Điều này phản ánh ưu tiên chiến lược của Tổng thống Nga Vladimir Putin, khi Moscow đang tập trung nguồn lực cho chiến sự tại Ukraine. Dù vậy, theo một số nhà phân tích, xung đột tại Iran có thể tác động nhất định đến chính trị và kinh tế Nga.

Ưu tiên của Nga

Tổng thống Putin đã gửi lời chia buồn tới Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, lên án việc Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị sát hại cuối tuần trước là “sự vi phạm trắng trợn mọi chuẩn mực của đạo đức nhân loại và luật pháp quốc tế”. Tuy nhiên, phản ứng của Nga chỉ dừng lại ở mặt ngoại giao.

Một tuần sau khi xung đột nổ ra, Tổng thống Putin đã điện đàm với Tổng thống Pezeshkian, nhấn mạnh mong muốn sớm chấm dứt các hành động thù địch. Tuy nhiên, trước đó nhà lãnh đạo Nga cũng đã tiến hành hàng loạt cuộc điện đàm với các lãnh đạo vùng Vịnh, nhằm củng cố quan hệ với các quốc gia ngày càng quan trọng đối với Moscow, đặc biệt trong khuôn khổ liên minh năng lượng OPEC+ cũng như trong vai trò đối tác thương mại giúp Nga đối phó với các lệnh trừng phạt của phương Tây.

Theo Điện Kremlin, ông Putin sẽ chuyển tới Tehran mối “quan ngại sâu sắc” của các nước vùng Vịnh về các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng của họ, đồng thời khẳng định Moscow sẽ nỗ lực thúc đẩy giảm căng thẳng trong khu vực.

Trong cuộc điện đàm sau đó với người đồng cấp Iran, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cũng nhấn mạnh ưu tiên “bảo đảm an toàn cho dân thường và bảo vệ cơ sở hạ tầng dân sự ở tất cả các quốc gia trong khu vực”.

Chuyên gia về chính trị Nga Mark Galeotti, Giám đốc công ty tư vấn Mayak Intelligence, nhận định rằng Nga đã chứng tỏ mình là “một nhân tố khá hiệu quả tại Trung Đông”. Ông cho rằng khi xung đột leo thang, nhiều quốc gia trong khu vực có thể sẽ “tìm đến Moscow nhiều hơn” như một đối tác chiến lược.

Trên thực tế, một số nhà quan sát cho rằng, tình hình bất ổn ở Trung Đông có thể phần nào làm giảm sức ép kinh tế cho Nga khi giá năng lượng tăng mạnh. Bên cạnh đó, cuộc chiến giữa Iran với Mỹ và Israel sẽ chuyển hướng sự chú ý của cộng đồng quốc tế khỏi Ukraine, đồng thời làm cạn kiệt kho vũ khí của phương Tây cũng như buộc Mỹ cùng các đồng minh NATO phải giảm hỗ trợ quân sự cho Kiev.

Quan hệ giữa Nga và Iran trong lịch sử

Theo chuyên gia về chính trị Nga Mark Galeotti, Iran từ lâu vẫn được xem là một “đối thủ - đồng minh” mang tính chiến lược đối với Nga.

Quan hệ giữa Moscow và Tehran từng căng thẳng trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, khi Quốc vương Iran Mohammad Reza Pahlavi là đồng minh thân cận của Mỹ. Dù vậy, hiện nay, Nga trở thành đối tác thương mại quan trọng của Tehran và hỗ trợ xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Iran tại Bushehr.

Khi nội chiến Syria bùng phát năm 2011, Nga và Iran đã phối hợp hỗ trợ chính quyền Tổng thống Bashar Assad. Sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2/2022, Iran đã cung cấp cho Nga máy bay không người lái Shahed, đồng thời cấp phép để sản xuất loại UAV này ngay tại Nga. Tuy nhiên, ngay cả khi tăng cường quan hệ với Tehran, Moscow vẫn duy trì quan hệ tương đối thân thiện với Israel.

