.

Cùng quan điểm, đại biểu Trần Thị Hoa Ry (đoàn Cà Mau) cho rằng, khi bỏ cấp trung gian, việc tái thiết kế quy trình và phân bổ nguồn lực chưa thực sự hiệu quả, chủ yếu dừng lại ở việc “chuyển việc xuống cơ sở”. Trong khi đó, khối lượng công việc phục vụ người dân và doanh nghiệp lại tăng lên đáng kể, khiến cán bộ cơ sở rơi vào tình trạng quá tải.

Cần cải cách thực chất, đồng bộ từ quy trình đến đãi ngộ

Từ thực tế nêu trên, nhiều ý kiến cho rằng cần khẩn trương rà soát, cải tiến thủ tục hành chính theo hướng tinh gọn, loại bỏ các khâu trung gian, giảm bớt các báo cáo mang tính hình thức. Quy trình xử lý công việc cần được chuẩn hóa theo nguyên tắc “một đầu mối – một quy trình – một trách nhiệm rõ ràng”, qua đó nâng cao hiệu quả giải quyết công việc.

Song song với đó, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tự động hóa các quy trình lặp lại cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm tải cho cán bộ cơ sở. Đồng thời, cần điều chỉnh biên chế phù hợp với khối lượng công việc thực tế, tránh tình trạng “thiếu người, thừa việc” kéo dài.

Liên quan đến chế độ đãi ngộ, đại biểu Quốc hộiHà Sỹ Huân (đoàn Thái Nguyên) cho rằng mức phụ cấp chức vụ hiện nay đối với cán bộ cấp xã còn thấp, chưa tương xứng với yêu cầu công việc đa nhiệm. Cụ thể, trưởng phòng cấp xã chỉ hưởng hệ số phụ cấp 0,25 (so với 0,5 ở cấp tỉnh), phó phòng là 0,15 (so với 0,3 ở cấp tỉnh). Do đó, cần sớm có đánh giá tổng thể và điều chỉnh chính sách tiền lương, phụ cấp theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn.

Từ các ý kiến phân tích tại nghị trường, có thể thấy nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp cơ sở đòi hỏi những cải cách mang tính căn cơ và thực chất. Để giải quyết tình trạng tồn đọng hồ sơ và áp lực công việc tại cơ sở, cần triển khai đồng bộ các giải pháp: tối ưu hóa quy trình hành chính, đẩy mạnh tự động hóa, đồng thời rà soát, điều chỉnh biên chế phù hợp với nhu cầu thực tế. Bên cạnh đó, trong bối cảnh công chức cấp xã đang chuyển sang mô hình làm việc đa nhiệm, việc hoàn thiện chính sách tiền lương, phụ cấp là yếu tố then chốt nhằm tạo động lực và giữ chân đội ngũ.