Nhà phân tích quân sự Sergei Poletaev nhận định, bất chấp lập trường chống Mỹ mạnh mẽ của Tehran, quan hệ Nga - Iran “luôn phức tạp và nhiều thách thức”. Khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran vào tháng 6/2025, các quan chức Nga đã nhấn mạnh rằng quan hệ “đối tác chiến lược” giữa hai nước không bao gồm cam kết hỗ trợ quân sự lẫn nhau trong trường hợp bị tấn công. Khi được hỏi liệu Moscow có thể vượt ra ngoài các tuyên bố ngoại giao để cung cấp vũ khí cho Iran hay không, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga chưa nhận được bất kỳ đề nghị nào như vậy từ phía Tehran.

Trong khi đó, ngày 7/3, hai quan chức nắm thông tin tình báo Mỹ nói với hãng tin AP rằng Nga đã cung cấp cho Iran một số dữ liệu có thể giúp Tehran tấn công các tàu chiến, máy bay và những tài sản quân sự khác của Mỹ trong khu vực. Các quan chức này cũng lưu ý rằng tình báo Mỹ chưa phát hiện bằng chứng cho thấy Nga chỉ dẫn Iran cách sử dụng những thông tin này.

Phát biểu cùng ngày, ông Peskov cho biết Nga “đang duy trì đối thoại với các đại diện của ban lãnh đạo Iran và chắc chắn sẽ tiếp tục đối thoại”. Tuy nhiên, khi được hỏi liệu Moscow có cung cấp bất kỳ hỗ trợ quân sự hay tình báo nào cho Tehran kể từ khi chiến sự bùng phát hay không, ông từ chối bình luận.

Chuyên gia Mark Galeotti nhận định rằng, Nga và Iran từ trước tới nay “chủ yếu là những đồng minh thực dụng, hơn là một liên minh gắn bó sâu sắc”. Theo ông, Tehran đồng thời cũng là đối thủ cạnh tranh ảnh hưởng với Moscow tại Trung Đông và khu vực Nam Kavkaz.

Ở góc độ kinh tế, cuộc xung đột cũng có thể tác động nhất định đến tình hình kinh tế của Moscow. Trung Quốc - một trong những khách hàng lớn mua dầu của Iran nhiều khả năng sẽ tăng nhập khẩu dầu từ Nga khi chiến sự mở rộng. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ có thể tăng mua khí đốt của Nga nếu nguồn cung từ Iran bị gián đoạn.

Quan hệ giữa ông Putin và ông Trump

Nhà khoa học chính trị Sam Greene, Giáo sư tại Cao đẳng Hoàng gia London cho rằng Moscow khó có khả năng mạo hiểm quan hệ với Tổng thống Mỹ Donald Trump để can dự sâu hơn nhằm hỗ trợ Iran, bởi mối quan hệ với Washington vẫn là một trong những đòn bẩy quan trọng của Nga trong quan hệ với châu Âu.

Ông Greene đánh giá, dù ông Putin có thể không hài lòng trước diễn biến hiện nay, nhà lãnh đạo Nga “sẽ không vì Iran mà làm tổn hại mối quan hệ với ông Trump”. Theo ông, Tổng thống Mỹ hiện là “đòn bẩy lớn nhất của ông Putin đối với châu Âu”, do đó Điện Kremlin sẽ tiếp tục tập trung vào lợi ích chiến lược cốt lõi của mình.

Một số chuyên gia còn nhận định rằng nếu xung đột kéo dài, việc Mỹ và các đồng minh phải tiêu tốn nhiều nguồn lực quân sự như hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot cho Trung Đông có thể khiến họ giảm khả năng hỗ trợ Ukraine.

Nhà phân tích quân sự Nga Sergei Poletaev cho rằng nếu xung đột kéo dài, sự chú ý của cộng đồng quốc tế sẽ bị phân tán khỏi cuộc xung đột tại Ukraine, đồng thời các nguồn lực quân sự quan trọng, đặc biệt là hệ thống phòng thủ tên lửa sẽ phải chuyển hướng sang khu vực Vịnh Ba Tư. Chuyên gia Mark Galeotti cũng lưu ý rằng việc Mỹ sử dụng ngày càng nhiều tên lửa Patriot trong cuộc xung đột này sẽ khiến số lượng còn lại trong kho dự trữ giảm xuống, qua đó khiến Washington thận trọng hơn trong việc chuyển giao hoặc bán các hệ thống này cho Ukraine.